Cetyryzyna – przeciwwskazania

Cetyryzyna – czym jest i kiedy należy uważać?

Cetyryzyna (Cetirizini dihydrochloridum) to substancja czynna należąca do grupy leków przeciwhistaminowych, stosowana głównie w łagodzeniu objawów alergii, takich jak kichanie, katar, łzawienie oczu czy świąd skóry¹²³. Działa poprzez blokowanie receptorów histaminowych H1, co zmniejsza objawy reakcji alergicznych⁴. Cetyryzyna jest dostępna w różnych postaciach – jako tabletki, krople, syrop czy roztwór doustny⁵⁶.

W niektórych przypadkach jej stosowanie jest bezwzględnie przeciwwskazane – oznacza to, że nie wolno jej przyjmować pod żadnym pozorem. Istnieją także przeciwwskazania względne, gdzie decyzję o zastosowaniu podejmuje lekarz po dokładnej ocenie korzyści i ryzyka. Wreszcie, są sytuacje, w których trzeba zachować szczególną ostrożność, nawet jeśli nie są one przeciwwskazaniami sensu stricto.

Przeciwwskazania bezwzględne

• Nadwrażliwość (uczulenie) na cetyryzynę lub którąkolwiek substancję pomocniczą – przyjęcie leku przez osobę uczuloną może prowadzić do poważnych reakcji alergicznych, nawet zagrażających życiu, takich jak wstrząs anafilaktyczny^{7891011121314151617}.
• Nadwrażliwość na hydroksyzynę lub pochodne piperazyny – cetyryzyna należy do tej samej grupy związków, dlatego u osób uczulonych na te substancje może wywołać reakcję alergiczną^{7891011121314151617}.
• Ciężka niewydolność nerek (klirens kreatyniny < 10 ml/min lub eGFR < 15 ml/min) – w przypadku bardzo poważnych zaburzeń pracy nerek organizm nie jest w stanie usunąć leku, co prowadzi do jego kumulacji i ryzyka działań niepożądanych^{789101112131415161718}.
• W przypadku preparatów złożonych (np. z pseudoefedryną) – dodatkowe przeciwwskazania takie jak: ciężkie nadciśnienie tętnicze, ciężka choroba serca, ciężka niewydolność nerek, jaskra, zatrzymanie moczu, guz chromochłonny, przebycie udaru mózgu, stosowanie inhibitorów MAO oraz niektóre inne choroby – wynikają one głównie z obecności pseudoefedryny, a nie samej cetyryzyny¹⁹²⁰.

Przeciwwskazania względne

W niektórych przypadkach cetyryzyna może być stosowana tylko po konsultacji z lekarzem, który oceni potencjalne ryzyko i korzyści. Do takich sytuacji należą:

• Umiarkowane zaburzenia czynności nerek – konieczne jest dostosowanie dawki, ponieważ lek może gromadzić się w organizmie, zwiększając ryzyko działań niepożądanych²¹²².
• Jednoczesne stosowanie z alkoholem – chociaż nie wykazano istotnych interakcji, zaleca się ostrożność, gdyż alkohol może nasilać działanie uspokajające leków przeciwhistaminowych²³²⁴²⁵.
• Dzieci poniżej określonego wieku – niektóre postacie cetyryzyny (np. tabletki powlekane) nie są zalecane dla dzieci poniżej 6 lat, ponieważ trudno dostosować odpowiednią dawkę²⁶²⁷²⁸.
• Dziedziczna nietolerancja niektórych cukrów (np. galaktozy, fruktozy, laktozy) – dotyczy to głównie tabletek i niektórych syropów, gdzie obecne są substancje pomocnicze mogące wywołać niepożądane reakcje u osób z zaburzeniami metabolizmu tych cukrów²⁹³⁰.

Stosowanie cetyryzyny – kiedy zachować szczególną ostrożność?

Cetyryzyna jest ogólnie dobrze tolerowana, jednak są grupy pacjentów i sytuacje, w których jej stosowanie wymaga szczególnej uwagi:

• Pacjenci z czynnikami ryzyka zatrzymania moczu – np. osoby z uszkodzeniem rdzenia kręgowego lub rozrostem gruczołu krokowego; cetyryzyna może zwiększać ryzyko problemów z oddawaniem moczu²³²⁴²⁵.
• Pacjenci z padaczką lub ryzykiem napadów drgawkowych – lek może nasilać ryzyko wystąpienia drgawek, dlatego zalecana jest szczególna ostrożność²³²⁴²⁵.
• Planowane testy alergiczne – cetyryzyna i inne leki przeciwhistaminowe mogą zafałszować wyniki testów skórnych, dlatego należy odstawić je na 3 dni przed badaniem²³²⁴²⁵.
• Osoby starsze – mogą być bardziej narażone na działania niepożądane, szczególnie jeśli mają zaburzenia pracy nerek²¹.
• Pacjenci z chorobami wątroby – u osób z jednoczesnymi zaburzeniami czynności nerek i wątroby konieczna jest modyfikacja dawkowania²¹.
• Przerwanie leczenia cetyryzyną – może prowadzić do pojawienia się świądu i pokrzywki, nawet jeśli wcześniej nie występowały takie objawy. W niektórych przypadkach konieczne jest wznowienie leczenia³¹³²²⁶.

Tabela podsumowująca przeciwwskazania

Cetyryzyna – bezpieczeństwo i przeciwwskazania w praktyce

Cetyryzyna jest skutecznym lekiem na objawy alergii, jednak jej stosowanie nie zawsze jest możliwe. Najważniejsze przeciwwskazania to ciężka niewydolność nerek oraz nadwrażliwość na substancję czynną lub pokrewne związki. W preparatach złożonych, takich jak cetyryzyna z pseudoefedryną, lista przeciwwskazań wydłuża się o schorzenia układu sercowo-naczyniowego i inne poważne choroby. W wielu przypadkach wystarczy zachować ostrożność lub odpowiednio dostosować dawkę – szczególnie u osób starszych, dzieci czy pacjentów z chorobami przewlekłymi. Zawsze warto sprawdzić, czy konkretna postać leku nie zawiera dodatkowych substancji, które mogą być przeciwwskazane w indywidualnych przypadkach.