Mechanizmy autoimmunologiczne stanowią najważniejszą przyczynę przewlekłej pokrzywki u około 45% pacjentów, podczas gdy pozostałe 55% przypadków klasyfikuje się jako idiopatyczne1. Zrozumienie tych mechanizmów ma fundamentalne znaczenie dla właściwego leczenia i rokowania.
Typ IIb – autoprzeciwciała przeciwko receptorom FcεRI
Najczęstszym mechanizmem autoimmunologicznym w przewlekłej pokrzywce jest typ IIb autoimmunity, w którym przeciwciała IgG są skierowane przeciwko podjednostce alfa receptora wysokiego powinowactwa dla IgE (FcεRI) na komórkach tucznych i bazofilach2. Ten mechanizm występuje u 35-40% wszystkich pacjentów z przewlekłą pokrzywką3.
Autoprzeciwciała IgG przeciwko FcεRI wywołują uwalnianie histaminy niezależnie od stopnia sensytyzacji IgE bazofilów4. Przeciwciała te są funkcjonalnie aktywne i stymulują uwalnianie histaminy przez bazofile i komórki tuczne5. Wiązanie autoprzeciwciał do FcεRIα może być konkurencyjne lub niekonkurencyjne6.
Za patogenezę typu IIb odpowiedzialne są głównie izotypy IgG w następującej kolejności: IgG3 (podstawowy), IgG1 (częsty) i IgG4 (sporadyczny)6. Wiązanie autoprzeciwciał prowadzi do aktywacji klasycznej drogi dopełniacza z uwolnieniem C5a6. C5a wiąże się z odpowiednimi receptorami na powierzchni komórek tucznych, wzmacniając wydzielanie histaminy przez degranulację6.
Typ I – autoalergia mediowana przez IgE
Typ I autoimmunity w przewlekłej pokrzywce związany jest z występowaniem przeciwciał IgE przeciwko autoantygenom. Zidentyfikowane autoantygeny obejmują peroksydazę tarczycową (TPO), tyreoglobulinę, podwójnie spiralny DNA (ds-DNA) oraz interleukinę-247.
W tym endotypie obserwuje się normalną lub nawet zwiększoną całkowitą koncentrację IgE oraz częstsze występowanie chorób alergicznych7. Antyhistaminy i omalizumab stosowane w terapii tego endotypu są zazwyczaj skuteczne7.
Interleukina-24 została niedawno zidentyfikowana jako powszechny, specyficzny i funkcjonalny autoalergen rozpoznawany przez IgE u pacjentów z przewlekłą spontaniczną pokrzywką8. Mechanizm ten reprezentuje reakcję nadwrażliwości typu I, w której przeciwciała IgE przeciwko własnym antygenom mogą stymulować degranulację komórek tucznych9.
Aktywacja układu dopełniacza
Aktywacja bazofilów jest wzmacniana przez dopełniacz, co wydaje się wynikać z tworzenia C5a3. Klasyczna droga dopełniacza, szczególnie czynnik C5A, oprócz sprzyjania degranulacji komórek tucznych i bazofilów, jest zaangażowany w chemotaksję rekrutującą neutrofile, eozynofile i monocyty10.
Test skórny z surowicą autologiczną
Przewlekła autoimmunologiczna pokrzywka jest chorobą autoimmunologiczną, ponieważ test skórny z surowicą autologiczną może być odtworzony przez pasywne przeniesienie surowicy osoby chorej do skóry zdrowych osób6. Istnieje ważna korelacja między poziomami funkcjonalnie aktywnych autoprzeciwciał w surowicy a ciężkością i rokowaniem choroby6.
Różnice w autoprzeciwciałach
Należy rozróżniać funkcjonalnie aktywne autoprzeciwciała występujące w przewlekłej pokrzywce od niefunkcjonalnych przeciwciał przeciwko receptorom wysokiego powinowactwa, które mogą być obecne w niektórych chorobach autoimmunologicznych, takich jak zapalenie skórno-mięśniowe czy pęcherzyca zwykła11. Te niefunkcjonalne autoprzeciwciała reagują przeciwko IgG2 i IgG4, w przeciwieństwie do przeciwciał występujących w przewlekłej autoimmunologicznej pokrzywce, które uwalniają histaminę i reagują głównie przeciwko IgG1 i IgG311.
Współistnienie z innymi chorobami autoimmunologicznymi
Autoimmunologiczna pokrzywka jest powiązana z innymi chorobami autoimmunologicznymi, takimi jak zaburzenia tarczycy, toczeń rumieniowaty układowy i reumatoidalne zapalenie stawów12. To powiązanie sugeruje, że dysregulacja tolerancji immunologicznej odgrywa kluczową rolę w jej rozwoju12.
U pacjentów z przewlekłą pokrzywką obserwuje się 25% częstość występowania przeciwciał przeciwtarczycowych z rozpoznaną niedoczynnością tarczycy1. Rozwój choroby tarczycy jest często uważany za marker autoimmunity13.
Znaczenie kliniczne i terapeutyczne
Pacjenci z autoimmunologiczną pokrzywką reprezentują poważniejszy typ przewlekłej pokrzywki, który nie odpowiada na leczenie antyhistaminami w dawkach powyżej zwykłych zaleceń dziennych, ale odpowiada całkowicie na leczenie kortykosteroidami systemowymi14. Intensywność nacieku zapalnego i ciężkość kliniczna choroby (w tym towarzyszący obrzęk naczynioruchowy) są bardziej nasilone w populacji autoimmunologicznej1.













