Amylometakrezol i heksylorezorcynol to substancje stosowane w łagodzeniu bólu gardła. Różnią się mechanizmem działania i zaleceniami wiekowymi.
Porównywane substancje czynne – amylometakrezol i heksylorezorcynol
Wśród preparatów dostępnych bez recepty na ból gardła i stany zapalne jamy ustnej najczęściej spotykamy amylometakrezol oraz heksylorezorcynol. Obie te substancje należą do grupy środków antyseptycznych, które stosuje się miejscowo, najczęściej w postaci pastylek do ssania lub sprayów. Ich głównym zadaniem jest zwalczanie drobnoustrojów w jamie ustnej i gardle, a także łagodzenie bólu i podrażnienia12.
Zarówno amylometakrezol, jak i heksylorezorcynol, mogą być stosowane samodzielnie lub w połączeniu z innymi substancjami o podobnym działaniu. Często w jednym preparacie znajdziemy też inne składniki, takie jak alkohol 2,4-dichlorobenzylowy czy lewomentol, które wzmacniają efekt działania i dają uczucie chłodzenia1.
Wszystkie te substancje przeznaczone są do miejscowego leczenia objawowego – nie leczą przyczyny infekcji, ale pomagają złagodzić jej przebieg.
Wskazania do stosowania i różnice w zastosowaniu
Zarówno amylometakrezol, jak i heksylorezorcynol, są stosowane w łagodzeniu bólu gardła oraz objawowym leczeniu stanów zapalnych jamy ustnej i gardła, takich jak zaczerwienienie czy obrzęk34. Preparaty z tymi substancjami można stosować u dorosłych oraz dzieci – jednak zakres wiekowy może się różnić w zależności od produktu:
- Amylometakrezol: preparaty z tą substancją (np. pastylki do ssania lub spray) zwykle przeznaczone są dla dorosłych i dzieci powyżej 6. roku życia5. W niektórych preparatach wiek minimalny to 12 lat, zwłaszcza gdy lek zawiera dodatkowo lidokainę6.
- Heksylorezorcynol: pastylki zawierające tę substancję są zalecane dla dorosłych i dzieci powyżej 7. roku życia, a czasem nawet od 12 lat, w zależności od preparatu7.
Wskazania obu substancji pokrywają się – pomagają łagodzić ból, drapanie i podrażnienie gardła, a także działają wspomagająco w leczeniu stanów zapalnych jamy ustnej i gardła.
- Amylometakrezol – stosowany w leczeniu stanów zapalnych gardła i jamy ustnej, przebiegających z bólem, zaczerwienieniem i obrzękiem3.
- Heksylorezorcynol – stosowany objawowo w bólu i zapaleniu gardła4.
Mechanizm działania i farmakokinetyka
Obie substancje wykazują działanie antyseptyczne, czyli zwalczają drobnoustroje (bakterie, grzyby, niektóre wirusy) w obrębie jamy ustnej i gardła. Różnią się jednak szczegółami działania:
- Amylometakrezol działa na błonę komórkową drobnoustrojów, zaburzając jej funkcje i prowadząc do ich zniszczenia. W połączeniu z alkoholem 2,4-dichlorobenzylowym wykazuje również działanie przeciwwirusowe oraz – dzięki dodatkom takim jak lewomentol – łagodzi ból poprzez miejscowe działanie chłodzące i znieczulające18.
- Heksylorezorcynol wykazuje łagodne działanie miejscowo znieczulające oraz antyseptyczne. Jego mechanizm polega na uszkadzaniu struktur białkowych drobnoustrojów, co prowadzi do ich eliminacji2. Dodatkowo, może łagodzić ból gardła przez niewielki efekt znieczulający2.
Wchłanianie i wydalanie obu substancji nie mają większego znaczenia klinicznego, ponieważ działają głównie miejscowo, a ich ilość przenikająca do organizmu jest bardzo niewielka910.
Przeciwwskazania i środki ostrożności
Obie substancje są ogólnie dobrze tolerowane, jednak istnieją pewne przeciwwskazania do ich stosowania:
- Amylometakrezol – nie powinien być stosowany u osób z nadwrażliwością na substancję czynną lub inne składniki preparatu, a także u dzieci poniżej 6 lat11. Dodatkowo, niektóre produkty (np. spray) nie powinny być stosowane przez osoby z astmą oskrzelową12.
- Heksylorezorcynol – przeciwwskazany u osób z nadwrażliwością na substancję czynną lub inne składniki produktu oraz u dzieci poniżej 7 lat. W niektórych preparatach dolna granica wieku to nawet 12 lat13.
W przypadku obu substancji należy zachować ostrożność u osób z dziedzicznymi zaburzeniami metabolizmu cukrów, ponieważ niektóre preparaty zawierają sacharozę, glukozę, izomalt lub maltitol1415.
- Nie należy stosować leków dłużej niż kilka dni bez konsultacji z lekarzem57.
- W przypadku braku poprawy lub nasilenia objawów należy skonsultować się z lekarzem7.
Bezpieczeństwo stosowania u szczególnych grup pacjentów
Obie substancje nie są zalecane dla dzieci poniżej określonego wieku – amylometakrezol zwykle poniżej 6 lat, a heksylorezorcynol poniżej 7 lub 12 lat, w zależności od produktu75. Stosowanie w ciąży i w okresie karmienia piersią nie jest zalecane bez konsultacji z lekarzem, ze względu na brak odpowiednich badań dotyczących bezpieczeństwa1617.
Nie odnotowano wpływu na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn w przypadku obu substancji1819.
- Dzieci: nie stosować poniżej określonego wieku (najczęściej 6 lub 7 lat)57.
- Kobiety w ciąży i karmiące piersią: stosować wyłącznie po konsultacji z lekarzem1617.
- Osoby z cukrzycą: uwzględnić zawartość cukru w preparatach1415.
- Obie substancje mogą być stosowane tylko przez krótki czas – najczęściej nie dłużej niż 3-5 dni bez konsultacji z lekarzem.
- Preparaty z amylometakrezolem i heksylorezorcynolem mają podobne profile bezpieczeństwa, ale różnią się minimalnym wiekiem pacjenta oraz dodatkowymi składnikami, które mogą wpływać na odczuwane działanie (np. efekt chłodzenia, znieczulenia).
- Nie należy stosować tych preparatów przy znanej nadwrażliwości na którykolwiek składnik.
Podsumowanie – amylometakrezol i heksylorezorcynol w leczeniu bólu gardła
| Substancja czynna | Najważniejsze wskazania | Stosowanie u dzieci | Stosowanie w ciąży | Stosowanie u kierowców |
|---|---|---|---|---|
| Amylometakrezol | Ból gardła, stany zapalne jamy ustnej i gardła | Od 6 lat5 | Nie zaleca się bez konsultacji16 | Brak przeciwwskazań18 |
| Heksylorezorcynol | Ból gardła, zapalenie gardła | Od 7 lat (czasem od 12 lat)7 | Nie zaleca się bez konsultacji17 | Brak przeciwwskazań19 |
Amylometakrezol i heksylorezorcynol to skuteczne substancje stosowane w łagodzeniu objawów bólu gardła i stanów zapalnych jamy ustnej. Ich działanie polega na eliminacji drobnoustrojów oraz łagodzeniu bólu. Obie są bezpieczne, jeśli stosowane zgodnie z zaleceniami, choć różnią się wiekiem pacjentów, dla których są przeznaczone. W razie wątpliwości co do wyboru preparatu lub utrzymywania się objawów, warto skonsultować się z lekarzem.


















