Stan prodromalny schizofrenii stanowi kluczowy okres w rozwoju choroby, w którym pojawiają się subtelne objawy i deficyty poznawcze poprzedzające pełnoobjawową psychozę. Identyfikacja i leczenie dzieci w tym stadium może znacząco wpłynąć na przebieg choroby i jakość życia pacjenta1.
Charakterystyka stanu prodromalnego
Stan prodromalny charakteryzuje się obecnością podstawowych objawów oraz symptomów ultrawysokiego ryzyka (UHR), które nie spełniają jeszcze kryteriów pełnoobjawowej psychozy1. U dzieci z krewnych pierwszego stopnia chorych na schizofrenię, którzy wykazywali sugestywne objawy i deficyty neuropsychologiczne, zaobserwowano poprawę po zastosowaniu risperidonu – zmniejszenie sugestywnych objawów oraz poprawę uwagi i pamięci roboczej2.
Strategie różnicowej prewencji
Współczesne podejście do prewencji w stanie prodromalnym opiera się na strategii różnicowej, dostosowanej do stadium zaawansowania objawów1:
- Wczesne stany prodromalne – terapia poznawczo-behawioralna
- Późne stany prodromalne – niskodawkowe atypowe leki przeciwpsychotyczne
Ta różnicowa strategia prewencyjna jest obecnie stosowana we wszystkich niemieckich ośrodkach wczesnego rozpoznawania i zyskuje coraz większe poparcie w innych krajach3.
Wyniki badań klinicznych
Pięć międzynarodowych badań interwencyjnych próbowało ustalić, czy i w jakim stopniu można osiągnąć trzy główne cele prewencji wskazanej3:
- Poprawę obecnego obciążenia objawami prodromalnymi
- Uniknięcie lub opóźnienie rozwoju niepełnosprawności psychospołecznej
- Zapobieganie lub co najmniej opóźnienie psychozy
Identyfikacja grup wysokiego ryzyka
Pomimo że populacyjne występowanie schizofrenii wynosi około 1%, co wymagałoby niepraktycznie dużych próbek do badania skuteczności interwencji, możemy obecnie zidentyfikować znaczną liczbę wybranych populacji ryzyka w dzieciństwie4:
- Dzieci z krewnymi pierwszego stopnia chorymi na schizofrenię
- Dzieci ze znanymi aberracjami genomowymi
- Dzieci doświadczające jednego lub więcej objawów psychotycznych
Te wcześnie identyfikowalne grupy ryzyka stanowią racjonalny punkt wyjścia do badania skuteczności istniejących i obiecujących wczesnych interwencji w zakresie zapobiegania deficytom społecznym i poznawczym w schizofrenii4.
Nowe podejścia terapeutyczne
Nowe podejście prewencyjne opiera się na idei neuroprotekcji i badaniach wskazujących na progresywną utratę objętości istoty szarej przed wystąpieniem psychozy3. Wyniki są obiecujące i uzasadniają oczekiwanie, że w nadchodzących latach będzie możliwe zapewnienie strategii prewencyjnych dostosowanych specjalnie do indywidualnego ryzyka choroby każdej osoby szukającej porady3.
Praktyczne aspekty interwencji
Leczenie przed wystąpieniem psychozy jest obecnie badane. Wstępne odkrycie wskazuje na możliwość leczenia dzieci z objawami prodromalnymi schizofrenii przed wystąpieniem psychozy, jednak konieczne są dalsze badania, zanim taka terapia będzie mogła być zalecana2.
Przyszłość prewencji wskazanej
Najważniejszymi przyszłymi zadaniami są poprawa mocy predykcyjnej poprzez wzbogacenie i stratyfikację ryzyka, a także potwierdzenie istniejących i opracowanie nowych strategii prewencyjnych, z większym naciskiem na etiologię zaburzenia1.
Interwencje prewencyjne w schizofrenii prawdopodobnie będą skierowane do różnych grup ryzyka i mogą zmniejszyć ryzyko nie tylko schizofrenii i związanych z nią zaburzeń psychotycznych, ale także szerszego zakresu zaburzeń psychicznych, w tym zaburzeń afektywnych, osobowości i nadużywania substancji5.

















