Reklama

Jak dawkować kwas ursodeoksycholowy?

Kwas ursodeoksycholowy (Acidum ursodeoxycholicum) stosuje się w leczeniu różnych schorzeń wątroby i dróg żółciowych oraz w rozpuszczaniu kamieni żółciowych. Sposób dawkowania zależy od choroby, wieku i masy ciała pacjenta, a także postaci leku i drogi podania1234. Najczęściej lek przyjmuje się doustnie w postaci kapsułek, tabletek lub zawiesiny. Ważne jest, by przyjmować lek zgodnie z zaleceniami lekarza i regularnie kontrolować wyniki badań laboratoryjnych, zwłaszcza na początku leczenia56.

Dawkowanie u dorosłych

  • Rozpuszczanie kamieni żółciowych: Standardowa dawka to około 8-10 mg na każdy kilogram masy ciała na dobę. Lek zwykle przyjmuje się w jednej dawce wieczorem lub w 2-3 dawkach podzielonych w ciągu dnia, w zależności od postaci leku. U osób otyłych dawka może być zwiększona do 15 mg/kg masy ciała na dobę134. Terapia trwa zwykle od 6 miesięcy do 2 lat. Jeśli po 12 miesiącach nie nastąpi zmniejszenie rozmiaru kamieni, leczenie należy przerwać37.
  • Pierwotna marskość żółciowa wątroby (PBC): Zalecana dawka wynosi 13-16 mg/kg masy ciała na dobę, zazwyczaj w 2-3 dawkach podzielonych przez pierwsze 3 miesiące. Po poprawie parametrów wątroby można przyjmować całą dawkę raz na dobę, wieczorem189. Nie ma ograniczeń czasowych stosowania leku w tym wskazaniu.
  • Inne choroby wątroby i dróg żółciowych: Dawka zwykle wynosi 10-20 mg/kg masy ciała na dobę, podzielona na 2-3 dawki10.
  • Wewnątrzwątrobowa cholestaza ciężarnych: Zalecana dawka to 10-16 mg/kg masy ciała na dobę, podzielona na 2-3 dawki10.
  • Zapalenie błony śluzowej żołądka spowodowane zarzucaniem żółci: Zwykle stosuje się 1 tabletkę lub kapsułkę (250-300 mg) wieczorem przed snem, lub 2-3 razy na dobę w zależności od postaci leku. Czas leczenia to zazwyczaj 10-14 dni11.

Dostępne postacie i drogi podania

  • Kapsułki (najczęściej 150 mg, 250 mg, 300 mg)
  • Tabletki powlekane (250 mg, 500 mg)
  • Zawiesina doustna (szczególnie polecana dla dzieci i osób z trudnościami w połykaniu)
Ważne: Czas leczenia kwasem ursodeoksycholowym zależy od wskazania oraz indywidualnej reakcji pacjenta. W przypadku rozpuszczania kamieni żółciowych terapia może trwać nawet do dwóch lat, a po ich rozpuszczeniu zaleca się kontynuację leczenia przez kolejne 3 miesiące. Skuteczność leczenia należy regularnie kontrolować badaniami ultrasonograficznymi lub radiologicznymi, a w razie braku efektu po 12 miesiącach należy rozważyć przerwanie leczenia3127.

Dawkowanie w szczególnych grupach pacjentów

Dzieci i młodzież

  • Mukowiscydoza i inne zaburzenia wątroby/dróg żółciowych: Zalecana dawka to 20 mg/kg masy ciała na dobę w 2-3 dawkach podzielonych. W razie potrzeby dawkę można zwiększyć do 30 mg/kg masy ciała na dobę1314.
  • Dzieci młodsze niż 6 lat: W przypadku bardzo małych dzieci (poniżej 10 kg) zaleca się stosowanie zawiesiny doustnej i dokładne odmierzanie dawki strzykawką, zgodnie z zaleceniami lekarza15.
  • Przeciwwskazania: U dzieci z nieudaną portoenterostomią lub brakiem dobrego przepływu żółci w przebiegu atrezji dróg żółciowych stosowanie leku jest przeciwwskazane16.

Pacjenci w podeszłym wieku

Nie ma konieczności modyfikowania dawki u osób starszych – zaleca się stosowanie dawek jak u dorosłych, o ile nie występują dodatkowe schorzenia wpływające na metabolizm leku17.

Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek

Nie ma szczegółowych zaleceń dotyczących zmiany dawkowania u pacjentów z niewydolnością nerek, jednak decyzję o stosowaniu podejmuje lekarz na podstawie ogólnego stanu zdrowia pacjenta13.

Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby

U osób z niewyrównaną marskością wątroby kwas ursodeoksycholowy jest przeciwwskazany. W przypadku zaawansowanych stadiów pierwotnej marskości żółciowej wątroby (PBC) początkowo należy zastosować połowę standardowej dawki, a następnie stopniowo ją zwiększać pod kontrolą parametrów wątroby18.

Kobiety w ciąży i karmiące piersią

Kwas ursodeoksycholowy można stosować u kobiet w ciąży, zwłaszcza w przypadku wewnątrzwątrobowej cholestazy ciężarnych w drugim i trzecim trymestrze. Zawsze jednak decyzję o zastosowaniu leku podejmuje lekarz10.

Informacje dla pacjenta:

  • Przyjmuj kwas ursodeoksycholowy regularnie, najlepiej podczas posiłku, popijając niewielką ilością płynu.
  • Nie rozgryzaj kapsułek ani tabletek – połykaj je w całości.
  • Podczas leczenia regularnie wykonuj badania kontrolne, szczególnie na początku terapii.
  • W przypadku wystąpienia biegunki skonsultuj się z lekarzem, który może zalecić zmniejszenie dawki lub przerwanie leczenia1920.

Maksymalna dawka dobowa i ryzyko przedawkowania

W przypadku rozpuszczania kamieni żółciowych i leczenia chorób wątroby nie należy przekraczać zalecanej przez lekarza dawki dobowej. Stosowanie bardzo dużych dawek (28-30 mg/kg/dobę) przez długi czas może wiązać się z większym ryzykiem wystąpienia poważnych działań niepożądanych, szczególnie u osób z pierwotnym stwardniającym zapaleniem dróg żółciowych1921. Przedawkowanie leku najczęściej objawia się biegunką. W takiej sytuacji należy uzupełnić płyny i elektrolity, a w razie potrzeby skonsultować się z lekarzem20.

Podsumowanie – Kwas ursodeoksycholowy: schematy dawkowania dla różnych grup pacjentów

Grupa pacjentów Schemat dawkowania
Dorośli – rozpuszczanie kamieni żółciowych 8-10 mg/kg mc./dobę w 1-3 dawkach, najczęściej wieczorem; leczenie 6-24 miesiące
Dorośli – pierwotna marskość żółciowa wątroby 13-16 mg/kg mc./dobę w 2-3 dawkach; po 3 miesiącach cała dawka wieczorem
Dorośli – inne choroby wątroby/dróg żółciowych 10-20 mg/kg mc./dobę w 2-3 dawkach
Dzieci i młodzież z mukowiscydozą 20 mg/kg mc./dobę w 2-3 dawkach, możliwość zwiększenia do 30 mg/kg mc./dobę
Osoby starsze Dawka jak u dorosłych
Kobiety w ciąży (cholestaza ciężarnych) 10-16 mg/kg mc./dobę w 2-3 dawkach
Pacięci z niewydolnością nerek Brak szczegółowych zaleceń modyfikacji dawki
Pacięci z niewyrównaną marskością wątroby Przeciwwskazane
Dzieci z atrezją dróg żółciowych bez skutecznej portoenterostomii Przeciwwskazane

1322423

Pytania i odpowiedzi

Jak długo należy stosować kwas ursodeoksycholowy na kamienie żółciowe?

Leczenie trwa zazwyczaj od 6 miesięcy do 2 lat, w zależności od rozmiaru i składu kamieni. Jeśli po 12 miesiącach nie nastąpi zmniejszenie kamieni, leczenie należy przerwać3.

Czy dzieci mogą przyjmować kwas ursodeoksycholowy?

Tak, ale dawkowanie ustala lekarz. U dzieci z mukowiscydozą stosuje się 20 mg/kg masy ciała na dobę, w razie potrzeby dawkę można zwiększyć do 30 mg/kg masy ciała na dobę17.

Jak przyjmować kwas ursodeoksycholowy – przed czy po jedzeniu?

Kapsułki i tabletki należy przyjmować podczas posiłku lub tuż po nim, popijając niewielką ilością płynu13.

Czy można stosować kwas ursodeoksycholowy w ciąży?

Tak, lek może być stosowany w leczeniu cholestazy ciężarnych w drugim i trzecim trymestrze, ale decyzję o jego zastosowaniu podejmuje lekarz10.

Co zrobić w przypadku przedawkowania kwasu ursodeoksycholowego?

Najczęstszym objawem jest biegunka. Należy uzupełnić płyny i elektrolity, a w razie potrzeby skonsultować się z lekarzem26.

Reklama
Reklama