REKLAMA

Jak działa progesteron?

Progesteron to naturalny hormon, który pełni istotną rolę w organizmie kobiety. Jest wydzielany przez jajniki, łożysko oraz nadnercza i należy do grupy progestagenów12. Wpływa na cykl miesiączkowy, umożliwia przygotowanie błony śluzowej macicy do przyjęcia zapłodnionego jaja oraz pomaga utrzymać ciążę34. Progesteron działa także na inne narządy, m.in. gruczoły sutkowe i ośrodkowy układ nerwowy, wpływając na różne procesy w organizmie5.

Wskazania do stosowania progesteronu u dorosłych

Wskazania do stosowania progesteronu zależą od postaci leku, dawki oraz drogi podania. Progesteron wykorzystywany jest przede wszystkim w leczeniu zaburzeń hormonalnych, wsparciu płodności oraz w hormonalnej terapii zastępczej. Oto najważniejsze sytuacje, w których stosuje się progesteron:

  • Zaburzenia cyklu miesiączkowego – leczenie nieregularnych miesiączek, bolesnych miesiączek, cykli bezowulacyjnych, wtórnego braku miesiączki oraz czynnościowych krwawień macicznych6789.
  • Zespół napięcia przedmiesiączkowego – łagodzenie objawów PMS78.
  • Niewydolność ciałka żółtego – wspomaganie w leczeniu niepłodności, szczególnie w programach zapłodnienia in vitro oraz innych technikach wspomaganego rozrodu (ART)61011121314.
  • Leczenie poronień nawykowych i zagrażających – u kobiet z niedoborem progesteronu, aby wspomóc utrzymanie ciąży615.
  • Endometrioza – wspomagająco w terapii tej choroby6.
  • Hormonalna terapia zastępcza (HTZ) – ochrona błony śluzowej macicy u kobiet po menopauzie przyjmujących estrogeny6158916.
  • Zapobieganie porodowi przedwczesnemu – u kobiet w ciąży pojedynczej z krótką szyjką macicy lub po wcześniejszych porodach przedwczesnych615.
  • Okres przedmenopauzalny – łagodzenie objawów związanych z niedoborem progesteronu8.
Ważne: Wskazania do stosowania progesteronu zależą od postaci leku, dawki i drogi podania. Nie wszystkie formy progesteronu są odpowiednie dla każdej sytuacji zdrowotnej. Przykładowo, tabletki podjęzykowe i dopochwowe, kapsułki, globulki, żele czy zastrzyki mogą być stosowane w różnych wskazaniach i przez różne grupy pacjentek. Niektóre formy przeznaczone są tylko do wsparcia płodności, inne do terapii zaburzeń cyklu lub w leczeniu objawów menopauzy6101216.

Wskazania w połączeniu z innymi substancjami czynnymi

Progesteron bywa stosowany razem z estrogenami, szczególnie w hormonalnej terapii zastępczej u kobiet po menopauzie. Takie połączenie ma na celu ochronę błony śluzowej macicy przed niekorzystnym wpływem samych estrogenów, które mogą prowadzić do przerostu endometrium689. Dodatkowo, niektóre preparaty zawierają medroksyprogesteronu octan – pochodną progesteronu o odmiennych wskazaniach, np. w leczeniu nowotworów hormonozależnych oraz jako środek antykoncepcyjny1718.

Wskazania do stosowania progesteronu u dzieci i młodzieży

Stosowanie progesteronu u dzieci i młodzieży jest ograniczone. Zdecydowana większość wskazań dotyczy dorosłych kobiet. W przypadku młodych pacjentek, progesteron może być rozważany wyłącznie w szczególnych przypadkach i pod ścisłym nadzorem lekarza19. Większość preparatów, zwłaszcza stosowanych w technikach wspomaganego rozrodu, nie jest przeznaczona dla dzieci i młodzieży19.

  • Niektóre preparaty progesteronu (np. Prolutex, Cyclogest, Lutinus, Crinone) są wskazane wyłącznie dla dorosłych kobiet10191213.
  • EMA (Europejska Agencja Leków) zwolniła producentów niektórych preparatów z obowiązku badań w populacji dziecięcej, co oznacza, że nie są one zalecane dla dzieci19.

Wskazania przeciwwskazane u dzieci

Nie ma wskazań do stosowania progesteronu w typowych problemach ginekologicznych u dzieci. Wskazania takie jak leczenie zaburzeń cyklu miesiączkowego, wsparcie fazy lutealnej w ART czy hormonalna terapia zastępcza dotyczą wyłącznie dorosłych kobiet610.

Wskazania w szczególnych grupach pacjentów

Wskazania do stosowania progesteronu mogą różnić się u kobiet w ciąży, kobiet karmiących, osób starszych oraz pacjentek z chorobami przewlekłymi, takimi jak cukrzyca czy niewydolność nerek. W większości przypadków nie ma przeciwwskazań do stosowania progesteronu u kobiet starszych, ale dawka i droga podania powinny być indywidualnie dostosowane20.

  • Kobiety w ciąży: Progesteron jest stosowany w celu zapobiegania poronieniom nawykowym, zagrażającym poronieniom oraz przedwczesnym porodom w określonych przypadkach15.
  • Kobiety po menopauzie: Wskazany jest do ochrony endometrium podczas hormonalnej terapii zastępczej z estrogenami69.
  • Panie z chorobami przewlekłymi: Ostrożność jest zalecana u osób z chorobami wątroby, nerek, cukrzycą, depresją czy zaburzeniami krzepnięcia krwi2021.

Tabela: Wskazania do stosowania progesteronu w różnych grupach pacjentów

Wskazanie Dorośli Dzieci >12 lat Dzieci <12 lat Osoby starsze Pacjenci z niewydolnością nerek
Zaburzenia cyklu miesiączkowego Tak Nie Nie Tak Tak, z modyfikacją
Wsparcie fazy lutealnej w ART Tak Nie Nie Tak Tak, z modyfikacją
Poronienia nawykowe i zagrażające Tak Nie Nie Tak Tak, z modyfikacją
Hormonalna terapia zastępcza Tak Nie Nie Tak Tak, z modyfikacją
Zapobieganie porodowi przedwczesnemu Tak Nie Nie Tak Tak, z modyfikacją
Endometrioza Tak Nie Nie Tak Tak, z modyfikacją
Pamiętaj: Progesteron nie jest środkiem antykoncepcyjnym! Jeżeli przyjmujesz go z innych wskazań niż wspomaganie płodności, należy stosować dodatkową ochronę przed ciążą. Różne preparaty progesteronu mają różne zastosowania – wybór odpowiedniego zależy od konkretnego problemu zdrowotnego, wieku oraz innych chorób współistniejących222324.

Progesteron – wszechstronny hormon w zdrowiu kobiet

Progesteron jest niezwykle ważnym hormonem dla kobiet na różnych etapach życia. Jego stosowanie obejmuje szerokie spektrum wskazań, od leczenia zaburzeń cyklu miesiączkowego, przez wsparcie płodności, aż po ochronę błony śluzowej macicy w hormonalnej terapii zastępczej61510. Warto pamiętać, że wskazania do stosowania progesteronu różnią się w zależności od postaci leku, drogi podania, wieku oraz stanu zdrowia pacjentki. Dzięki temu można dobrać najbardziej odpowiednią terapię, dostosowaną do indywidualnych potrzeb.

Pytania i odpowiedzi

Na co stosuje się progesteron?

Progesteron stosuje się m.in. w zaburzeniach cyklu miesiączkowego, wspomaganiu płodności (np. w programach zapłodnienia in vitro), hormonalnej terapii zastępczej, zapobieganiu poronieniom oraz w leczeniu objawów menopauzy.61913

Czy progesteron można stosować u dzieci?

Nie, większość preparatów progesteronu jest przeznaczona wyłącznie dla dorosłych kobiet. U dzieci i młodzieży nie są zalecane.35

Czy progesteron jest środkiem antykoncepcyjnym?

Nie, progesteron sam w sobie nie działa antykoncepcyjnie. Niektóre jego pochodne, jak medroksyprogesteronu octan, mogą być stosowane w antykoncepcji.33

Jakie są główne przeciwwskazania do stosowania progesteronu?

Przeciwwskazaniami są m.in. ciężkie choroby wątroby, niewyjaśnione krwawienia z dróg rodnych, zakrzepica oraz uczulenie na składniki preparatu.4751

Czy progesteron może być stosowany w ciąży?

Tak, w niektórych przypadkach, np. w zapobieganiu poronieniom nawykowym lub zagrażającym, a także w zapobieganiu porodowi przedwczesnemu.44

REKLAMA