Atrakurium, cisatrakurium i miwakurium to leki zwiotczające mięśnie stosowane głównie podczas zabiegów chirurgicznych i intensywnej terapii. Różnią się długością działania i bezpieczeństwem w szczególnych grupach pacjentów.
Podstawowe podobieństwa i charakterystyka porównywanych substancji czynnych
Porównywane substancje czynne to atrakurium, cisatrakurium oraz miwakurium. Wszystkie te leki należą do grupy środków zwiotczających mięśnie, które działają poprzez blokowanie przewodnictwa nerwowo-mięśniowego. Ich głównym zadaniem jest umożliwienie przeprowadzenia zabiegów chirurgicznych, intubacji dotchawiczej oraz ułatwienie prowadzenia kontrolowanej wentylacji u pacjentów wymagających intensywnej terapii12.
- Stosowane są wyłącznie w warunkach szpitalnych przez wykwalifikowany personel medyczny34.
- Podaje się je dożylnie – zarówno we wstrzyknięciach, jak i w infuzji ciągłej56.
- Każda z tych substancji działa na mięśnie szkieletowe, nie wpływając na świadomość pacjenta34.
- Są wykorzystywane w szerokim zakresie zabiegów chirurgicznych oraz podczas wentylacji mechanicznej na oddziałach intensywnej terapii12.
Wskazania do stosowania – kiedy wybiera się atrakurium, cisatrakurium lub miwakurium?
Wszystkie trzy leki stosuje się podczas znieczulenia ogólnego w celu ułatwienia intubacji dotchawiczej oraz podczas zabiegów chirurgicznych wymagających zwiotczenia mięśni12. Zarówno atrakurium, jak i cisatrakurium są również wykorzystywane w oddziałach intensywnej terapii do ułatwienia wentylacji mechanicznej12. Miwakurium – choć również należy do tej samej grupy leków – jest stosowany głównie w krótszych zabiegach, ponieważ jego działanie utrzymuje się krócej niż w przypadku atrakurium i cisatrakurium.
- Atrakurium oraz cisatrakurium mogą być stosowane u dorosłych oraz dzieci powyżej 1 miesiąca życia56.
- Miwakurium stosuje się także u dzieci powyżej 1 miesiąca życia, ale ze względu na szybki początek i krótki czas działania, wybiera się go przede wszystkim do krótkotrwałych procedur6.
- W przypadku noworodków (poniżej 1 miesiąca życia) żaden z tych leków nie jest zalecany, ze względu na brak wystarczających danych dotyczących bezpieczeństwa i skuteczności56.
Mechanizm działania i farmakokinetyka – jak działają te substancje?
Wszystkie trzy leki działają na zasadzie blokowania przewodnictwa nerwowo-mięśniowego, czyli hamują przekazywanie impulsów z nerwów do mięśni, co prowadzi do ich zwiotczenia910. Atrakurium i cisatrakurium należą do tej samej podgrupy leków, określanych jako benzylizochinolinowe niedepolaryzujące środki zwiotczające mięśnie. Ich działanie można łatwo odwrócić za pomocą odpowiednich leków (inhibitorów acetylocholinoesterazy)1112.
- Atrakurium i cisatrakurium są metabolizowane głównie w wyniku tzw. reakcji Hofmanna, która zachodzi spontanicznie w organizmie – niezależnie od pracy nerek i wątroby1314. Dzięki temu mogą być bezpiecznie stosowane nawet u pacjentów z ciężką niewydolnością tych narządów78.
- Cisatrakurium wytwarza w organizmie mniej metabolitów mogących wpływać na układ nerwowy (np. laudanozyny) niż atrakurium15, co może mieć znaczenie zwłaszcza przy długotrwałym stosowaniu u pacjentów intensywnej terapii.
- Miwakurium działa szybciej i krócej, ponieważ jest rozkładane przez enzymy znajdujące się w osoczu (esterazy cholinowe), co sprawia, że jego efekt szybciej ustępuje po zakończeniu podawania6.
Przeciwwskazania i środki ostrożności – co różni te leki?
Najważniejszym przeciwwskazaniem dla wszystkich trzech leków jest nadwrażliwość na daną substancję czynną lub którąkolwiek z substancji pomocniczych1617. U osób, które wcześniej miały reakcję alergiczną na inny lek z tej grupy, istnieje zwiększone ryzyko reakcji krzyżowej – dotyczy to zwłaszcza atrakurium i cisatrakurium, które są bardzo podobne chemicznie34.
- Wszystkie leki powinny być stosowane ostrożnie u osób z chorobami mięśni, zwłaszcza miastenią, oraz u pacjentów z zaburzeniami elektrolitowymi1819.
- Atrakurium częściej niż cisatrakurium wywołuje uwalnianie histaminy, co może prowadzić do spadku ciśnienia, zaczerwienienia skóry lub skurczu oskrzeli, zwłaszcza u osób z astmą lub alergią34.
- Cisatrakurium praktycznie nie wywołuje tego efektu, dlatego może być bezpieczniejszy u pacjentów ze skłonnością do reakcji alergicznych10.
- Miwakurium również może powodować reakcje alergiczne i uwalnianie histaminy, choć zazwyczaj w mniejszym stopniu niż atrakurium4.
Bezpieczeństwo stosowania u dzieci, kobiet w ciąży, kierowców oraz osób z chorobami nerek i wątroby
Atrakurium i cisatrakurium można stosować u dzieci powyżej 1 miesiąca życia – dawkowanie jest wtedy podobne jak u dorosłych56. U noworodków nie zaleca się ich stosowania z powodu braku odpowiednich badań. Miwakurium jest również dopuszczony do stosowania u dzieci powyżej 1 miesiąca życia, jednak podobnie jak pozostałe leki z tej grupy, nie powinien być podawany noworodkom6.
- U kobiet w ciąży atrakurium może być zastosowany, jeśli korzyści dla matki przeważają nad potencjalnym ryzykiem dla płodu, a lek ten można wykorzystać nawet podczas cesarskiego cięcia, bo nie przenika istotnie przez łożysko20. Cisatrakurium i miwakurium nie są zalecane w ciąży ze względu na brak wystarczających danych o bezpieczeństwie21.
- Nie wiadomo, czy leki te przenikają do mleka kobiecego, dlatego podczas leczenia należy wstrzymać karmienie piersią przez kilka godzin po zakończeniu działania leku2021.
- Wszystkie trzy leki są bezpieczne dla osób z niewydolnością nerek lub wątroby – szczególnie atrakurium i cisatrakurium, których wydalanie nie zależy od sprawności tych narządów78.
- Po zastosowaniu tych leków pacjent nie powinien prowadzić pojazdów ani obsługiwać maszyn przez określony czas, ponieważ zawsze są podawane razem ze środkami znieczulającymi, które mogą wpływać na sprawność psychofizyczną2223.
Porównanie atrakurium, cisatrakurium i miwakurium – podsumowanie w tabeli
| Substancja czynna | Najważniejsze wskazania | Stosowanie u dzieci | Stosowanie w ciąży | Stosowanie u kierowców |
|---|---|---|---|---|
| Atrakurium | Zabiegi chirurgiczne, intubacja, wentylacja mechaniczna, intensywna terapia | Powyżej 1 miesiąca życia | Można rozważyć, także przy cięciu cesarskim | Nie dotyczy (zawsze razem ze znieczuleniem ogólnym) |
| Cisatrakurium | Zabiegi chirurgiczne, intubacja, wentylacja mechaniczna, intensywna terapia | Powyżej 1 miesiąca życia | Nie zaleca się (brak danych) | Nie dotyczy (zawsze razem ze znieczuleniem ogólnym) |
| Miwakurium | Zabiegi chirurgiczne, intubacja, krótkie procedury | Powyżej 1 miesiąca życia | Nie zaleca się (brak danych) | Nie dotyczy (zawsze razem ze znieczuleniem ogólnym) |
Atrakurium i cisatrakurium – podobieństwa i różnice w praktyce klinicznej
Atrakurium i cisatrakurium to leki o bardzo podobnym mechanizmie działania i zakresie wskazań. Oba można stosować u dzieci i dorosłych, w tym u pacjentów z niewydolnością nerek i wątroby, co jest ich dużą zaletą. Cisatrakurium charakteryzuje się jednak mniejszym ryzykiem uwalniania histaminy, przez co jest bezpieczniejszy dla osób z alergiami czy chorobami układu oddechowego. Miwakurium, choć również skutecznie zwiotcza mięśnie, jest wybierany głównie do krótszych zabiegów ze względu na szybki początek i krótki czas działania. Wybór odpowiedniego leku zawsze zależy od indywidualnych potrzeb pacjenta, długości zabiegu i stanu zdrowia.













