Kwas mlekowy – porównanie substancji czynnych

Kwas mlekowy i kwas azelainowy to substancje stosowane miejscowo na skórę. Porównanie dotyczy ich działania, wskazań, bezpieczeństwa oraz stosowania w różnych grupach pacjentów.

Porównanie kwasu mlekowego i kwasu azelainowego – podstawowe informacje

Kwas mlekowy oraz kwas azelainowy to substancje czynne stosowane miejscowo na skórę, które należą do różnych grup terapeutycznych, choć ich działanie koncentruje się na poprawie kondycji naskórka. Obie substancje są dostępne w postaci żelu, płynu, maści lub roztworu do aplikacji zewnętrznej. Ich wspólną cechą jest zdolność do wspierania procesu złuszczania i regeneracji skóry, choć każda z nich działa nieco inaczej i jest stosowana w innych wskazaniach.¹²

• Kwas mlekowy to substancja żrąca, która działa głównie keratolitycznie, czyli pomaga w usuwaniu zrogowaciałej warstwy skóry. Często występuje w połączeniu z innymi substancjami, jak kwas salicylowy, i wykorzystywany jest w preparatach na odciski, nagniotki, brodawki czy do dezynfekcji rąk.¹³⁴
• Kwas azelainowy należy do grupy leków przeciwtrądzikowych i wykazuje silne działanie przeciwbakteryjne oraz przeciwzapalne. Jego zadaniem jest przede wszystkim hamowanie nadmiernego rogowacenia naskórka oraz ograniczanie rozwoju bakterii odpowiedzialnych za trądzik.⁵

Wskazania do stosowania – kiedy stosuje się kwas mlekowy, a kiedy kwas azelainowy?

Choć oba związki są przeznaczone do stosowania na skórę, ich wskazania są wyraźnie odmienne:

• Kwas mlekowy jest wykorzystywany przede wszystkim w leczeniu problemów związanych z nadmiernym rogowaceniem skóry. Stosuje się go w płynach i maściach na odciski, nagniotki, zgrubienia skóry, a także w preparatach do leczenia brodawek. W niektórych produktach występuje jako składnik środków dezynfekujących skórę rąk.⁶⁷⁸
• Kwas azelainowy przeznaczony jest głównie do leczenia trądziku grudkowo-krostkowego o łagodnym lub umiarkowanym nasileniu, zwłaszcza na twarzy. Nie jest wskazany do stosowania w leczeniu odcisków, brodawek czy innych zrogowaceń skóry.⁹

Dodatkowo, wiek pacjentów, u których można stosować te substancje, także się różni. Kwas mlekowy nie jest zalecany u dzieci poniżej 2 lat, a u starszych dzieci jego stosowanie powinno odbywać się pod kontrolą lekarza.¹⁰ Kwas azelainowy można stosować u młodzieży od 12 roku życia w leczeniu trądziku.¹¹

Mechanizm działania i właściwości farmakokinetyczne

Obie substancje mają działanie złuszczające, ale mechanizmy ich działania są różne:

• Kwas mlekowy wykazuje działanie keratolityczne i żrące, niszczy zrogowaciałą warstwę skóry, ułatwiając jej usuwanie. W preparatach dermatologicznych często występuje w połączeniu z kwasem salicylowym, co wzmacnia efekt złuszczania.¹²¹³
• Kwas azelainowy działa przeciwbakteryjnie i przeciwzapalnie, ograniczając rozwój bakterii odpowiedzialnych za trądzik oraz normalizując proces rogowacenia naskórka. Dodatkowo, hamuje powstawanie wolnych kwasów tłuszczowych na powierzchni skóry.⁵

Jeśli chodzi o losy leku w organizmie (czyli farmakokinetykę), kwas mlekowy stosowany miejscowo nie ma dobrze udokumentowanego wchłaniania przez skórę, a dostępne dane wskazują, że działa głównie powierzchniowo.¹⁴ Kwas azelainowy wchłania się przez skórę w niewielkim stopniu – szacuje się, że jest to około 3,6% zastosowanej dawki. Po zastosowaniu miejscowym jego poziom w organizmie nie wzrasta istotnie ponad wartości naturalnie występujące.¹⁵

Przeciwwskazania i środki ostrożności

Obie substancje mają pewne przeciwwskazania, które warto poznać:

• Kwas mlekowy nie powinien być stosowany u osób uczulonych na substancję czynną, na uszkodzoną, zakażoną lub zmienioną zapalnie skórę, u pacjentów z cukrzycą (bez konsultacji lekarskiej), w okresie ciąży i karmienia piersią oraz u dzieci poniżej 2 lat.¹⁶
• Kwas azelainowy jest przeciwwskazany u osób z nadwrażliwością na tę substancję lub jakikolwiek składnik produktu. Nie należy stosować go na uszkodzoną skórę, w okolicach oczu, ust i błon śluzowych.¹⁷

W przypadku obu substancji należy zachować ostrożność, by preparat nie dostał się do oczu lub na zdrową skórę. W razie podrażnienia skóry zaleca się przerwanie leczenia.¹⁸¹⁹

Bezpieczeństwo stosowania u szczególnych grup pacjentów

Kwas mlekowy i kwas azelainowy różnią się także pod względem bezpieczeństwa stosowania w szczególnych grupach pacjentów:

• Dzieci: Kwas mlekowy nie jest przeznaczony dla dzieci poniżej 2 lat; u dzieci starszych należy stosować go ostrożnie, najlepiej pod kontrolą lekarza. Kwas azelainowy można stosować u młodzieży od 12 lat w leczeniu trądziku.¹⁰¹¹
• Kobiety w ciąży i karmiące piersią: Stosowanie kwasu mlekowego w tych okresach jest przeciwwskazane z powodu braku badań potwierdzających bezpieczeństwo. Kwas azelainowy również nie powinien być stosowany w ciąży bez konsultacji z lekarzem, choć dostępne dane wskazują na bardzo niewielkie ryzyko wchłaniania substancji przez skórę.²⁰²¹
• Kierowcy: Obie substancje nie mają wpływu na zdolność prowadzenia pojazdów.²²²³
• Pacjenci z zaburzeniami funkcji nerek lub wątroby: W przypadku kwasu mlekowego nie ma szczegółowych danych, natomiast kwas azelainowy nie wymaga dostosowania dawki w tych grupach.²⁴

Tabela porównawcza – kwas mlekowy vs kwas azelainowy

Kwas mlekowy i kwas azelainowy – podobieństwa i różnice w praktyce

Podsumowując, kwas mlekowy i kwas azelainowy to dwie substancje stosowane miejscowo na skórę, które jednak różnią się pod względem wskazań, mechanizmu działania oraz bezpieczeństwa stosowania w różnych grupach pacjentów. Kwas mlekowy najlepiej sprawdza się w leczeniu odcisków i zrogowaceń, natomiast kwas azelainowy jest skuteczny w terapii trądziku. Obie substancje mają ograniczenia dotyczące stosowania u dzieci oraz kobiet w ciąży i karmiących piersią. Przed zastosowaniem jakiejkolwiek z tych substancji warto dokładnie zapoznać się z informacją dołączoną do produktu oraz zwrócić uwagę na przeciwwskazania i możliwe działania niepożądane.⁶⁷⁹⁵