Ketoprofen – przeciwwskazania

Czym jest ketoprofen i kiedy jego stosowanie może być przeciwwskazane?

Ketoprofen (Ketoprofenum) należy do grupy niesteroidowych leków przeciwzapalnych i przeciwreumatycznych, pochodnych kwasu propionowego¹. Wykazuje działanie przeciwbólowe, przeciwzapalne i przeciwgorączkowe¹. Stosowany jest w leczeniu różnych rodzajów bólu, zapaleń stawów, chorób reumatycznych, urazów oraz miejscowo – na bóle mięśni czy stawów²³. Jednak ze względu na swój mechanizm działania, ketoprofen może być przeciwwskazany u niektórych pacjentów – zarówno bezwzględnie (nie wolno go stosować w żadnym przypadku), jak i względnie (lek można zastosować tylko w wyjątkowych, uzasadnionych sytuacjach pod kontrolą lekarza)⁴⁵⁶. Istnieją też sytuacje, gdy lek nie jest przeciwwskazany, ale wymaga szczególnej ostrożności oraz indywidualnego podejścia do dawkowania⁷⁸.

Przeciwwskazania bezwzględne – kiedy nie wolno stosować ketoprofenu?

• Nadwrażliwość na ketoprofen lub inne składniki leku – podanie leku może wywołać ciężkie reakcje alergiczne, w tym wstrząs anafilaktyczny, który może zagrażać życiu⁴⁵⁶.
• Reakcje alergiczne po NLPZ lub kwasie acetylosalicylowym (aspiryna) – wystąpienie w przeszłości takich objawów jak skurcz oskrzeli, atak astmy, pokrzywka, nieżyt nosa po przyjęciu tych leków wyklucza stosowanie ketoprofenu⁴⁵⁶.
• Astma aspirynowa – szczególnie niebezpieczna postać astmy wywoływana przez leki z tej grupy⁴⁹.
• Czynna lub nawracająca choroba wrzodowa żołądka i/lub dwunastnicy, owrzodzenia lub perforacje przewodu pokarmowego, krwawienia z przewodu pokarmowego w wywiadzie – stosowanie ketoprofenu może prowadzić do nasilenia tych stanów, co grozi poważnymi powikłaniami, a nawet zgonem⁴⁶.
• Skaza krwotoczna lub inne zaburzenia krzepnięcia krwi – zwiększone ryzyko krwawień⁴⁶.
• Ciężka niewydolność nerek, wątroby lub serca – u tych pacjentów ryzyko poważnych działań niepożądanych jest bardzo wysokie⁴⁶.
• Trzeci trymestr ciąży – ketoprofen może wywołać poważne zaburzenia u płodu i matki, dlatego nie wolno go stosować w tym okresie⁴⁶.
• Dzieci poniżej 15 lat (dla większości postaci leku) – brak danych dotyczących bezpieczeństwa stosowania⁴¹⁰.
• Reakcje nadwrażliwości na światło słoneczne lub substancje zapachowe (dotyczy żeli i aerozoli) – stosowanie miejscowe ketoprofenu u takich osób może wywołać silne reakcje alergiczne skóry¹¹¹⁰¹².
• Stosowanie na uszkodzoną lub chorobowo zmienioną skórę (dotyczy postaci miejscowych) – zwiększone ryzyko działań niepożądanych i reakcji skórnych¹¹¹⁰¹².
• Ekspozycja na światło słoneczne i promieniowanie UV w trakcie i do 2 tygodni po leczeniu żelem/aerozolem – może wywołać silną reakcję skórną (fotouczulenie)¹¹¹⁰¹².

Przeciwwskazania względne – kiedy ketoprofen można stosować tylko w szczególnych przypadkach?

Są sytuacje, w których ketoprofen można rozważyć tylko po dokładnej ocenie ryzyka przez lekarza i pod ścisłą kontrolą:

• Przebyte choroby żołądka i jelit (wrzody, zapalenia, krwawienia) – ryzyko nawrotu i powikłań jest większe, dlatego wymagane jest stosowanie najmniejszych skutecznych dawek oraz leków osłonowych⁷¹³.
• Pacjenci w podeszłym wieku – ze względu na większą wrażliwość na działania niepożądane NLPZ, zalecane są mniejsze dawki i regularna kontrola stanu zdrowia¹⁴¹⁵.
• Osoby z niewielkimi zaburzeniami czynności nerek, wątroby lub serca – ketoprofen może pogorszyć ich stan, dlatego konieczna jest kontrola parametrów i ewentualne dostosowanie dawki¹⁶¹⁷.
• Jednoczesne stosowanie innych leków zwiększających ryzyko działań niepożądanych (np. kortykosteroidy, leki przeciwzakrzepowe, selektywne inhibitory wychwytu serotoniny, leki przeciwpłytkowe) – istnieje większe ryzyko powikłań, takich jak krwawienia z przewodu pokarmowego¹⁸¹⁹.
• Kobiety planujące ciążę – ketoprofen i inne NLPZ mogą obniżać płodność²⁰.
• Choroby autoimmunologiczne, takie jak toczeń rumieniowaty układowy czy mieszana choroba tkanki łącznej – ryzyko powikłań, takich jak zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych¹⁹.
• Cukrzyca i/lub leczenie lekami oszczędzającymi potas – możliwe ryzyko hiperkaliemii (podwyższonego poziomu potasu we krwi)²¹²².

Szczególna ostrożność – kiedy trzeba zachować czujność przy stosowaniu ketoprofenu?

Niektóre stany zdrowia nie stanowią bezpośredniego przeciwwskazania do stosowania ketoprofenu, ale wymagają szczególnej uwagi i regularnej kontroli:

• Przebyte choroby przewodu pokarmowego (np. wrzodziejące zapalenie okrężnicy, choroba Leśniowskiego-Crohna, zapalenie żołądka) – istnieje ryzyko nasilenia objawów²³²⁴.
• Podeszły wiek – u osób starszych ryzyko poważnych działań niepożądanych jest wyższe, dlatego zaleca się stosowanie najniższych skutecznych dawek i częstsze kontrole¹⁴¹⁵.
• Osłabiona czynność nerek, wątroby, serca – konieczna jest kontrola czynności tych narządów podczas leczenia oraz ewentualne dostosowanie dawki¹⁷¹⁶.
• Jednoczesne przyjmowanie leków wpływających na krzepnięcie krwi (np. warfaryna, heparyna) – ketoprofen może nasilać działanie tych leków i zwiększać ryzyko krwawień¹⁸¹⁹.
• Astma, przewlekły nieżyt nosa, polipy nosa – osoby z tymi schorzeniami są bardziej narażone na reakcje alergiczne po podaniu ketoprofenu²⁵²⁶.
• Choroby autoimmunologiczne (np. toczeń rumieniowaty układowy) – mogą wystąpić powikłania, takie jak zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych¹⁹.
• Przewlekłe stosowanie leków moczopędnych lub hipowolemia – ryzyko uszkodzenia nerek¹⁶.
• Nietolerancja laktozy, sacharozy lub glutenu – niektóre postacie doustne zawierają te składniki pomocnicze i nie powinny być stosowane przez osoby z odpowiednimi nietolerancjami²⁷²⁸.

Tabela podsumowująca przeciwwskazania dla ketoprofenu

Ketoprofen – stosuj świadomie i bezpiecznie

Ketoprofen jest skutecznym lekiem na ból i stany zapalne, ale nie każdy może go bezpiecznie stosować. Istnieje wiele przeciwwskazań bezwzględnych, które całkowicie wykluczają jego użycie – w tym ciężkie choroby przewodu pokarmowego, poważne schorzenia nerek, wątroby czy serca, a także reakcje alergiczne na NLPZ. W wielu przypadkach konieczne jest zachowanie szczególnej ostrożności, zwłaszcza u osób starszych, z chorobami przewlekłymi lub przyjmujących inne leki. Przeciwwskazania oraz zalecenia mogą się różnić w zależności od postaci leku, drogi podania oraz indywidualnych cech pacjenta. Dlatego zawsze należy dokładnie zapoznać się z informacją o leku i w razie wątpliwości skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą^4561110.