Choroba wysokościowa: rozpoznanie objawów i ich nasilenie

Choroba wysokościowa to zespół objawów powstających w wyniku niedostatecznego przystosowania organizmu do zmniejszonej ilości tlenu na dużych wysokościach1. Symptomy mogą się różnić znacznie pod względem nasilenia – od łagodnych, przypominających kaca alkoholowego, po ciężkie, stanowiące bezpośrednie zagrożenie życia2.

Podstawowe objawy choroby wysokościowej

Najczęstszym i zazwyczaj pierwszym objawem ostrej choroby wysokościowej jest ból głowy, który może mieć charakter pulsujący i nasila się w nocy oraz po przebudzeniu3. Ten charakterystyczny ból głowy jest często opisywany jako uczucie, że „czaszka jest za mała na pulsowanie, które się w niej dzieje”4.

Oprócz bólu głowy, pacjenci doświadczają zespołu objawów przypominających kaca alkoholowego56. Do podstawowych symptomów należą:

Ważne: Objawy choroby wysokościowej pojawiają się zazwyczaj w ciągu 6-12 godzin po dotarciu na wysokość powyżej 2500 metrów, ale mogą wystąpić już po godzinie lub dopiero po 24 godzinach5. Symptomy są często najgorsze pierwszej nocy, ale zazwyczaj ustępują w ciągu 1-3 dni, jeśli nie kontynuuje się wspinaczki na większe wysokości.

Czas wystąpienia i przebieg objawów

Symptomy ostrej choroby wysokościowej (AMS) zwykle rozwijają się stopniowo w ciągu pierwszych 12-24 godzin po dotarciu na wysokość9. U około dwóch trzecich podatnych osób objawy pojawiają się w ciągu 12 godzin, a u pozostałej trzeciej w ciągu 36 godzin10.

Charakterystyczne jest to, że objawy mają tendencję do nasilania się w nocy i podczas odpoczynku1112. Większość przypadków łagodnej choroby wysokościowej ustępuje samoistnie w ciągu 2-4 dni, gdy organizm przystosowuje się do warunków wysokogórskich7.

Objawy wskazujące na ciężką postać choroby

Niektóre symptomy sygnalizują przejście łagodnej choroby wysokościowej w jej ciężkie, potencjalnie śmiertelne formy. Do objawów alarmowych należą13:

  • Duszność w spoczynku – trudności z oddychaniem nawet podczas odpoczynku14
  • Utrata koordynacji ruchowej (ataksja) – niemożność chodzenia po linii prostej15
  • Zaburzenia świadomości – splątanie, dezorientacja, nietypowe zachowania14
  • Kaszel z różową, spienioną plwociną14
  • Sinica – niebieskawe zabarwienie ust, paznokci i skóry16

Te objawy mogą wskazywać na rozwój wysokościowego obrzęku płuc (HAPE) lub wysokościowego obrzęku mózgu (HACE), które są stanami zagrażającymi życiu Zobacz więcej: Ciężkie objawy choroby wysokościowej – HAPE i HACE.

Różnice w nasileniu objawów

Choroba wysokościowa może przebiegać w różnych stopniach nasilenia, od łagodnych po ciężkie formy17. Łagodne objawy (punktacja 3-5 w skali Lake Louise) obejmują głównie ból głowy z towarzyszącymi mu nudnościami i zmęczeniem18. Ciężka forma (punktacja 6 lub więcej) charakteryzuje się nasilonymi objawami, które znacząco ograniczają sprawność fizyczną17.

Pamiętaj: Każdy objaw występujący na wysokości należy traktować jako przejaw choroby wysokościowej, dopóki nie zostanie udowodnione inaczej17. Wczesne rozpoznanie i właściwa reakcja mogą zapobiec rozwojowi groźnych powikłań, które w przypadku HAPE mogą być śmiertelne w ciągu 12 godzin, a HACE w ciągu 24 godzin2.

Dodatkowe objawy i powikłania

Poza podstawowymi symptomami, choroba wysokościowa może manifestować się również przez inne objawy. Często występuje przyspieszony puls jako reakcja organizmu na niedobór tlenu16. Niektórzy pacjenci doświadczają obrzęków rąk, stóp i twarzy, które są powszechne na dużych wysokościach i zazwyczaj ustępują po kilku dniach19.

Rzadkim, ale poważnym powikłaniem są krwotoki do siatkówki, które mogą wystąpić po dotarciu na wysokości powyżej 2700 metrów20. Objawiają się one niewyraźnym widzeniem lub małymi ślepymi plamkami w polu widzenia, które zazwyczaj ustępują po kilku tygodniach bez trwałych następstw20.

Objawy u dzieci

Dzieci są równie podatne na chorobę wysokościową jak dorośli, jednak rozpoznanie objawów może być trudniejsze21. U dzieci, które nie potrafią jeszcze mówić, choroba wysokościowa może objawiać się jedynie nadmierną marudnością22. U starszych dzieci należy zwracać uwagę na objawy takie jak apatia, odmowa jedzenia, nadmierne płakanie i drażliwość21.

Kiedy objawy wymagają natychmiastowej interwencji

Najważniejszą zasadą w leczeniu choroby wysokościowej jest obserwacja, czy objawy się nasilają. Jeśli symptomy pogorszają się mimo odpoczynku na tej samej wysokości, konieczny jest natychmiastowy zjazd na niższą wysokość Zobacz więcej: Objawy alarmowe choroby wysokościowej wymagające natychmiastowej reakcji23. Szczególnie niepokojące są objawy wskazujące na zaburzenia funkcji mózgu lub płuc, które mogą rozwinąć się w ciągu kilku godzin i bez leczenia prowadzić do śmierci9.

Pytania i odpowiedzi

Jakie są pierwsze objawy choroby wysokościowej?

Pierwszym i najczęstszym objawem jest ból głowy, który zazwyczaj ma charakter pulsujący i nasila się w nocy. Towarzyszą mu nudności, zmęczenie, zawroty głowy i utrata apetytu – objawy przypominające kaca alkoholowego.

Po jakim czasie pojawiają się objawy choroby wysokościowej?

Objawy zwykle występują w ciągu 6-12 godzin po dotarciu na wysokość powyżej 2500 metrów, ale mogą pojawić się już po godzinie lub dopiero po 24 godzinach od wejścia na wysokość.

Kiedy objawy choroby wysokościowej są niebezpieczne?

Niebezpieczne są objawy takie jak duszność w spoczynku, utrata koordynacji ruchowej, zaburzenia świadomości, kaszel z różową plwociną lub niebieskawe zabarwienie ust i paznokci. Wymagają one natychmiastowego zjazdu na niższą wysokość.

Jak długo trwają objawy choroby wysokościowej?

Łagodne objawy choroby wysokościowej zazwyczaj ustępują w ciągu 1-3 dni, gdy organizm przystosowuje się do warunków wysokogórskich. Są najgorsze pierwszej nocy, ale stopniowo się zmniejszają.

Czy objawy choroby wysokościowej mogą przypominać inne choroby?

Tak, objawy choroby wysokościowej często przypominają kaca alkoholowego, grypę, zatrucie pokarmowe, a nawet COVID-19. Dlatego każdy objaw występujący na wysokości należy traktować jako przejaw choroby wysokościowej.

Reklama
Reklama