Reklama

Beklometazon – wprowadzenie do działań niepożądanych

Beklometazon, znany także jako beklometazonu dipropionian, to substancja czynna o szerokim zastosowaniu, szczególnie w leczeniu astmy, przewlekłej obturacyjnej choroby płuc (POChP) oraz alergicznego nieżytu nosa12. Działania niepożądane tej substancji mogą się różnić w zależności od postaci leku (aerozol do nosa, proszek do inhalacji, aerozol inhalacyjny) oraz drogi podania (donosowa, wziewna)34. Częstość i nasilenie skutków ubocznych zależą także od dawki, czasu stosowania oraz wieku i stanu zdrowia pacjenta56. Działania niepożądane mogą być łagodne, jak chrypka czy podrażnienie gardła, ale zdarzają się też poważniejsze, takie jak reakcje alergiczne czy zaburzenia hormonalne37. Należy pamiętać, że nie u każdego pacjenta wystąpią działania niepożądane – są one wpisane w charakterystykę każdego leku, ale korzyści z leczenia często przewyższają potencjalne ryzyko5. W razie pojawienia się niepokojących objawów warto skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą.

Działania niepożądane według częstotliwości występowania

Działania niepożądane występujące często (≥1/100 do <1/10)

  • Zapalenie gardła – objawia się bólem, drapaniem lub pieczeniem w gardle89.
  • Kandydoza jamy ustnej – grzybicza infekcja, która może powodować biały nalot, pieczenie i nieprzyjemny smak w ustach89.
  • Zapalenie płuc (szczególnie u osób z POChP) – objawy to kaszel, gorączka, duszność910.
  • Ból głowy – często łagodny i przemijający89.
  • Dysfonia (chrypka, zmiana barwy głosu) – zwłaszcza przy stosowaniu wziewnych postaci beklometazonu811.

Działania niepożądane występujące niezbyt często (≥1/1000 do <1/100)

  • Grypa, zakażenia grzybicze jamy ustnej i gardła, kandydoza przełyku910.
  • Podrażnienie gardła, kaszel, kaszel z odkrztuszaniem89.
  • Drżenie rąk, zawroty głowy98.
  • Biegunka, suchość w ustach, niestrawność, nudności89.
  • Świąd, wysypka, pokrzywka, nadmierne pocenie się89.
  • Kurcze mięśni, ból mięśni911.
  • Granulocytopenia (zmniejszenie liczby białych krwinek)810.
  • Alergiczne zapalenie skóry810.
  • Niepokój, zwłaszcza ruchowy911.
Ważne: Ryzyko wystąpienia działań niepożądanych zależy od drogi podania i postaci leku. Wziewne i donosowe postaci beklometazonu najczęściej wywołują działania niepożądane w obrębie jamy ustnej i gardła, takie jak chrypka, suchość czy kandydoza. Długotrwałe stosowanie dużych dawek, szczególnie u dzieci, może prowadzić do poważniejszych skutków, jak zahamowanie wzrostu czy zmiany hormonalne. U osób starszych i z innymi chorobami ryzyko działań niepożądanych może być większe. Ważne jest, aby regularnie płukać jamę ustną po zastosowaniu leku wziewnego, co zmniejsza ryzyko infekcji grzybiczych.

Działania niepożądane występujące rzadko (≥1/10 000 do <1/1000)

  • Paradoksalny skurcz oskrzeli – nagłe uczucie duszności po zastosowaniu inhalacji89.
  • Obrzęk naczynioruchowy – nagły obrzęk twarzy, warg, oczu lub gardła89.
  • Skurcze dodatkowe komorowe serca, dławica piersiowa89.
  • Zapalenie nerek89.
  • Bolesne oddawanie moczu, zatrzymanie moczu1112.

Działania niepożądane występujące bardzo rzadko (<1/10 000)

  • Zahamowanie czynności nadnerczy (problemy hormonalne związane z produkcją kortyzolu)89.
  • Zmniejszenie gęstości kości, osteoporoza89.
  • Opóźnienie wzrostu u dzieci i młodzieży89.
  • Jaskra, zaćma (choroby oczu mogące prowadzić do zaburzeń widzenia)89.
  • Trombocytopenia (spadek liczby płytek krwi)89.
  • Obrzęk obwodowy (opuchlizna kończyn)89.

Działania niepożądane o nieznanej częstości

  • Nieostre widzenie89.
  • Nadmierna aktywność psychoruchowa, zaburzenia snu, lęk, depresja, agresja, zmiany w zachowaniu (szczególnie u dzieci)911.

Różnice w działaniach niepożądanych w zależności od postaci leku i drogi podania

Beklometazon stosowany w postaci wziewnej najczęściej powoduje miejscowe działania niepożądane w obrębie jamy ustnej i gardła, takie jak chrypka, suchość czy kandydoza jamy ustnej89. W przypadku postaci donosowej (aerozol do nosa), częściej pojawiają się objawy takie jak podrażnienie błony śluzowej nosa, krwawienie z nosa, kichanie lub uczucie nieprzyjemnego smaku i zapachu4. Ogólnoustrojowe skutki uboczne (dotyczące całego organizmu), jak zahamowanie czynności nadnerczy czy zaburzenia wzrostu, są rzadkie i dotyczą głównie długotrwałego stosowania wysokich dawek13. U dzieci i młodzieży należy szczególnie monitorować tempo wzrostu1413.

Uwaga: W przypadku leków złożonych, zawierających dodatkowo formoterol lub glikopironium, mogą pojawić się także działania niepożądane związane z tymi substancjami. Najczęściej są to drżenie rąk, kołatanie serca, skurcze mięśni, suchość w ustach czy trudności z oddawaniem moczu915. Dlatego zawsze warto zwrócić uwagę na pełny skład leku i poinformować lekarza o wszystkich stosowanych preparatach oraz występujących objawach.

Możliwość zgłaszania działań niepożądanych

Wszelkie działania niepożądane związane ze stosowaniem beklometazonu należy zgłaszać do Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych (URPL). Zgłoszenia można dokonać także u producenta leku. Dzięki temu możliwe jest stałe monitorowanie bezpieczeństwa stosowania leków i szybka reakcja w razie wykrycia nowych zagrożeń16176.

Tabela – działania niepożądane beklometazonu według układów narządowych i częstości występowania

Układ narządowy Bardzo często Często Niezbyt często Rzadko Bardzo rzadko Częstość nieznana
Zakażenia i zarażenia pasożytnicze Zapalenie gardła, kandydoza jamy ustnej, zapalenie płuc (POChP) Grypa, zakażenia grzybicze jamy ustnej i gardła, kandydoza przełyku, zapalenie zatok Zakażenie grzybicze dolnych dróg oddechowych
Układ krwiotwórczy Granulocytopenia Trombocytopenia
Układ immunologiczny Alergiczne zapalenie skóry Reakcje nadwrażliwości (rumień, obrzęk warg, twarzy, oczu i gardła)
Układ endokrynologiczny Zahamowanie czynności nadnerczy
Metabolizm i odżywianie Hipokaliemia, hiperglikemia
Układ nerwowy Ból głowy Drżenie, zawroty głowy Nieostre widzenie
Układ oddechowy Dysfonia Kaszel, podrażnienie gardła, kaszel z odkrztuszaniem Paradoksalny skurcz oskrzeli Duszność, zaostrzenie astmy
Układ sercowo-naczyniowy Kołatanie serca, wydłużenie odstępu QTc, tachykardia, migotanie przedsionków Skurcze dodatkowe komorowe, dławica piersiowa
Układ pokarmowy Biegunka, suchość w ustach, niestrawność, nudności, zaburzenia smaku
Skóra i tkanka podskórna Świąd, wysypka, pokrzywka, nadmierne pocenie się Obrzęk naczynioruchowy
Mięśnie i kości Kurcze mięśni, ból mięśni Opóźnienie wzrostu u dzieci, zmniejszenie gęstości kości
Nerki i drogi moczowe Zapalenie nerek
Inne Zmęczenie Obrzęk obwodowy

89101115

Beklometazon – skutki uboczne, o których warto pamiętać

Podsumowując, działania niepożądane beklometazonu obejmują zarówno objawy miejscowe (chrypka, podrażnienie gardła, kandydoza jamy ustnej), jak i rzadziej występujące skutki ogólnoustrojowe (zaburzenia hormonalne, zahamowanie wzrostu u dzieci, zmiany w zachowaniu, zaburzenia widzenia czy reakcje alergiczne)89. W przypadku leków złożonych mogą pojawić się dodatkowe objawy wynikające z działania innych substancji czynnych. Regularne płukanie jamy ustnej po zastosowaniu leku wziewnego może zmniejszyć ryzyko infekcji grzybiczych. Jeśli zauważysz jakiekolwiek niepokojące objawy, nie wahaj się skontaktować z lekarzem lub farmaceutą, a wszelkie działania niepożądane zgłaszaj odpowiednim instytucjom. Dzięki temu korzystanie z terapii beklometazonem jest bezpieczniejsze i bardziej świadome.

Pytania i odpowiedzi

Jakie są najczęstsze działania niepożądane beklometazonu?

Najczęściej występują zapalenie gardła, kandydoza jamy ustnej, ból głowy i chrypka.

Czy stosowanie beklometazonu może spowodować grzybicę jamy ustnej?

Tak, grzybica jamy ustnej (kandydoza) jest jednym z częstszych działań niepożądanych przy leczeniu wziewnym.

Czy dzieci mogą stosować beklometazon bez ryzyka działań niepożądanych?

Dzieci mogą stosować beklometazon, ale długotrwałe stosowanie wysokich dawek może spowolnić wzrost.

Jakie objawy powinny skłonić do zgłoszenia działań niepożądanych po beklometazonie?

Należy zgłosić m.in. obrzęk twarzy, trudności w oddychaniu, silną wysypkę lub nagłe pogorszenie samopoczucia.

Czy można zmniejszyć ryzyko wystąpienia skutków ubocznych po beklometazonie?

Tak, płukanie jamy ustnej po inhalacji i przestrzeganie zaleceń lekarza zmniejsza ryzyko skutków ubocznych.

Reklama
Reklama