Chinapryl – przeciwwskazania

Czym jest chinapryl i kiedy należy zachować ostrożność?

Chinapryl (Quinaprilum) to substancja czynna należąca do grupy inhibitorów konwertazy angiotensyny (ACE). Stosuje się go przede wszystkim w leczeniu nadciśnienia tętniczego oraz zastoinowej niewydolności serca¹²³. Działa poprzez obniżanie ciśnienia krwi i poprawę pracy serca⁴⁵. Mimo szerokiego zastosowania, chinapryl nie jest odpowiedni dla wszystkich pacjentów. W niektórych sytuacjach jego stosowanie jest całkowicie zabronione (przeciwwskazania bezwzględne), w innych dopuszczalne tylko w wyjątkowych przypadkach po konsultacji z lekarzem (przeciwwskazania względne). Są także sytuacje, gdy konieczna jest szczególna ostrożność i dostosowanie dawkowania⁶⁷.

Przeciwwskazania bezwzględne – kiedy nie wolno stosować chinaprylu?

• Nadwrażliwość na chinapryl lub którykolwiek składnik preparatu – może prowadzić do ciężkich reakcji alergicznych, zagrażających życiu⁸⁹.
• Obrzęk naczynioruchowy po zastosowaniu inhibitorów ACE – wystąpienie tego powikłania w przeszłości może skutkować ponownym, ciężkim obrzękiem, który może być groźny dla życia⁸⁹.
• Dziedziczny lub idiopatyczny obrzęk naczynioruchowy – osoby z takimi predyspozycjami są w grupie szczególnego ryzyka wystąpienia groźnych obrzęków po przyjęciu chinaprylu⁸⁹.
• Drugi i trzeci trymestr ciąży – stosowanie chinaprylu w tym okresie może prowadzić do poważnych uszkodzeń płodu lub nawet jego śmierci⁸⁹.
• Jednoczesne stosowanie chinaprylu z aliskirenem u pacjentów z cukrzycą lub zaburzeniem czynności nerek (GFR <60 ml/min/1,73 m²) – zwiększa to ryzyko powikłań nerkowych, hiperkaliemii i niedociśnienia⁸⁹.
• Jednoczesne stosowanie z sakubitrylem i walsartanem – bardzo wysokie ryzyko wystąpienia obrzęku naczynioruchowego, który może zagrażać życiu⁸⁹.
• Dynamiczne zwężenie drogi odpływu z lewej komory serca (np. zwężenie aorty) – może dojść do gwałtownego obniżenia ciśnienia i pogorszenia stanu zdrowia⁹¹⁰.
• Ciężka niewydolność nerek (klirens kreatyniny <10 ml/min) – brak jest wystarczających danych dotyczących bezpieczeństwa stosowania w tej grupie pacjentów, dlatego lek jest przeciwwskazany¹¹.
• Nietolerancja laktozy, niedobór laktazy typu Lapp, zespół złego wchłaniania glukozy i galaktozy – dotyczy tabletek zawierających laktozę jako substancję pomocniczą¹²¹³.

Przeciwwskazania względne – kiedy stosowanie chinaprylu wymaga szczególnej oceny?

W niektórych sytuacjach chinapryl może być stosowany tylko po dokładnej ocenie ryzyka przez lekarza i pod ścisłym nadzorem medycznym:

• Stosowanie innych leków z tej samej grupy (inhibitory ACE, antagoniści receptora angiotensyny II, aliskiren) – istnieje ryzyko nadmiernego spadku ciśnienia, hiperkaliemii i zaburzeń czynności nerek. Podwójna blokada układu RAA powinna być stosowana tylko wtedy, gdy jest to absolutnie konieczne i pod kontrolą lekarza specjalisty¹⁴¹⁵.
• Niewydolność serca – u pacjentów z ciężką niewydolnością serca i zaburzeniami czynności nerek istnieje zwiększone ryzyko powikłań, takich jak skąpomocz, narastająca azotemia czy ostra niewydolność nerek¹⁶¹⁷.
• Jednoczesne stosowanie leków moczopędnych oszczędzających potas, suplementów potasu, niektórych antybiotyków lub innych leków zwiększających stężenie potasu – grozi to hiperkaliemią, która może być groźna dla serca¹⁸¹⁹.
• Początkowe fazy leczenia w starszym wieku, w przypadku niedociśnienia lub gdy istnieją inne choroby towarzyszące – konieczne jest ostrożne dobieranie dawki i ścisła obserwacja²⁰²¹.

Kiedy należy zachować szczególną ostrożność?

Są sytuacje, w których stosowanie chinaprylu wymaga szczególnej ostrożności, jednak nie stanowią one przeciwwskazania do leczenia. Oto najważniejsze z nich:

• Zaburzenia czynności nerek – u pacjentów z niewydolnością nerek konieczne jest monitorowanie czynności nerek oraz dostosowanie dawki. Gdy klirens kreatyniny jest niższy niż 60 ml/min, zaleca się niższą dawkę początkową i ostrożne zwiększanie dawki pod kontrolą lekarza²²¹⁷.
• Osoby w podeszłym wieku – ryzyko hiponatremii (obniżonego poziomu sodu) i zaburzeń gospodarki wodno-elektrolitowej, dlatego należy regularnie kontrolować stężenie sodu we krwi²³.
• Choroby wątroby – u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby lub postępującą chorobą wątroby, szczególnie podczas jednoczesnego stosowania leków moczopędnych, może dojść do śpiączki wątrobowej. Przekształcenie chinaprylu do aktywnego metabolitu zależy od funkcji wątroby, dlatego w tej grupie pacjentów konieczne jest zachowanie ostrożności²⁴²⁵.
• Cukrzyca – chinapryl może zwiększać wrażliwość na insulinę, co prowadzi do ryzyka hipoglikemii (spadku poziomu cukru we krwi) u pacjentów przyjmujących insulinę lub doustne leki przeciwcukrzycowe. Zaleca się częste kontrolowanie poziomu glukozy, szczególnie w początkowej fazie leczenia²⁶²⁷.
• Jednoczesne stosowanie niektórych leków – racekadotryl, inhibitory mTOR (np. temsyrolimus) czy wildagliptyna mogą zwiększać ryzyko wystąpienia obrzęku naczynioruchowego. Należy zachować ostrożność przy wprowadzaniu tych leków do terapii²⁸²⁹.
• Dializa z użyciem błon poliakrylonitrylowych typu high-flux („AN69”) oraz LDL-afereza z siarczanem dekstranu – zwiększone ryzyko ciężkich reakcji rzekomoanafilaktycznych, dlatego takie połączenia są niewskazane³⁰²⁵.

Tabela podsumowująca przeciwwskazania

Chinapryl – bezpieczeństwo stosowania zależy od indywidualnej sytuacji

Chinapryl jest skutecznym lekiem obniżającym ciśnienie i wspierającym pracę serca, jednak nie jest odpowiedni dla każdego pacjenta. Przeciwwskazania bezwzględne, takie jak przebycie obrzęku naczynioruchowego, ciąża w drugim i trzecim trymestrze, czy ciężka niewydolność nerek, całkowicie wykluczają jego stosowanie. Istnieje także wiele sytuacji, w których konieczna jest szczególna ostrożność – dotyczy to zwłaszcza osób z chorobami nerek, wątroby, cukrzycą lub przyjmujących inne leki wpływające na układ renina-angiotensyna-aldosteron. Zawsze przed rozpoczęciem leczenia chinaprylem należy dokładnie ocenić wszystkie czynniki ryzyka i skonsultować się z lekarzem. Odpowiednio dobrana terapia zwiększa skuteczność leczenia i minimalizuje ryzyko groźnych powikłań^8910111213.