Reklama

Eksemestan, anastrozol i letrozol to inhibitory aromatazy stosowane głównie u kobiet po menopauzie w leczeniu hormonozależnego raka piersi. Porównanie ich działania, wskazań i bezpieczeństwa.

Inhibitory aromatazy – charakterystyka porównywanych substancji

W tym porównaniu skupiamy się na trzech substancjach czynnych: eksemestanie, anastrozolu oraz letrozolu. Wszystkie należą do grupy inhibitorów aromatazy, czyli leków, które hamują produkcję estrogenów w organizmie kobiet po menopauzie. Estrogeny są hormonami, które mogą pobudzać rozwój niektórych nowotworów piersi. Zmniejszenie ich ilości w organizmie to ważny element leczenia tej choroby123.

  • Eksemestan to steroidowy, nieodwracalny inhibitor aromatazy1.
  • Anastrozol i letrozol to niesteroidowe, odwracalne inhibitory aromatazy23.
  • Wszystkie stosuje się głównie doustnie, w postaci tabletek, u kobiet po menopauzie.
  • Ich główne zastosowanie to leczenie hormonozależnego raka piersi.

Wskazania do stosowania – podobieństwa i różnice

Wszystkie trzy leki – eksemestan, anastrozol i letrozol – mają podobne wskazania. Są stosowane przede wszystkim u kobiet po menopauzie, u których rak piersi wykazuje obecność receptorów estrogenowych456.

  • Eksemestan jest stosowany:
    • jako leczenie uzupełniające w przypadku wczesnego raka piersi po 2-3 latach stosowania tamoksyfenu,
    • w leczeniu zaawansowanego raka piersi, jeśli choroba postępuje po leczeniu antyestrogenowym4.
  • Anastrozol i letrozol mogą być stosowane zarówno jako leczenie uzupełniające od początku, jak i po tamoksyfenie, oraz w leczeniu zaawansowanego raka piersi567.
  • Letrozol ma dodatkowe wskazanie do tzw. leczenia neoadjuwantowego, czyli przed operacją, jeśli chemioterapia nie jest odpowiednia7.

Wszystkie wymienione substancje nie są przeznaczone dla dzieci i młodzieży. Wskazania dotyczą wyłącznie kobiet po menopauzie. Nie wykazano skuteczności tych leków u pacjentek, których nowotwór nie ma receptorów estrogenowych456.

Ważne: Eksemestan, anastrozol i letrozol różnią się szczegółami dotyczącymi zastosowania. Eksemestan jest zwykle stosowany po kilku latach leczenia tamoksyfenem, natomiast anastrozol i letrozol można stosować także od początku terapii uzupełniającej. Letrozol może być wykorzystywany także przed operacją, gdy chemioterapia nie jest wskazana457.

Mechanizm działania i właściwości farmakokinetyczne

Wszystkie trzy leki działają poprzez hamowanie enzymu aromatazy, który odpowiada za produkcję estrogenów w organizmie kobiety po menopauzie. Zmniejszenie poziomu estrogenów prowadzi do zahamowania wzrostu nowotworu zależnego od tych hormonów123.

  • Eksemestan jest steroidowym inhibitorem, działa nieodwracalnie i powoduje trwałe zablokowanie aromatazy1.
  • Anastrozol i letrozol to niesteroidowe, odwracalne inhibitory aromatazy – ich działanie ustępuje po odstawieniu leku23.
  • Eksemestan może wykazywać bardzo niewielkie działanie androgenowe przy wyższych dawkach, natomiast anastrozol i letrozol nie wykazują takiego działania823.

Jeśli chodzi o właściwości farmakokinetyczne (czyli jak lek wchłania się, rozprowadza i wydala z organizmu), różnice są niewielkie, ale warte zauważenia:

  • Eksemestan wchłania się szybko po podaniu doustnym, a maksymalne stężenie we krwi osiąga po ok. 2 godzinach. Jest w dużej części metabolizowany w wątrobie, a jego okres półtrwania wynosi ok. 24 godziny. Wiąże się z białkami osocza w 90%9.
  • Anastrozol również wchłania się szybko, maksymalne stężenie osiąga po 2 godzinach. Wiąże się z białkami osocza w 40%, a jego okres półtrwania to 40-50 godzin10.
  • Letrozol charakteryzuje się bardzo dobrą biodostępnością (niemal 100%), wiąże się z białkami osocza w ok. 60%, a okres półtrwania to 2-4 dni1112.

Wszystkie leki są wydalane głównie po przemianie w wątrobie, a różnice dotyczą szczególnie osób z poważnymi zaburzeniami funkcji wątroby i nerek – w takich przypadkach należy zachować ostrożność, a czasami dostosować dawkowanie131011.

Przeciwwskazania i środki ostrożności – co różni eksemestan, anastrozol i letrozol?

Wszystkie te leki mają podobne przeciwwskazania:

  • Nie należy ich stosować u kobiet przed menopauzą.
  • Są przeciwwskazane w ciąży i podczas karmienia piersią141516.
  • Nie należy ich stosować u osób z nadwrażliwością na substancję czynną lub inne składniki leku.

Wszystkie inhibitory aromatazy mogą powodować zmniejszenie gęstości mineralnej kości i zwiększać ryzyko złamań, dlatego u kobiet z osteoporozą lub ryzykiem jej wystąpienia zaleca się ocenę stanu kości i wdrożenie profilaktyki171819. U kobiet z niedoborem witaminy D przed rozpoczęciem leczenia eksemestanem zaleca się jej suplementację20.

Różnice dotyczą szczególnie funkcji wątroby i nerek:

  • Eksemestan – nie wymaga zmiany dawkowania przy niewydolności wątroby lub nerek, choć u osób z ciężką niewydolnością może wzrosnąć stężenie leku w organizmie13.
  • Anastrozol – zaleca się ostrożność u pacjentek z ciężkimi zaburzeniami wątroby lub nerek21.
  • Letrozol – przeciwwskazany w ciężkiej niewydolności wątroby, a u osób z bardzo ciężką niewydolnością nerek stosuje się go z dużą ostrożnością1622.

Bezpieczeństwo stosowania u szczególnych grup pacjentów

Wszystkie trzy substancje nie są przeznaczone dla dzieci i młodzieży232425.

  • Stosowanie w ciąży i podczas karmienia piersią jest bezwzględnie przeciwwskazane dla każdej z tych substancji141516.
  • U kobiet w okresie okołomenopauzalnym lub mogących zajść w ciążę konieczne jest stosowanie skutecznej antykoncepcji podczas leczenia262728.
  • U osób z zaburzeniami czynności nerek lub wątroby – eksemestan jest bezpieczniejszy, bo nie wymaga zmiany dawkowania, natomiast letrozol jest przeciwwskazany przy ciężkiej niewydolności wątroby, a anastrozol wymaga ostrożności132116.

Jeśli chodzi o zdolność prowadzenia pojazdów – eksemestan, letrozol i anastrozol mogą powodować zmęczenie, senność lub zawroty głowy, ale u większości pacjentek nie wpływają istotnie na zdolność do prowadzenia pojazdów. W przypadku wystąpienia takich objawów należy zachować ostrożność293031.

Ważne: Wszystkie inhibitory aromatazy mogą prowadzić do spadku gęstości mineralnej kości i zwiększonego ryzyka złamań. Przed rozpoczęciem leczenia warto ocenić stan kości, a u kobiet z niedoborem witaminy D – wdrożyć suplementację. U osób z ciężką niewydolnością wątroby letrozol jest przeciwwskazany, a eksemestan nie wymaga modyfikacji dawki, choć jego stężenie może wzrosnąć171922.

Podsumowanie: Porównanie eksemestanu, anastrozolu i letrozolu w leczeniu raka piersi

Substancja czynna Najważniejsze wskazania Stosowanie u dzieci Stosowanie w ciąży Stosowanie u kierowców
Eksemestan Leczenie uzupełniające i zaawansowanego raka piersi u kobiet po menopauzie, zwykle po tamoksyfenie Nie zaleca się Przeciwwskazane Może powodować senność lub zawroty głowy – zachowaj ostrożność
Anastrozol Leczenie uzupełniające i zaawansowanego raka piersi u kobiet po menopauzie, również od początku terapii Nie zaleca się Przeciwwskazane Może powodować osłabienie lub senność – zachowaj ostrożność
Letrozol Leczenie uzupełniające, zaawansowanego i neoadjuwantowego raka piersi u kobiet po menopauzie Nie zaleca się Przeciwwskazane Może powodować zmęczenie lub zawroty głowy – zachowaj ostrożność

Pytania i odpowiedzi

Czym różni się eksemestan od anastrozolu i letrozolu?

Eksemestan jest steroidowym, nieodwracalnym inhibitorem aromatazy, a anastrozol i letrozol są niesteroidowe i działają odwracalnie123.

Który inhibitor aromatazy można stosować po tamoksyfenie?

Eksemestan, anastrozol i letrozol mogą być stosowane po tamoksyfenie u kobiet po menopauzie456.

Czy te leki są bezpieczne dla kobiet w ciąży?

Nie. Eksemestan, anastrozol i letrozol są przeciwwskazane w ciąży i podczas karmienia piersią789.

Czy można stosować eksemestan, anastrozol lub letrozol u dzieci?

Nie. Leki te nie są przeznaczone do stosowania u dzieci i młodzieży101112.

Czy podczas leczenia tymi lekami można prowadzić samochód?

Możliwe są zawroty głowy lub senność, dlatego w razie wystąpienia takich objawów należy zachować ostrożność131415.

Reklama
Reklama