REKLAMA

Jak działa haloperydol?

Haloperydol należy do grupy klasycznych leków przeciwpsychotycznych, tzw. pochodnych butyrofenonu. Jego działanie polega głównie na blokowaniu receptorów dopaminowych w mózgu, co prowadzi do zmniejszenia nasilenia objawów takich jak omamy, urojenia, pobudzenie czy agresja123. Efektem jest poprawa stanu psychicznego u osób z różnymi zaburzeniami psychicznymi. Haloperydol nie wykazuje istotnego działania uspokajającego, przeciwlękowego ani przeciwdepresyjnego, lecz skutecznie redukuje objawy psychotyczne i niektóre objawy neurologiczne12.

Wskazania do stosowania haloperydolu

Wskazania u dorosłych

Zakres zastosowań haloperydolu jest szeroki, jednak konkretne wskazania mogą różnić się w zależności od postaci leku (tabletki, krople doustne, roztwór do wstrzykiwań) oraz drogi podania. Poniżej przedstawiamy najważniejsze wskazania do stosowania haloperydolu u dorosłych:

  • Schizofrenia i zaburzenia schizoafektywne – lek pomaga w opanowaniu objawów psychotycznych, takich jak urojenia, omamy i dezorganizacja myślenia456.
  • Doraźne leczenie majaczenia – stosowany po niepowodzeniu metod niefarmakologicznych, gdy występuje zamieszanie, dezorientacja i niepokój4567.
  • Leczenie manii w chorobie afektywnej dwubiegunowej – szczególnie w epizodach umiarkowanych i ciężkich, gdy objawy takie jak podwyższony nastrój, pobudzenie czy nadmierna aktywność są nasilone456.
  • Leczenie ostrego pobudzenia psychoruchowego – zwłaszcza w przebiegu zaburzeń psychotycznych lub epizodów manii, kiedy pacjent jest zagrożeniem dla siebie lub otoczenia4567.
  • Leczenie utrzymującej się agresji oraz objawów psychotycznych u osób z umiarkowaną do ciężkiej demencją (choroba Alzheimera, demencja naczyniowa), jeśli leczenie niefarmakologiczne nie przyniosło efektu, a pacjent stanowi zagrożenie456.
  • Leczenie tików, w tym zespołu Gillesa de la Tourette’a – u osób ze znacznymi zaburzeniami funkcjonowania, po niepowodzeniu innych metod leczenia456.
  • Leczenie pląsawicy w chorobie Huntingtona – szczególnie przy łagodnym i umiarkowanym nasileniu objawów, gdy inne leki są nieskuteczne lub nietolerowane4567.
  • Zapobieganie i leczenie nudności oraz wymiotów pooperacyjnych – zwłaszcza u pacjentów z umiarkowanym lub wysokim ryzykiem, gdy inne leki nie przynoszą efektu (dotyczy roztworu do wstrzykiwań)7.
Ważne dla pacjentów w podeszłym wieku:

  • Haloperydol może zwiększać ryzyko zgonu u osób starszych z otępieniem oraz ryzyko udaru mózgu.
  • Stosowanie tego leku u osób z demencją wymaga szczególnej ostrożności i jest możliwe tylko, gdy inne metody leczenia zawiodły.
  • Wskazane jest monitorowanie serca oraz stanu ogólnego podczas terapii.
  • Haloperydol nie jest wskazany do leczenia zaburzeń zachowania w przebiegu otępienia, jeśli nie występują objawy psychotyczne lub zagrożenie.

Wskazania u dzieci i młodzieży

Wskazania do stosowania haloperydolu u dzieci i młodzieży są węższe niż u dorosłych i zależą od wieku oraz postaci leku. Lek nie jest przeznaczony dla wszystkich grup wiekowych dzieci, a jego zastosowanie wymaga ścisłej kontroli lekarza.

  • Schizofrenia – leczenie możliwe u młodzieży od 13 do 17 lat, jeśli inne leki okazały się nieskuteczne lub nietolerowane8910.
  • Utrzymujące się ciężkie zachowania agresywne – u dzieci i młodzieży w wieku 6-17 lat z autyzmem lub całościowymi zaburzeniami rozwoju, gdy inne metody leczenia nie działają8910.
  • Tiki, w tym zespół Gillesa de la Tourette’a – u dzieci i młodzieży w wieku od 10 do 17 lat, gdy inne metody zawiodły8910.

Niektóre wskazania, takie jak leczenie majaczenia, manii, agresji w demencji czy pląsawicy w chorobie Huntingtona, dotyczą wyłącznie osób dorosłych i nie są przeznaczone dla dzieci48.

Różnice w zależności od postaci i drogi podania

Wskazania do stosowania haloperydolu mogą różnić się w zależności od tego, czy stosuje się tabletki, krople doustne czy roztwór do wstrzykiwań:

  • Roztwór do wstrzykiwań – szczególnie przydatny w szybkim opanowaniu objawów, gdy nie ma możliwości podania leku doustnie, np. w nagłych przypadkach pobudzenia psychoruchowego lub majaczenia7.
  • Tabletki i krople doustne – stosowane są zarówno w leczeniu przewlekłym, jak i w doraźnych sytuacjach u dorosłych oraz w wybranych wskazaniach u dzieci i młodzieży4859610.

74859610

Stosowanie w innych szczególnych grupach pacjentów

Haloperydol może być stosowany u osób starszych, jednak wymaga szczególnej ostrożności, zwłaszcza u osób z otępieniem. W tej grupie wiekowej obserwuje się zwiększone ryzyko powikłań, takich jak udar mózgu czy nagły zgon11121314. Dla pacjentów z chorobami serca, zaburzeniami elektrolitowymi czy niewydolnością wątroby również przewidziano dodatkowe środki ostrożności, ale brak jest odrębnych wskazań do stosowania w tych grupach – o decyzji o leczeniu zawsze decyduje lekarz prowadzący151617.

Bezpieczeństwo stosowania haloperydolu:

  • Lek jest dostępny w różnych postaciach i dawkach, co umożliwia indywidualne dostosowanie terapii.
  • Niektóre działania niepożądane, takie jak zaburzenia ruchowe czy senność, są bardziej prawdopodobne u dzieci i młodzieży.
  • Wskazania i dawkowanie u dzieci są ściśle ograniczone i wymagają kontroli specjalisty.
  • W przypadku długotrwałego stosowania konieczne jest regularne monitorowanie stanu zdrowia.

Porównanie wskazań w zależności od grupy pacjentów i postaci leku

Wskazanie Dorośli Dzieci > 12 lat Dzieci < 12 lat Osoby starsze Pacjenci z niewydolnością nerek
Schizofrenia Tak Tak (13-17 lat) Nie Tak, z ostrożnością Tak, z ostrożnością
Majaczenie Tak Nie Nie Tak, z ostrożnością Tak, z ostrożnością
Epizody manii Tak Nie Nie Tak, z ostrożnością Tak, z ostrożnością
Pobudzenie psychoruchowe Tak Nie Nie Tak, z ostrożnością Tak, z ostrożnością
Aggresja w demencji Tak Nie Nie Tak, z ostrożnością Tak, z ostrożnością
Tiki (w tym Tourette) Tak Tak (10-17 lat) Nie Tak, z ostrożnością Tak, z ostrożnością
Pląsawica Huntingtona Tak Nie Nie Tak, z ostrożnością Tak, z ostrożnością
Nudności i wymioty pooperacyjne Tak (tylko w iniekcji) Nie Nie Tak, z ostrożnością Tak, z ostrożnością

Haloperydol – lek z szerokimi wskazaniami, ale pod ścisłą kontrolą

Haloperydol to wszechstronny lek, który może być stosowany zarówno w ostrych, jak i przewlekłych zaburzeniach psychicznych oraz niektórych chorobach neurologicznych48596107. Jego stosowanie jest ściśle określone w dokumentacji medycznej, a zakres wskazań zależy od wieku pacjenta, postaci leku i obecności innych chorób. Szczególną uwagę należy zwrócić na bezpieczeństwo terapii u osób starszych, dzieci oraz pacjentów z chorobami przewlekłymi. Każde zastosowanie leku powinno być poprzedzone oceną korzyści i ryzyka oraz prowadzane pod nadzorem lekarza.

Pytania i odpowiedzi

Na co stosuje się haloperydol?

Haloperydol stosuje się w leczeniu schizofrenii, manii, tików, pląsawicy Huntingtona, agresji w demencji oraz w nagłych stanach pobudzenia psychoruchowego i majaczenia.4567

Czy haloperydol można podawać dzieciom?

Haloperydol można stosować u dzieci tylko w wybranych wskazaniach, takich jak schizofrenia (od 13 lat), tiki (od 10 lat) oraz ciężkie zaburzenia zachowania w autyzmie (od 6 lat).8910

W jakiej postaci dostępny jest haloperydol?

Haloperydol występuje w tabletkach, kroplach doustnych oraz w roztworze do wstrzykiwań.18192021

Czy haloperydol można stosować u osób starszych?

Tak, ale wymaga to szczególnej ostrożności, zwłaszcza u osób z otępieniem, z uwagi na zwiększone ryzyko powikłań.11121314

REKLAMA