Epidemiologia ostrego uszkodzenia nerek – częstość występowania i trendy

Ostre uszkodzenie nerek (AKI) stanowi jeden z najważniejszych problemów zdrowia publicznego na całym świecie¹. Dane epidemiologiczne wskazują na niepokojące trendy – częstość występowania tego schorzenia systematycznie wzrasta, szczególnie wśród pacjentów hospitalizowanych z powodu ostrych schorzeń oraz tych poddawanych dużym zabiegom chirurgicznym¹.

Współczesne badania epidemiologiczne pokazują, że AKI dotyka szacunkowo jednego na pięciu dorosłych i jedno na troje dzieci hospitalizowanych z powodu ostrej choroby¹. W Stanach Zjednoczonych około 1% wszystkich przyjęć do szpitala ma już AKI w momencie przyjęcia, a szacunkowa częstość występowania ostrego uszkodzenia nerek podczas hospitalizacji wynosi 2-5%².

Globalne trendy zachorowalności

Analiza danych z różnych okresów ujawnia dramatyczny wzrost zachorowalności na AKI. Badanie Waikara i współpracowników wykazało, że w latach 1988-2002 częstość występowania AKI wzrosła z 61 do 288 przypadków na 100 000 populacji³. Podobnie, częstość AKI wymagającego dializoterapii wzrosła z 4 do 27 przypadków na 100 000 populacji w tym samym okresie³.

Najnowsze dane z amerykańskiego systemu opieki zdrowotnej dla weteranów pokazują jeszcze bardziej dramatyczny wzrost – częstość nowo rozpoznawanego AKI wzrosła z 80 na 1000 pacjento-lat w 2007 roku do 242 na 1000 pacjento-lat w 2022 roku⁴. Szczególnie wyraźny wzrost odnotowano po 2019 roku, co może być związane z pandemią COVID-19⁴.

Epidemiologia AKI w różnych środowiskach opieki medycznej

Częstość występowania AKI znacznie różni się w zależności od środowiska opieki medycznej. W oddziałach intensywnej terapii problem ten nabiera szczególnego znaczenia – AKI rozwija się u ponad 50% pacjentów przyjętych na oddział intensywnej terapii⁵. Zobacz więcej: Epidemiologia AKI w oddziałach intensywnej terapii – dane z całego świata

Metaanaliza obejmująca dane światowe z lat 2004-2012 wykazała, że ogólna częstość występowania AKI wśród hospitalizowanych pacjentów wynosi 23,2%³. W środowisku opieki krytycznej częstość ta wzrasta do 31,7%, co oznacza, że co trzeci pacjent oddziału intensywnej terapii rozwija AKI³.

Istotne różnice obserwuje się między AKI nabytym w społeczności a szpitalnym. W siedmiu badaniach częstość AKI nabytego w społeczności wynosiła 8,3%, podczas gdy w 52 badaniach częstość AKI nabytego w szpitalu wyniosła 20,9%³.

Różnice regionalne i ekonomiczne

Epidemiologia AKI wykazuje znaczne różnice między krajami o różnym poziomie rozwoju ekonomicznego. W krajach wysokorozwiniętych AKI występuje u jednego na pięciu hospitalizowanych dorosłych pacjentów oraz u około połowy dorosłych pacjentów otrzymujących intensywną opiekę medyczną⁶. Zobacz więcej: Różnice regionalne w epidemiologii ostrego uszkodzenia nerek na świecie

Dane z różnych regionów Azji pokazują zmienną częstość występowania: w Azji Wschodniej 14,7%, w Azji Zachodniej 16,7%, a w Azji Południowej 23,7%³. Większość danych epidemiologicznych pochodzi z krajów wysokorozwiniętych, co ogranicza nasze zrozumienie globalnego obciążenia AKI³.

Czynniki wpływające na rosnącą częstość AKI

Wzrost częstości AKI można przypisać kilku kluczowym czynnikom. Starzenie się populacji prowadzi do zwiększenia liczby osób z czynnikami predysponującymi do AKI, takimi jak cukrzyca, nadciśnienie tętnicze i przewlekła choroba nerek⁷. Wzrost częstości cukrzycy jest szczególnie istotny, ponieważ pacjenci z cukrzycą mają znacznie wyższe ryzyko rozwoju AKI⁸.

Hospitalizacje z powodu AKI u osób z cukrzycą stanowią około 40% wszystkich takich hospitalizacji⁸. W latach 2000-2014 częstość hospitalizacji z powodu AKI u osób z cukrzycą wzrosła o 139%, z 23,1 do 55,3 na 1000 osób, podczas gdy u osób bez cukrzycy wzrost wyniósł 230%, z 3,5 do 11,7 na 1000 osób⁹.

Perspektywy i wyzwania epidemiologiczne

Pomimo postępów w rozumieniu epidemiologii AKI, nadal istnieją znaczne luki w wiedzy. Szczególnie brakuje danych z krajów rozwijających się, gdzie obciążenie AKI może być największe¹⁰. W krajach rozwijających się częstość występowania wydaje się wyższa niż w krajach rozwiniętych, ale niedostateczne raportowanie oraz różnice w dostępie do opieki medycznej utrudniają uzyskanie wiarygodnych danych¹⁰.

Warto również zauważyć, że w krajach rozwijających się częstość występowania AKI wykazuje sezonowość, a szczyty zachorowalności powodują krytyczne braki w personelu medycznym i pielęgniarskim¹⁰. Brak systematycznej oceny roli malarii tropikalnej, mechanizmów położniczych i zespołu hemolityczno-mocznicowego w rozwoju AKI utrudnia wysiłki prewencyjne¹⁰.

Współczesne wyzwania epidemiologiczne obejmują również potrzebę lepszego zrozumienia długoterminowych konsekwencji AKI, w tym ryzyka rozwoju przewlekłej choroby nerek i zwiększonej śmiertelności¹. Konieczne są dalsze prospektywne badania epidemiologiczne wykorzystujące standaryzowane definicje w różnych środowiskach społecznych i instytucjonalnych, szczególnie w krajach rozwijających się¹¹.