Wczesne leczenie objawów poprzedzających psychozę u dzieci

Stan prodromalny schizofrenii stanowi kluczowy okres w rozwoju choroby, w którym pojawiają się subtelne objawy i deficyty poznawcze poprzedzające pełnoobjawową psychozę. Identyfikacja i leczenie dzieci w tym stadium może znacząco wpłynąć na przebieg choroby i jakość życia pacjenta1.

Charakterystyka stanu prodromalnego

Stan prodromalny charakteryzuje się obecnością podstawowych objawów oraz symptomów ultrawysokiego ryzyka (UHR), które nie spełniają jeszcze kryteriów pełnoobjawowej psychozy1. U dzieci z krewnych pierwszego stopnia chorych na schizofrenię, którzy wykazywali sugestywne objawy i deficyty neuropsychologiczne, zaobserwowano poprawę po zastosowaniu risperidonu – zmniejszenie sugestywnych objawów oraz poprawę uwagi i pamięci roboczej2.

Strategie różnicowej prewencji

Współczesne podejście do prewencji w stanie prodromalnym opiera się na strategii różnicowej, dostosowanej do stadium zaawansowania objawów1:

  • Wczesne stany prodromalne – terapia poznawczo-behawioralna
  • Późne stany prodromalne – niskodawkowe atypowe leki przeciwpsychotyczne

Ta różnicowa strategia prewencyjna jest obecnie stosowana we wszystkich niemieckich ośrodkach wczesnego rozpoznawania i zyskuje coraz większe poparcie w innych krajach3.

Wyniki badań klinicznych

Pięć międzynarodowych badań interwencyjnych próbowało ustalić, czy i w jakim stopniu można osiągnąć trzy główne cele prewencji wskazanej3:

  • Poprawę obecnego obciążenia objawami prodromalnymi
  • Uniknięcie lub opóźnienie rozwoju niepełnosprawności psychospołecznej
  • Zapobieganie lub co najmniej opóźnienie psychozy
Obiecujące wyniki: W randomizowanym badaniu kontrolowanym porównującym risperidon i terapię poznawczo-behawioralną z interwencją u osób z bardzo wysokim ryzykiem schizofrenii, mniej osób z grupy aktywnego leczenia przeszło do pierwszego epizodu psychozy2.

Identyfikacja grup wysokiego ryzyka

Pomimo że populacyjne występowanie schizofrenii wynosi około 1%, co wymagałoby niepraktycznie dużych próbek do badania skuteczności interwencji, możemy obecnie zidentyfikować znaczną liczbę wybranych populacji ryzyka w dzieciństwie4:

  • Dzieci z krewnymi pierwszego stopnia chorymi na schizofrenię
  • Dzieci ze znanymi aberracjami genomowymi
  • Dzieci doświadczające jednego lub więcej objawów psychotycznych

Te wcześnie identyfikowalne grupy ryzyka stanowią racjonalny punkt wyjścia do badania skuteczności istniejących i obiecujących wczesnych interwencji w zakresie zapobiegania deficytom społecznym i poznawczym w schizofrenii4.

Nowe podejścia terapeutyczne

Nowe podejście prewencyjne opiera się na idei neuroprotekcji i badaniach wskazujących na progresywną utratę objętości istoty szarej przed wystąpieniem psychozy3. Wyniki są obiecujące i uzasadniają oczekiwanie, że w nadchodzących latach będzie możliwe zapewnienie strategii prewencyjnych dostosowanych specjalnie do indywidualnego ryzyka choroby każdej osoby szukającej porady3.

Praktyczne aspekty interwencji

Leczenie przed wystąpieniem psychozy jest obecnie badane. Wstępne odkrycie wskazuje na możliwość leczenia dzieci z objawami prodromalnymi schizofrenii przed wystąpieniem psychozy, jednak konieczne są dalsze badania, zanim taka terapia będzie mogła być zalecana2.

Ważne ostrzeżenie: Pomimo obiecujących wyników wstępnych, interwencje w stanie prodromalnym wymagają dalszych badań i powinny być prowadzone wyłącznie przez doświadczonych specjalistów w ośrodkach badawczych. Każda decyzja o leczeniu musi być indywidualnie rozważona z uwzględnieniem potencjalnych korzyści i ryzyka.

Przyszłość prewencji wskazanej

Najważniejszymi przyszłymi zadaniami są poprawa mocy predykcyjnej poprzez wzbogacenie i stratyfikację ryzyka, a także potwierdzenie istniejących i opracowanie nowych strategii prewencyjnych, z większym naciskiem na etiologię zaburzenia1.

Interwencje prewencyjne w schizofrenii prawdopodobnie będą skierowane do różnych grup ryzyka i mogą zmniejszyć ryzyko nie tylko schizofrenii i związanych z nią zaburzeń psychotycznych, ale także szerszego zakresu zaburzeń psychicznych, w tym zaburzeń afektywnych, osobowości i nadużywania substancji5.

Pytania i odpowiedzi

Czym charakteryzuje się stan prodromalny schizofrenii?

Stan prodromalny charakteryzuje się subtelniejszymi objawami i deficytami poznawczymi, które poprzedzają pełnoobjawową psychozę. Objawy nie spełniają jeszcze kryteriów diagnozy schizofrenii, ale wskazują na zwiększone ryzyko jej rozwoju.

Jakie interwencje są skuteczne w stanie prodromalnym?

Badania wskazują na skuteczność terapii poznawczo-behawioralnej we wczesnych stanach prodromalnych oraz niskodawkowych atypowych leków przeciwpsychotycznych w późnych stanach prodromalnych.

Czy leczenie w stanie prodromalnym może zapobiec rozwoju schizofrenii?

Badania pokazują obiecujące wyniki – interwencje mogą zmniejszyć ryzyko rozwoju schizofrenii o ponad 50% po 12 miesiącach. Jednak wymagane są dalsze badania przed rutynowym stosowaniem takich interwencji.

Kto kwalifikuje się do interwencji w stanie prodromalnym?

Głównie dzieci z krewnymi pierwszego stopnia chorymi na schizofrenię, dzieci z aberracjami genomowymi oraz te doświadczające objawów psychotycznych, które nie spełniają jeszcze kryteriów pełnoobjawowej psychozy.

Reklama
Reklama