Kategorie
Leki bez recepty (OTC)
Leki na receptę (RX)
Suplementy diety
Wyroby medyczne
Środki spożywcze
Dermokosmetyki
Poradniki
Schorzenia
Substancje czynne
Interakcje
Porady
Kalkulatory
Badania kliniczneAdagrazyb, sotorasib i kryzotynib to nowoczesne leki przeciwnowotworowe, stosowane w leczeniu określonych typów zaawansowanego raka płuca, różniące się mechanizmem działania i wskazaniami.
Podobieństwa między adagrazybem, sotorasibem i kryzotynibem
Adagrazyb, sotorasib oraz kryzotynib to substancje czynne należące do nowoczesnych leków przeciwnowotworowych stosowanych w leczeniu zaawansowanego niedrobnokomórkowego raka płuca (NDRP). Wszystkie te leki są przeznaczone dla dorosłych pacjentów, u których choroba wykazuje określone zmiany genetyczne. Ich głównym zadaniem jest zahamowanie rozwoju komórek nowotworowych poprzez blokowanie działania określonych białek, które odgrywają kluczową rolę w procesach nowotworzenia123.
Adagrazyb i sotorasib są bardzo do siebie podobne pod względem mechanizmu działania i wskazań, ponieważ obie te substancje skierowane są przeciwko komórkom nowotworowym zawierającym mutację KRAS G12C12. Kryzotynib natomiast działa na inny typ zmian genetycznych – jest stosowany u pacjentów z NDRP, u których wykryto rearanżację genu ALK3.
Wskazania terapeutyczne i zakres stosowania
Zarówno adagrazyb, jak i sotorasib, są przeznaczone do leczenia dorosłych z zaawansowanym niedrobnokomórkowym rakiem płuca, jeśli w komórkach nowotworowych wykryto mutację KRAS G12C i choroba postępuje po wcześniejszym leczeniu systemowym12. Oba leki są stosowane w monoterapii, czyli samodzielnie, bez innych leków przeciwnowotworowych12.
Kryzotynib natomiast jest wskazany do leczenia dorosłych pacjentów z niedrobnokomórkowym rakiem płuca, u których wykryto rearanżację genu ALK. Jego zastosowanie jest zatem ograniczone do innej grupy chorych – nie jest skuteczny w przypadku mutacji KRAS G12C3.
- Adagrazyb i sotorasib są stosowane tylko u osób dorosłych i nie mają ustalonego bezpieczeństwa ani skuteczności u dzieci i młodzieży45.
- Kryzotynib także nie jest przeznaczony do leczenia dzieci i młodzieży6.
Mechanizm działania i właściwości farmakokinetyczne
Adagrazyb i sotorasib działają poprzez nieodwracalne zablokowanie białka KRAS G12C, które jest obecne w komórkach nowotworowych z określoną mutacją. To blokuje przekazywanie sygnałów sprzyjających wzrostowi guza, prowadząc do zahamowania rozwoju nowotworu i, w wielu przypadkach, do zmniejszenia jego wielkości78. Kryzotynib natomiast hamuje aktywność białka ALK oraz c-Met, co powoduje zatrzymanie wzrostu komórek nowotworowych z rearanżacją genu ALK9.
Właściwości farmakokinetyczne, czyli sposób wchłaniania, rozkładu i wydalania leku z organizmu, różnią się pomiędzy tymi substancjami:
- Adagrazyb po podaniu doustnym osiąga maksymalne stężenie w osoczu po około 6 godzinach, wiąże się z białkami osocza w około 99% i ma okres półtrwania wynoszący około 29 godzin10.
- Sotorasib wchłania się szybciej (1-2 godziny do maksymalnego stężenia), wiąże się z białkami osocza w około 98% i jego okres półtrwania to ok. 5 godzin11.
- Kryzotynib osiąga maksymalne stężenie w 4-6 godzin, wiąże się z białkami osocza w 91% i jego okres półtrwania wynosi ok. 42 godziny12.
Wszystkie trzy substancje są podawane doustnie i mogą być przyjmowane niezależnie od posiłków, choć niektóre zalecenia mogą dotyczyć sposobu rozpuszczania tabletek w przypadku trudności z połykaniem456.
Przeciwwskazania i środki ostrożności – porównanie
Wszystkie omawiane substancje są przeciwwskazane w przypadku nadwrażliwości na którykolwiek ze składników produktu. Dodatkowo:
- Adagrazyb nie powinien być stosowany jednocześnie z lekami, które są substratami CYP3A i mają wąski zakres terapeutyczny13.
- Sotorasib nie ma dodatkowych przeciwwskazań poza nadwrażliwością, jednak u pacjentów z umiarkowanymi lub ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby nie zaleca się jego stosowania5.
- Kryzotynib jest przeciwwskazany u osób z ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby14.
Wszystkie leki mogą powodować działania niepożądane związane z funkcją wątroby, dlatego przed i w trakcie leczenia konieczne jest regularne monitorowanie parametrów wątrobowych151617. Adagrazyb i kryzotynib mogą także powodować wydłużenie odstępu QT, co wiąże się z ryzykiem zaburzeń rytmu serca1518. Sotorasib natomiast niesie ryzyko śródmiąższowej choroby płuc lub nieinfekcyjnego zapalenia płuc, podobnie jak kryzotynib1918.
Bezpieczeństwo stosowania w szczególnych grupach pacjentów
Wszystkie trzy leki są przeznaczone dla dorosłych i nie zaleca się ich stosowania u dzieci i młodzieży, ponieważ nie określono bezpieczeństwa ani skuteczności w tej grupie wiekowej456.
Jeśli chodzi o kobiety w ciąży i karmiące piersią, zarówno adagrazyb, sotorasib, jak i kryzotynib nie są zalecane. Badania na zwierzętach wykazały szkodliwy wpływ na rozwój płodu lub są niewystarczające, a bezpieczeństwo u kobiet w ciąży i karmiących piersią nie zostało potwierdzone202122.
W przypadku osób starszych nie ma potrzeby rutynowego dostosowania dawki żadnego z tych leków, jednak dane dotyczące pacjentów w wieku powyżej 75 lat są ograniczone23246.
W przypadku zaburzeń czynności nerek i wątroby, różnice są następujące:
- Adagrazyb można stosować bez dostosowania dawki u osób z łagodnymi do ciężkich zaburzeniami czynności wątroby i nerek4.
- Sotorasib nie jest zalecany u osób z umiarkowanymi i ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby, a w przypadku umiarkowanych i ciężkich zaburzeń czynności nerek zalecana jest ostrożność5.
- Kryzotynib nie jest zalecany u osób z ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby ani z ciężką niewydolnością nerek25.
- Każda z tych substancji może wchodzić w interakcje z innymi lekami, zwłaszcza metabolizowanymi przez enzymy wątrobowe CYP3A. Przed rozpoczęciem terapii ważne jest poinformowanie lekarza o wszystkich przyjmowanych lekach262728.
- W przypadku prowadzenia pojazdów – adagrazyb i kryzotynib mogą wywoływać zawroty głowy lub zmęczenie, dlatego zaleca się ostrożność. Sotorasib nie wpływa istotnie na zdolność prowadzenia pojazdów293031.
Porównanie najważniejszych cech w tabeli
| Substancja czynna | Najważniejsze wskazania | Stosowanie u dzieci | Stosowanie w ciąży | Stosowanie u kierowców |
|---|---|---|---|---|
| Adagrazyb | Zaawansowany NDRP z mutacją KRAS G12C po wcześniejszej terapii | Nie zaleca się; brak danych | Nie zaleca się | Może powodować zawroty głowy; zaleca się ostrożność |
| Sotorasib | Zaawansowany NDRP z mutacją KRAS G12C po wcześniejszej terapii | Nie zaleca się; brak danych | Nie zaleca się | Nie wpływa istotnie na zdolność prowadzenia pojazdów |
| Kryzotynib | Zaawansowany NDRP z rearanżacją ALK | Nie zaleca się; brak danych | Nie zaleca się | Może powodować zaburzenia widzenia, zawroty głowy; zaleca się ostrożność |
Nowoczesne terapie celowane w raku płuca – wybór zależy od mutacji i stanu pacjenta
Adagrazyb, sotorasib i kryzotynib to leki, które znacząco zmieniły możliwości leczenia zaawansowanego niedrobnokomórkowego raka płuca. Choć wszystkie należą do tej samej szerokiej grupy leków przeciwnowotworowych, ich zastosowanie jest bardzo precyzyjnie określone przez obecność konkretnych zmian genetycznych w komórkach nowotworowych. Adagrazyb i sotorasib działają tylko wtedy, gdy nowotwór wykazuje mutację KRAS G12C, podczas gdy kryzotynib jest skuteczny wyłącznie u pacjentów z rearanżacją genu ALK. Różnią się też nieco pod względem bezpieczeństwa stosowania u osób z zaburzeniami czynności narządów, a także wpływem na zdolność prowadzenia pojazdów. Wspólną cechą wszystkich tych leków jest konieczność indywidualnej diagnostyki przed rozpoczęciem terapii oraz regularna kontrola stanu zdrowia w trakcie leczenia123.
