Reklama

Etanercept, adalimumab i infliksymab to leki biologiczne stosowane w chorobach zapalnych. Różnią się budową, sposobem podania, wskazaniami i bezpieczeństwem.

Porównywane substancje czynne – podobieństwa i wspólna rola

W tym opisie porównujemy trzy leki biologiczne: etanercept, adalimumab oraz infliksymab. Wszystkie należą do grupy inhibitorów czynnika martwicy nowotworów alfa (TNF-α), co oznacza, że działają na układ odpornościowy, hamując procesy zapalne w organizmie123. Dzięki temu są wykorzystywane do leczenia przewlekłych chorób zapalnych o podłożu autoimmunologicznym.

  • Wszystkie są lekami biologicznymi, czyli wytwarzanymi przy użyciu zaawansowanych technologii biologicznych.
  • Ich głównym zadaniem jest hamowanie TNF-α, białka odpowiedzialnego za przewlekły stan zapalny.
  • Stosuje się je w podobnych chorobach, takich jak reumatoidalne zapalenie stawów, łuszczycowe zapalenie stawów czy łuszczyca plackowata.
  • Wspierają leczenie w sytuacji, gdy standardowe terapie nie przynoszą wystarczającej poprawy.

Wskazania – kiedy stosuje się etanercept, adalimumab i infliksymab?

Chociaż substancje te mają wiele wspólnych wskazań, istnieją też pewne różnice, na które warto zwrócić uwagę456.

  • Etanercept – stosowany jest przede wszystkim w reumatoidalnym zapaleniu stawów (RZS) u dorosłych, młodzieńczym idiopatycznym zapaleniu stawów u dzieci od 2 lat, łuszczycowym zapaleniu stawów, zesztywniającym zapaleniu stawów kręgosłupa, osiowej spondyloartropatii oraz w łuszczycy plackowatej u dorosłych i dzieci od 6 lat4.
  • Adalimumab – wykazuje szersze zastosowanie: poza wyżej wymienionymi wskazaniami, jest też stosowany w leczeniu choroby Leśniowskiego-Crohna, wrzodziejącego zapalenia jelita grubego, zapalenia błony naczyniowej oka i ropnego zapalenia gruczołów potowych (hidradenitis suppurativa), zarówno u dorosłych, jak i dzieci (zależnie od wskazania i wieku)5.
  • Infliksymab – podobnie jak adalimumab, jest używany nie tylko w chorobach stawów i łuszczycy, ale również w leczeniu choroby Crohna i wrzodziejącego zapalenia jelita grubego, głównie u dorosłych, a w niektórych wskazaniach także u dzieci od 6 lat6.

Wszystkie te leki są dostępne w różnych postaciach i dawkach, co umożliwia indywidualne dopasowanie terapii do wieku, masy ciała i potrzeb pacjenta789. Jednak infliksymab jest najczęściej podawany dożylnie, natomiast etanercept i adalimumab – podskórnie.

Ważne: Zakres wskazań oraz wiek, w którym można stosować poszczególne leki, różni się między etanerceptem, adalimumabem i infliksymabem. Przykładowo, adalimumab jest lekiem najczęściej wykorzystywanym w leczeniu chorób zapalnych jelit u dzieci, podczas gdy infliksymab ma zastosowanie głównie u dorosłych i starszych dzieci. Zawsze należy dokładnie sprawdzić, czy dany lek jest przeznaczony dla danej grupy wiekowej i choroby456.

Mechanizm działania i różnice farmakokinetyczne

Wszystkie trzy substancje blokują TNF-α, jednak różnią się budową i nieco sposobem działania123:

  • Etanercept to białko fuzyjne, które naśladuje receptor TNF i „wychwytuje” nadmiar tego białka, zanim zadziała na komórki1.
  • Adalimumab i infliksymab są przeciwciałami monoklonalnymi – „przyklejają się” bezpośrednio do TNF-α i blokują jego aktywność23.
  • Adalimumab jest w pełni ludzkim przeciwciałem, infliksymab – chimerycznym (ludzko-mysim), co może mieć wpływ na reakcje organizmu, np. ryzyko alergii.

Farmakokinetyka (czyli losy leku w organizmie) także się różni. Etanercept i adalimumab są podawane podskórnie – pacjent (lub opiekun) może je samodzielnie wstrzykiwać. Infliksymab wymaga podania dożylnego w warunkach szpitalnych lub ambulatoryjnych789. Różnią się też czasem utrzymywania się w organizmie: infliksymab i adalimumab mają dłuższy okres półtrwania niż etanercept101112.

Przeciwwskazania i szczególne środki ostrożności

Choć przeciwwskazania dla tych leków są do siebie zbliżone, nie są identyczne131415:

  • Wszystkie są przeciwwskazane przy uczuleniu na substancję czynną lub inne składniki leku.
  • Nie należy ich stosować w przypadku czynnych, poważnych zakażeń (np. posocznica, ciężkie infekcje, aktywna gruźlica).
  • Nie wolno ich używać u osób z umiarkowaną lub ciężką niewydolnością serca (klasa III/IV wg NYHA) – dotyczy to adalimumabu i infliksymabu, przy etanercepcie wymagana jest ostrożność przy niewydolności serca1415.
  • Nie należy rozpoczynać leczenia u osób z aktywnymi chorobami nowotworowymi.

Wszystkie leki wymagają zachowania szczególnej ostrożności u osób z przeszłymi lub obecnymi chorobami zakaźnymi, po zabiegach operacyjnych, z zaburzeniami neurologicznymi (np. stwardnienie rozsiane) oraz u osób z problemami hematologicznymi lub autoimmunologicznymi161718.

Bezpieczeństwo stosowania u szczególnych grup pacjentów

Wszystkie trzy leki mogą być stosowane u dzieci, kobiet w ciąży i karmiących piersią oraz osób w podeszłym wieku – ale zakres wskazań, dawkowanie i bezpieczeństwo mogą się różnić192021:

  • Dzieci: Etanercept jest zatwierdzony od 2 lub 6 lat w zależności od wskazania. Adalimumab i infliksymab mają szerokie wskazania pediatryczne, ale minimalny wiek i zakres chorób mogą być inne dla każdej substancji7822.
  • Kobiety w ciąży i karmiące piersią: Wszystkie leki mogą być rozważane w ciąży tylko w razie bezwzględnej konieczności. Przenikają przez łożysko i do mleka, co może wpływać na odporność dziecka. U dzieci matek leczonych tymi lekami nie zaleca się szczepienia żywymi szczepionkami przez określony czas po urodzeniu (etanercept – 16 tygodni, adalimumab – 5 miesięcy, infliksymab – 12 miesięcy)192021.
  • Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek lub wątroby: Nie ma konieczności zmiany dawkowania etanerceptu i adalimumabu, natomiast infliksymab nie był szeroko badany w tych grupach231112.
  • Osoby w podeszłym wieku: Nie ma potrzeby zmiany dawkowania, ale ryzyko infekcji jest u nich większe niż u młodszych osób242526.
  • Kierowcy i osoby obsługujące maszyny: Etanercept nie wpływa na zdolność prowadzenia pojazdów, podczas gdy adalimumab i infliksymab mogą bardzo rzadko powodować zawroty głowy272829.
Ważne dla pacjentów:

  • Stosowanie inhibitorów TNF-α wiąże się z ryzykiem ciężkich infekcji, reaktywacją gruźlicy, nowotworami oraz zaburzeniami hematologicznymi.
  • Przed rozpoczęciem leczenia należy wykonać badania w kierunku gruźlicy i wirusowego zapalenia wątroby typu B.
  • W trakcie leczenia nie należy podawać żywych szczepionek – dotyczy to także dzieci, których matki były leczone tymi lekami w ciąży lub podczas karmienia piersią.
  • Leki te mogą być stosowane u dzieci, ale zakres wskazań i minimalny wiek są różne dla każdej substancji czynnej.
  • Pacjenci w podeszłym wieku są szczególnie narażeni na ciężkie zakażenia i wymagają ścisłej kontroli.

Podsumowanie – różnice i podobieństwa w praktyce

Substancja czynna Najważniejsze wskazania Stosowanie u dzieci Stosowanie w ciąży Stosowanie u kierowców
Etanercept RZS, łuszczyca, łuszczycowe zapalenie stawów, MIZS, zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa, osiowa spondyloartropatia Od 2 lub 6 lat (w zależności od choroby) Można rozważyć, gdy bezwzględnie konieczne; nie podawać żywych szczepionek dzieciom do 16 tygodni po leczeniu matki Nie wpływa lub wpływ nieistotny
Adalimumab RZS, łuszczyca, łuszczycowe zapalenie stawów, MIZS, choroba Crohna, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zapalenie błony naczyniowej oka, hidradenitis suppurativa Od 2, 4, 6 lub 12 lat (zależnie od wskazania) Można rozważyć, gdy bezwzględnie konieczne; nie podawać żywych szczepionek dzieciom do 5 miesięcy po leczeniu matki Może powodować zawroty głowy (rzadko)
Infliksymab RZS, łuszczyca, łuszczycowe zapalenie stawów, choroba Crohna, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa Od 6 lat (w wybranych wskazaniach) Można rozważyć, gdy bezwzględnie konieczne; nie podawać żywych szczepionek dzieciom do 12 miesięcy po leczeniu matki Może powodować zawroty głowy (rzadko)

Etanercept, adalimumab i infliksymab – wybór leku zależy od potrzeb pacjenta

Etanercept, adalimumab i infliksymab są skutecznymi lekami biologicznymi, które mogą znacząco poprawić jakość życia pacjentów z przewlekłymi chorobami zapalnymi. Ich główne podobieństwo to blokowanie TNF-α i hamowanie przewlekłego stanu zapalnego. Jednak różnią się między sobą pod względem budowy, sposobu podania, zakresu wskazań oraz szczegółowych zasad bezpieczeństwa stosowania u dzieci, kobiet w ciąży i osób starszych. Ostateczny wybór leku zależy od choroby, wieku pacjenta, stanu zdrowia i wcześniejszych terapii456789192021. Przed rozpoczęciem leczenia konieczna jest szczegółowa kwalifikacja i kontrola, a także edukacja dotycząca możliwych powikłań i konieczności zgłaszania niepokojących objawów.

Pytania i odpowiedzi

Czym różni się etanercept od adalimumabu?

Etanercept jest białkiem fuzyjnym podawanym podskórnie, adalimumab to przeciwciało monoklonalne. Oba blokują TNF-α, ale różnią się budową, sposobem działania i zakresem wskazań12.

Czy infliksymab można stosować u dzieci?

Tak, infliksymab jest dopuszczony w niektórych wskazaniach dla dzieci od 6 lat, np. w chorobie Crohna i wrzodziejącym zapaleniu jelita grubego22.

Który lek biologiczny jest najczęściej stosowany w chorobach zapalnych jelit u dzieci?

Adalimumab ma najszersze wskazania pediatryczne w chorobie Leśniowskiego-Crohna i wrzodziejącym zapaleniu jelita grubego5.

Czy podczas leczenia etanerceptem można się szczepić?

Można przyjmować szczepionki inaktywowane. Żywych szczepionek nie podaje się w trakcie leczenia ani dzieciom matek leczonych w ciąży do 16 tygodni po porodzie19.

Reklama
Reklama