Działania niepożądane ketoprofenu – co warto wiedzieć?

Ketoprofen, znany także jako Ketoprofenum, należy do grupy niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ). Może być stosowany doustnie (tabletki, kapsułki, granulaty), doodbytniczo (czopki), miejscowo na skórę (żele, aerozole) oraz w formie iniekcji. Działania niepożądane występują u części pacjentów i są zależne od dawki, czasu leczenia, drogi podania oraz indywidualnych predyspozycji, takich jak wiek, stan zdrowia czy inne przyjmowane leki123. Najczęściej obserwowane skutki uboczne dotyczą układu pokarmowego, jednak mogą pojawić się także reakcje ze strony skóry, nerek, układu nerwowego, serca czy krwi45. Warto pamiętać, że większość działań niepożądanych jest przemijająca i łagodna, ale niektóre mogą być poważne i wymagać szybkiej reakcji1. Ryzyko poważnych działań niepożądanych rośnie u osób w podeszłym wieku oraz przy długotrwałym lub wysokim dawkowaniu6.

Zalecając stosowanie leków z ketoprofenem, zawsze rozważa się korzyści i potencjalne ryzyko. Wszelkie niepokojące objawy należy zgłaszać lekarzowi, a poważne działania niepożądane – odpowiednim instytucjom.

Ważne: Działania niepożądane ketoprofenu mogą być różne w zależności od postaci leku i drogi podania. Leki doustne, czopki i zastrzyki częściej wywołują działania ogólnoustrojowe (np. ze strony przewodu pokarmowego czy układu krwiotwórczego), natomiast żele i aerozole zwykle powodują łagodne reakcje miejscowe, choć mogą prowadzić także do poważnych reakcji alergicznych lub nadwrażliwości na światło378. U osób starszych oraz przy długotrwałym stosowaniu ryzyko ciężkich powikłań (np. owrzodzeń, krwawień z przewodu pokarmowego, niewydolności nerek) jest wyższe6.

Najczęstsze działania niepożądane

Profil działań niepożądanych zależy od sposobu przyjmowania ketoprofenu:

  • Doustne postaci (tabletki, kapsułki, granulaty): najczęściej pojawiają się dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego – niestrawność, nudności, ból brzucha, wymioty, biegunka, zaparcia, wzdęcia, rzadziej wrzody, krwawienia lub perforacje przewodu pokarmowego9105. Mogą wystąpić także bóle i zawroty głowy, senność, reakcje alergiczne, wysypka, świąd11.
  • Czopki: skutki uboczne podobne jak po doustnych formach, jednak mogą być także reakcje miejscowe, takie jak podrażnienie w miejscu podania12.
  • Iniekcje: poza typowymi działaniami ogólnoustrojowymi, mogą powodować ból, pieczenie, zaczerwienienie lub obrzęk w miejscu wstrzyknięcia13.
  • Żele, aerozole: najczęściej powodują łagodne, miejscowe reakcje skórne – zaczerwienienie, świąd, pieczenie, wysypka, rzadziej nadwrażliwość na światło czy cięższe reakcje alergiczne3714.

Bardzo często (≥1/10)

  • Zwiększenie wyników testów czynności wątroby do wartości granicznych (dotyczy głównie postaci doustnych)15.

Często (≥1/100 do <1/10)

  • Niestrawność, nudności, ból brzucha, wymioty109.
  • Biegunka, zaparcia, wzdęcia10.
  • Bóle i zawroty głowy, senność11.
  • Obrzęki13.
  • Złe samopoczucie, uczucie zmęczenia13.
  • Wysypka, świąd (w żelach i na skórze – reakcje miejscowe)7.

Niezbyt często (≥1/1000 do <1/100)

  • Bóle i zawroty głowy pochodzenia ośrodkowego, senność11.
  • Zapalenie błony śluzowej żołądka10.
  • Miejscowe reakcje skórne, np. rumień, wyprysk, świąd, odczucie pieczenia7.
  • Obrzęk, zmęczenie16.

Rzadko (≥1/10 000 do <1/1000)

  • Zapalenie błony śluzowej jamy ustnej10.
  • Owrzodzenie żołądka i/lub dwunastnicy, choroba wrzodowa10.
  • Parestezje (uczucie drętwienia, mrowienia)11.
  • Zaburzenia widzenia11.
  • Szumy uszne11.
  • Zapalenie wątroby, zwiększenie aktywności aminotransferaz6.
  • Nadwrażliwość na światło, pokrzywka17.
  • Reakcje miejscowe po podaniu iniekcji (ból, pieczenie, marmurkowatość skóry)13.

Bardzo rzadko (<1/10 000)

Częstość nieznana

Pamiętaj:

  • Działania niepożądane mogą wystąpić już po pierwszej dawce, ale częściej pojawiają się przy długotrwałym stosowaniu lub w większych dawkach.
  • Najczęściej dotyczą układu pokarmowego, ale mogą obejmować także inne narządy.
  • Stosowanie żelu lub aerozolu rzadziej powoduje działania ogólnoustrojowe, ale nie wyklucza poważnych reakcji alergicznych.
  • U osób starszych oraz pacjentów z chorobami przewlekłymi ryzyko powikłań jest większe.
  • Każde nietypowe lub poważne objawy należy zgłosić lekarzowi.

Możliwość zgłaszania działań niepożądanych

Wszelkie podejrzewane działania niepożądane należy zgłaszać Departamentowi Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych (URPL), np. poprzez stronę internetową https://smz.ezdrowie.gov.pl. Takie zgłoszenia pomagają stale monitorować bezpieczeństwo stosowania ketoprofenu i innych leków1819.

Tabela działań niepożądanych ketoprofenu według układów narządowych i częstości

Układ narządowy Bardzo często Często Niezbyt często Rzadko Bardzo rzadko Częstość nieznana
Układ krwiotwórczy Niedokrwistość pokrwotoczna Agranulocytoza, małopłytkowość, leukopenia Niedokrwistość hemolityczna, niewydolność szpiku kostnego
Układ immunologiczny Skórne reakcje alergiczne Reakcje anafilaktyczne (w tym wstrząs) Nadwrażliwość, obrzęk naczynioruchowy
Układ nerwowy Bóle i zawroty głowy, senność Parestezje Jałowe zapalenie opon mózgowych Drgawki, zaburzenia smaku
Układ pokarmowy Niestrawność, nudności, ból brzucha, wymioty Zaparcia, biegunka, wzdęcia, zapalenie błony śluzowej żołądka Zapalenie błony śluzowej jamy ustnej, wrzód żołądka Perforacja, zapalenie trzustki Krwawienie z przewodu pokarmowego, zaostrzenie choroby Leśniowskiego-Crohna
Wątroba i drogi żółciowe Zwiększenie aktywności aminotransferaz Zapalenie wątroby Żółtaczka, zaburzenia czynności wątroby
Skóra i tkanka podskórna Wysypka, świąd, reakcje miejscowe (żel, aerozol) Rumień, wyprysk, pieczenie Pokrzywka, nadwrażliwość na światło Zespół Stevensa-Johnsona, martwicze oddzielanie się naskórka Obrzęk naczynioruchowy, łysienie
Nerki i drogi moczowe Ostra niewydolność nerek, śródmiąższowe zapalenie nerek Zespół nerczycowy, nieprawidłowe wyniki badań czynności nerek
Serce i naczynia Obrzęki Niewydolność serca, nadciśnienie tętnicze Incydenty zakrzepowe, np. zawał serca, udar
Ogólne i miejscowe Zmęczenie, złe samopoczucie Obrzęk Ból, pieczenie w miejscu wstrzyknięcia Marmurkowatość skóry, reakcje alergiczne

94720

Ketoprofen – bezpieczeństwo i indywidualizacja terapii

Ketoprofen, zarówno w tabletkach, zastrzykach, jak i w żelu czy aerozolu, jest skutecznym lekiem przeciwbólowym i przeciwzapalnym. Działania niepożądane mogą wystąpić u każdego, jednak nie u wszystkich pojawią się one z taką samą siłą lub w ogóle. Najczęściej mają łagodny charakter, ale mogą być także poważne, zwłaszcza przy długotrwałym stosowaniu, w wyższych dawkach lub u osób starszych i z chorobami przewlekłymi6. Znajomość możliwych działań niepożądanych i szybka reakcja na niepokojące objawy zwiększają bezpieczeństwo terapii. Warto pamiętać, że wszelkie nietypowe objawy należy zgłaszać lekarzowi oraz odpowiednim instytucjom, by poprawić nadzór nad bezpieczeństwem leków18.

Pytania i odpowiedzi

Jakie są najczęstsze skutki uboczne ketoprofenu?

Najczęściej występują dolegliwości żołądkowo-jelitowe, takie jak nudności, niestrawność, ból brzucha, biegunka lub wymioty. Przy miejscowym stosowaniu dominują łagodne reakcje skórne, np. zaczerwienienie, świąd lub wysypka.107

Czy żel z ketoprofenem może wywołać poważne działania niepożądane?

Zazwyczaj działania niepożądane żelu mają charakter miejscowy i są łagodne, ale mogą wystąpić ciężkie reakcje alergiczne lub nadwrażliwość na światło, szczególnie przy ekspozycji na słońce.17

Czy działania niepożądane ketoprofenu są częstsze u osób starszych?

Tak, u osób starszych wzrasta ryzyko poważnych działań niepożądanych, zwłaszcza dotyczących przewodu pokarmowego (krwawienia, owrzodzenia) i nerek.6

Jak zgłosić działania niepożądane po ketoprofenie?

Działania niepożądane należy zgłaszać do Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych URPL, np. przez stronę https://smz.ezdrowie.gov.pl.18