Streptodornaza – porównanie substancji czynnych

Streptodornaza, dornaza alfa i streptokinaza to enzymy rozpuszczające martwe komórki i skrzepy, ale różnią się zastosowaniem i bezpieczeństwem.

Porównywane substancje czynne – podobieństwa i grupa terapeutyczna

W tym opisie porównujemy trzy substancje czynne: streptodornazę, dornazę alfa oraz streptokinazę¹². Wszystkie należą do grupy enzymów, które pomagają rozkładać lub upłynniać martwe komórki, skrzepy oraz ropę. Streptodornaza i streptokinaza bardzo często występują razem w jednym preparacie, co pozwala na jednoczesne działanie rozpuszczające zarówno skrzepy, jak i lepkie masy powstałe z martwych komórek³. Dornaza alfa to natomiast enzym stosowany głównie w leczeniu chorób płuc, szczególnie w mukowiscydozie⁴. Wszystkie te substancje mają za zadanie poprawić oczyszczanie tkanek lub dróg oddechowych z niepożądanych mas.

Wskazania do stosowania – kiedy stosuje się te enzymy?

Wskazania do stosowania tych trzech substancji są zróżnicowane, choć łączy je wykorzystywanie w leczeniu miejsc, gdzie występuje gromadzenie się martwych komórek, ropy lub skrzepów.

• Streptodornaza (zwykle razem ze streptokinazą): stosowana jest wspomagająco w leczeniu zapaleń narządów miednicy mniejszej, chorób zrostowych po operacjach w tej okolicy, ostrych i przewlekłych hemoroidów, a także w leczeniu ropni okołoodbytniczych, przetok czy przewlekłych stanów zapalnych przydatków. W postaci tabletek ulegających rozpadowi w jamie ustnej, streptodornaza znajduje zastosowanie w leczeniu owrzodzeń i ran jamy ustnej oraz stanów ropnych po ekstrakcji zębów⁵⁶⁷.
• Dornaza alfa: jej głównym wskazaniem jest leczenie mukowiscydozy, szczególnie u pacjentów z obniżoną czynnością płuc. Pomaga rozrzedzić gęstą wydzielinę w drogach oddechowych, ułatwiając oddychanie i oczyszczanie płuc⁴.
• Streptokinaza: poza stosowaniem miejscowym razem ze streptodornazą, znana jest także z zastosowania ogólnoustrojowego w leczeniu zatorów i zakrzepów, ale w przypadku preparatów miejscowych jej działanie ogranicza się do upłynniania skrzepów w miejscu podania⁵.

Pod względem grup wiekowych, streptodornaza i streptokinaza stosowane miejscowo nie są zalecane u dzieci z powodu braku odpowiednich danych dotyczących bezpieczeństwa⁸. Dornaza alfa może być stosowana u dzieci, ale decyzja o jej zastosowaniu u najmłodszych (poniżej 5 lat) powinna być podejmowana w specjalistycznych ośrodkach i pod ścisłym nadzorem⁹.

Mechanizm działania i właściwości farmakokinetyczne – podobieństwa i różnice

Wszystkie trzy substancje są enzymami, jednak ich mechanizmy działania różnią się w szczegółach:

• Streptodornaza rozpuszcza lepkie masy nukleoprotein, martwe komórki i ropę, nie wpływając na żywe komórki. Jej zadaniem jest upłynnienie martwej tkanki, co ułatwia oczyszczenie rany lub miejsca zapalenia³.
• Dornaza alfa jest syntetyczną wersją ludzkiej dezoksyrybonukleazy, która rozkłada DNA w plwocinie i zmniejsza jej lepkość, co jest szczególnie ważne u pacjentów z mukowiscydozą².
• Streptokinaza działa poprzez aktywację plazminogenu, co prowadzi do rozpuszczenia skrzepów krwi. W połączeniu ze streptodornazą ich działanie się uzupełnia³.

Pod względem losów leku w organizmie, streptodornaza i streptokinaza stosowane miejscowo działają głównie w miejscu podania i nie wchłaniają się do krwiobiegu, co ogranicza ryzyko działań ogólnoustrojowych¹⁰. Dornaza alfa podawana wziewnie również wchłania się w bardzo niewielkim stopniu do organizmu i jej działanie ogranicza się do dróg oddechowych¹¹.

Przeciwwskazania i środki ostrożności – co różni te substancje?

Wszystkie opisywane substancje są przeciwwskazane u osób z nadwrażliwością na którykolwiek składnik leku¹²¹³. Jednak istnieją pewne istotne różnice:

• Streptodornaza (zwykle z streptokinazą): nie powinna być stosowana w przypadku świeżych ran, szwów chirurgicznych, po krwotokach oraz u pacjentów z obniżoną krzepliwością krwi lub jednocześnie z lekami przeciwzakrzepowymi. Przeciwwskazane jest także łączenie z preparatami zawierającymi wapń¹²¹⁴¹⁵.
• Dornaza alfa: jedynym przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na lek lub jego składniki¹³.
• Streptokinaza: w preparatach miejscowych przeciwwskazania są takie same jak dla streptodornazy, gdyż występuje razem z nią w jednym preparacie¹².

Warto dodać, że streptodornaza i streptokinaza mogą powodować miejscowe podrażnienia¹⁶, natomiast dornaza alfa jest dobrze tolerowana, ale u dzieci może częściej występować gorączka podczas inhalacji¹⁷.

Bezpieczeństwo stosowania u dzieci, kobiet w ciąży i innych szczególnych grup pacjentów

Porównując bezpieczeństwo stosowania tych substancji w szczególnych grupach, zauważalne są istotne różnice:

• Streptodornaza i streptokinaza: nie zaleca się stosowania w ciąży, podczas karmienia piersią oraz u dzieci, ponieważ brak jest wystarczających danych potwierdzających bezpieczeństwo w tych grupach¹⁸¹⁹²⁰. U osób starszych nie ma konieczności zmiany dawkowania⁸.
• Dornaza alfa: jej stosowanie w ciąży i podczas karmienia piersią nie jest przeciwwskazane, ale wymaga zachowania ostrożności, ponieważ brak jest pełnych danych dotyczących bezpieczeństwa. U dzieci poniżej 5 lat lek można stosować tylko w specjalistycznych ośrodkach i pod ścisłym nadzorem²¹⁹.
• Wszystkie trzy substancje nie wpływają istotnie na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn²²²³.
• U osób z zaburzeniami czynności wątroby i nerek streptodornaza i streptokinaza nie wymagają zmiany dawkowania przy podaniu miejscowym⁸, natomiast dla dornazy alfa nie ma takich zaleceń w dokumentacji.

Porównanie w tabeli – wskazania i bezpieczeństwo

Streptodornaza, dornaza alfa i streptokinaza – różnice w zastosowaniu i bezpieczeństwie

Streptodornaza i streptokinaza są skuteczne w leczeniu stanów zapalnych oraz w upłynnianiu ropy, martwych komórek i skrzepów w miejscu podania, jednak ich stosowanie jest ograniczone ze względu na przeciwwskazania i brak danych dotyczących bezpieczeństwa u dzieci, kobiet w ciąży i karmiących piersią¹⁸¹⁹²⁰. Dornaza alfa jest dedykowana przede wszystkim pacjentom z mukowiscydozą i może być stosowana w szerszym zakresie wiekowym, choć wymaga szczególnej ostrożności u najmłodszych dzieci oraz kobiet w ciąży²¹⁹. Wszystkie substancje mają korzystny profil bezpieczeństwa dla kierowców i osób obsługujących maszyny²²²³.