Brymonidyna – porównanie substancji czynnych

Brymonidyna, brynzolamid i dorzolamid to leki okulistyczne stosowane w leczeniu jaskry i nadciśnienia ocznego. Różnią się mechanizmem działania, przeciwwskazaniami i bezpieczeństwem u dzieci.

Substancje czynne stosowane w leczeniu jaskry i nadciśnienia ocznego – podobieństwa i różnice

Brymonidyna, brynzolamid oraz dorzolamid to substancje czynne stosowane przede wszystkim w leczeniu jaskry z otwartym kątem oraz nadciśnienia ocznego¹²³. Wszystkie są dostępne w postaci kropli do oczu, a ich głównym celem jest obniżenie podwyższonego ciśnienia śródgałkowego, które jest kluczowym czynnikiem ryzyka rozwoju uszkodzenia nerwu wzrokowego w przebiegu jaskry¹²³.

Substancje te należą do różnych grup leków okulistycznych:

• Brymonidyna to selektywny agonista receptorów alfa-2-adrenergicznych (sympatykomimetyk)⁴.
• Brynzolamid oraz dorzolamid to inhibitory anhydrazy węglanowej, należące do grupy sulfonamidów⁵⁶.

Wszystkie te substancje można stosować zarówno jako leczenie podstawowe (monoterapia), jak i w terapii skojarzonej z innymi lekami obniżającymi ciśnienie w oku¹²³.

Kiedy stosuje się brymonidynę, brynzolamid i dorzolamid?

Wskazania do stosowania tych substancji są bardzo zbliżone – wszystkie służą obniżeniu podwyższonego ciśnienia śródgałkowego w jaskrze z otwartym kątem przesączania oraz w nadciśnieniu ocznym¹²³.

• Brymonidyna jest polecana szczególnie wtedy, gdy miejscowe beta-adrenolityki są przeciwwskazane lub jako lek wspomagający, gdy jeden lek nie wystarcza¹.
• Brynzolamid oraz dorzolamid mogą być stosowane w monoterapii u osób, które nie tolerują beta-blokerów lub gdy są one przeciwwskazane, a także w leczeniu skojarzonym²³.

Wszystkie trzy substancje dostępne są wyłącznie jako krople do oczu, jednak brymonidyna występuje także w postaci żelu do stosowania na skórę w leczeniu rumienia w trądziku różowatym u dorosłych⁷.

Jeśli chodzi o stosowanie u dzieci, to:

• Brymonidyna jest przeciwwskazana u dzieci poniżej 2 lat i niezalecana u dzieci poniżej 12 lat⁸⁹.
• Brynzolamid i dorzolamid nie są zalecane u dzieci i młodzieży – bezpieczeństwo ich stosowania nie zostało w pełni potwierdzone¹⁰¹¹.

Jak działają porównywane substancje czynne?

Mechanizm działania tych leków różni się zasadniczo:

• Brymonidyna działa przez pobudzenie receptorów alfa-2-adrenergicznych, co prowadzi do zmniejszenia produkcji cieczy wodnistej w oku oraz zwiększenia jej odpływu drogą naczyniówkowo-twardówkową⁴. Efektem jest szybkie obniżenie ciśnienia śródgałkowego, zwykle już po 2 godzinach od podania⁴.
• Brynzolamid i dorzolamid hamują enzym anhydrazę węglanową obecny w oku, co spowalnia wytwarzanie jonów wodorowęglanowych, a w efekcie zmniejsza produkcję cieczy wodnistej i obniża ciśnienie w oku⁵⁶.

Właściwości farmakokinetyczne:

• Brymonidyna po podaniu do oka wchłania się w niewielkim stopniu do organizmu, jest szybko wydalana i ma krótki okres półtrwania (około 3 godziny)¹².
• Brynzolamid i dorzolamid kumulują się w krwinkach czerwonych, gdzie blokują anhydrazę węglanową przez dłuższy czas, a ich wydalanie zachodzi głównie przez nerki¹³¹⁴.

Przeciwwskazania i środki ostrożności – na co uważać?

Wszystkie trzy substancje mają przeciwwskazania do stosowania, które częściowo się pokrywają, ale występują też istotne różnice:

• Brymonidyna nie powinna być stosowana u dzieci poniżej 2 lat, u osób uczulonych na substancję czynną lub składniki pomocnicze, u pacjentów przyjmujących inhibitory MAO i niektóre leki przeciwdepresyjne⁹.
• Brynzolamid i dorzolamid są przeciwwskazane u osób z ciężkimi zaburzeniami czynności nerek, kwasicą metaboliczną oraz u osób uczulonych na sulfonamidy¹⁵¹⁶. U dzieci i młodzieży nie zaleca się ich stosowania¹⁰¹¹.

Wspólne przeciwwskazania to m.in. nadwrażliwość na składniki leku oraz ciężka niewydolność nerek. Brynzolamid i dorzolamid nie powinny być stosowane u osób uczulonych na sulfonamidy (leki o podobnej budowie chemicznej), natomiast brymonidyna wymaga ostrożności u pacjentów z chorobami serca, depresją czy niewydolnością krążenia mózgowego¹⁷.

W przypadku stosowania kropli do oczu u osób noszących soczewki kontaktowe, należy zachować przerwę co najmniej 15 minut pomiędzy podaniem leku a założeniem soczewek, ponieważ środki konserwujące mogą je uszkodzić¹⁸¹⁹.

Bezpieczeństwo stosowania u szczególnych grup pacjentów

Stosowanie tych leków u dzieci, kobiet w ciąży, karmiących piersią, kierowców oraz osób z zaburzeniami funkcji nerek lub wątroby wymaga szczególnej ostrożności i różni się w zależności od substancji:

• Dzieci: Brymonidyna jest przeciwwskazana u dzieci poniżej 2 lat i niezalecana u dzieci poniżej 12 lat, ponieważ może powodować ciężkie działania niepożądane, zwłaszcza senność⁸. Brynzolamid i dorzolamid nie są zalecane u dzieci, a bezpieczeństwo ich stosowania w tej grupie nie zostało potwierdzone¹⁰¹¹.
• Kobiety w ciąży i karmiące piersią: Bezpieczeństwo stosowania wszystkich trzech substancji nie zostało w pełni ustalone. Zaleca się ich stosowanie tylko wtedy, gdy korzyść dla matki przewyższa potencjalne ryzyko dla dziecka²⁰²¹²².
• Kierowcy: Wszystkie trzy substancje mogą powodować przejściowe zaburzenia widzenia lub senność, co może wpływać na zdolność prowadzenia pojazdów²³²⁴²⁵.
• Osoby z chorobami nerek lub wątroby: Brynzolamid i dorzolamid są przeciwwskazane u osób z ciężkimi zaburzeniami czynności nerek¹⁵¹⁶. Brymonidyna powinna być stosowana ostrożnie u osób z zaburzeniami wątroby i nerek, gdyż nie badano jej bezpieczeństwa w tych grupach⁸.

Podsumowanie – wybór substancji czynnej w leczeniu jaskry i nadciśnienia ocznego

Poniższa tabela przedstawia najważniejsze różnice i podobieństwa między brymonidyną, brynzolamidem i dorzolamidem:

^{1892023210152124311162225}