Deksketoprofen – porównanie substancji czynnych

Deksketoprofen, diklofenak i ketoprofen to leki z grupy NLPZ, które stosuje się do zwalczania bólu o różnym nasileniu. Różnią się wskazaniami, bezpieczeństwem i drogami podania.

Podobieństwa i różnice: deksketoprofen, diklofenak i ketoprofen

Deksketoprofen, diklofenak oraz ketoprofen to substancje czynne należące do grupy niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ). Ich głównym celem jest łagodzenie bólu, zmniejszanie stanów zapalnych oraz obniżanie gorączki¹²³. Wszystkie te leki hamują enzymy odpowiedzialne za powstawanie prostaglandyn, czyli substancji wywołujących ból i stan zapalny¹²³. Występują w różnych postaciach – od tabletek, przez żele, czopki, granulaty, aż po roztwory do wstrzykiwań i infuzji⁴⁵⁶.

Leki te należą do tej samej grupy terapeutycznej i mają zbliżone działanie, jednak różnią się siłą działania, czasem trwania efektu, wskazaniami oraz profilem bezpieczeństwa. Deksketoprofen często jest wybierany ze względu na szybki początek działania, diklofenak jest szeroko stosowany zarówno doustnie, jak i miejscowo, natomiast ketoprofen jest znany z działania przeciwbólowego i przeciwzapalnego, dostępny w wielu postaciach¹²³.

Wskazania do stosowania: kiedy wybrać deksketoprofen, diklofenak lub ketoprofen?

Choć wszystkie trzy leki są stosowane w leczeniu bólu i stanów zapalnych, istnieją istotne różnice w zakresie wskazań oraz postaci leków. Deksketoprofen jest najczęściej stosowany w ostrym bólu o nasileniu umiarkowanym do ciężkiego, gdy doustne podanie nie jest możliwe (np. ból pooperacyjny, kolka nerkowa, ból krzyża)⁷⁸⁹. Dostępny jest w postaci roztworu do wstrzykiwań, infuzji oraz tabletek, granulatu i roztworu doustnego. Stosuje się go przede wszystkim u dorosłych, a jego stosowanie u dzieci i młodzieży nie jest zalecane¹⁰.

Diklofenak ma szerokie zastosowanie – od leczenia bólu pourazowego, przez stany zapalne, bóle pooperacyjne, bóle reumatyczne, aż po migreny¹¹. Występuje w tabletkach, żelach, czopkach, roztworach do wstrzykiwań oraz kroplach do oczu¹². Może być stosowany miejscowo (np. żel na bóle stawów czy mięśni) oraz ogólnoustrojowo. Ketoprofen jest z kolei szczególnie skuteczny w leczeniu bólu o umiarkowanym i dużym nasileniu, zarówno w chorobach reumatycznych, stanach pourazowych, jak i po zabiegach chirurgicznych¹³¹⁴.

• Deksketoprofen: ostry ból, kolka nerkowa, ból pooperacyjny, bóle krzyża, bóle zębów⁷.
• Diklofenak: bóle pourazowe, bóle pooperacyjne, reumatyzm, bóle miesiączkowe, migreny, profilaktyka powikłań po operacjach¹¹.
• Ketoprofen: ból reumatyczny, bóle pourazowe, stany zapalne mięśni, bóle pooperacyjne, bóle stawów, choroby zwyrodnieniowe¹³.

Wskazania mogą się różnić w zależności od postaci i drogi podania. Przykładowo, diklofenak w żelu i ketoprofen w żelu stosuje się miejscowo na bóle mięśni, stawów czy pleców, natomiast tabletki czy roztwory są stosowane w leczeniu ogólnoustrojowym.

Jak działają deksketoprofen, diklofenak i ketoprofen?

Wszystkie te substancje działają poprzez blokowanie enzymów COX-1 i COX-2, co prowadzi do zmniejszenia syntezy prostaglandyn odpowiedzialnych za ból, gorączkę i stan zapalny¹²³. Deksketoprofen charakteryzuje się szybkim początkiem działania – maksymalne stężenie we krwi osiąga już po około 20 minutach od podania domięśniowego¹⁷. Czas działania przeciwbólowego wynosi zwykle 8 godzin po podaniu roztworu do wstrzykiwań¹⁸.

Diklofenak także szybko łagodzi ból, a jego działanie utrzymuje się przez kilka godzin w zależności od postaci leku i drogi podania². Ketoprofen cechuje się silnym działaniem przeciwbólowym i przeciwzapalnym, a jego czas działania i początek efektu zależą od formy – w postaci iniekcji lub granulatu działa szybciej niż w tabletkach o przedłużonym uwalnianiu¹⁹²⁰.

Farmakokinetyka (czyli losy leku w organizmie) różni się między tymi substancjami – deksketoprofen jest szybko usuwany przez nerki, a u osób starszych jego wydalanie jest wolniejsze, co może wymagać dostosowania dawki²¹. Diklofenak i ketoprofen są metabolizowane w wątrobie i wydalane głównie przez nerki²²¹⁹.

Przeciwwskazania i środki ostrożności – różnice i podobieństwa

Wszystkie te leki mają podobne przeciwwskazania – nie wolno ich stosować w przypadku uczulenia na którykolwiek ze składników, po przebytych reakcjach alergicznych na inne NLPZ (np. kwas acetylosalicylowy), w trzecim trymestrze ciąży, przy czynnej chorobie wrzodowej żołądka lub dwunastnicy, ciężkiej niewydolności nerek, wątroby czy serca, a także u osób z ciężkimi zaburzeniami krzepnięcia lub czynnym krwawieniem²³²⁴²⁵.

Różnice pojawiają się w szczegółach: deksketoprofen jest przeciwwskazany u osób z wcześniejszymi reakcjami fotoalergicznymi na ketoprofen lub fibraty, natomiast diklofenak – w przypadku zaburzeń homeostazy i jednoczesnego leczenia lekami przeciwzakrzepowymi (przy podaniu domięśniowym). Ketoprofen nie powinien być stosowany u osób z chorobą Leśniowskiego-Crohna, a także w niektórych postaciach przy zaburzeniach krzepnięcia.

• Przeciwwskazania wspólne: nadwrażliwość na substancję czynną, wcześniejsze reakcje alergiczne na NLPZ, czynna choroba wrzodowa, ciężka niewydolność nerek, wątroby, serca, trzeci trymestr ciąży²³²⁴²⁵.
• Przeciwwskazania specyficzne: reakcje fotoalergiczne (deksketoprofen, ketoprofen), zaburzenia krzepnięcia (wszystkie leki, szczególnie przy podaniu iniekcyjnym), astma po NLPZ²³²⁴²⁵.

W przypadku pacjentów z chorobami przewodu pokarmowego, nerek, wątroby lub układu krążenia, decyzję o zastosowaniu leku powinien zawsze podjąć lekarz, uwzględniając indywidualne ryzyko i korzyści.

Bezpieczeństwo stosowania u dzieci, kobiet w ciąży, kierowców i osób z chorobami przewlekłymi

Deksketoprofen, diklofenak i ketoprofen są przeznaczone przede wszystkim dla dorosłych. Nie zaleca się ich rutynowego stosowania u dzieci i młodzieży – wyjątki stanowią wybrane postaci diklofenaku (np. czopki dla młodzieży w określonych wskazaniach) oraz ketoprofenu w niektórych krajach¹⁰¹⁵.

W ciąży i podczas karmienia piersią wszystkie trzy leki są przeciwwskazane w trzecim trymestrze, a ich stosowanie w pierwszym i drugim trymestrze możliwe jest tylko wtedy, gdy jest to absolutnie konieczne, pod ścisłym nadzorem lekarza i w możliwie najniższej dawce przez najkrótszy czas²⁶²⁷²⁸.

Kierowcy oraz osoby obsługujące maszyny powinny wiedzieć, że deksketoprofen i ketoprofen mogą wywoływać działania niepożądane takie jak senność, zawroty głowy czy zaburzenia widzenia. W takim przypadku nie należy prowadzić pojazdów ani obsługiwać urządzeń mechanicznych²⁹³⁰³¹.

Porównanie w tabeli

Deksketoprofen a inne NLPZ – podsumowanie wyboru

Deksketoprofen, diklofenak i ketoprofen to skuteczne leki z grupy NLPZ, które stosuje się w leczeniu bólu o różnym nasileniu i pochodzeniu. Wybór odpowiedniego preparatu zależy od rodzaju bólu, wieku pacjenta, istniejących chorób oraz ryzyka działań niepożądanych. Deksketoprofen cechuje się szybkim początkiem działania i jest często wybierany w ostrych stanach bólowych. Diklofenak jest uniwersalny i występuje w wielu postaciach, także do stosowania miejscowego. Ketoprofen jest ceniony za działanie przeciwbólowe i dostępność w różnych formach. Wszystkie te leki mają podobne przeciwwskazania i wymagają ostrożności u osób z chorobami przewodu pokarmowego, nerek, wątroby oraz u kobiet w ciąży i karmiących piersią²⁶²⁷²⁸.