Czy upadacytynib jest bezpieczny dla każdego?
Stosowanie upadacytynibu wymaga zachowania ostrożności, zwłaszcza u osób starszych, pacjentów z zaburzeniami czynności nerek lub wątroby, a także u kobiet w ciąży i karmiących piersią. U niektórych grup pacjentów konieczne może być dostosowanie dawki lub całkowite unikanie tej substancji12.
Bezpieczeństwo stosowania u kobiet w ciąży i karmiących piersią
Kobiety w ciąży
Upadacytynib jest przeciwwskazany w okresie ciąży. Nie zaleca się jego stosowania, ponieważ brak jest wystarczających danych dotyczących bezpieczeństwa dla rozwijającego się dziecka, a badania na zwierzętach wykazały ryzyko powstawania wad rozwojowych płodu34.
Karmienie piersią
Nie wiadomo, czy upadacytynib przenika do mleka kobiecego. Na podstawie badań na zwierzętach wiadomo, że substancja ta przenika do mleka i może stanowić ryzyko dla noworodka lub dziecka karmionego piersią. Decyzja o kontynuacji karmienia piersią lub leczenia upadacytynibem powinna być podjęta po rozważeniu korzyści i ryzyka5.
Wpływ na prowadzenie pojazdów i obsługę maszyn
Upadacytynib nie ma istotnego wpływu na zdolność prowadzenia pojazdów ani obsługę maszyn. Oznacza to, że większość osób stosujących tę substancję może bezpiecznie wykonywać te czynności6.
Interakcje z alkoholem
W dostępnych informacjach nie opisano szczególnych interakcji między upadacytynibem a alkoholem. Mimo to, zaleca się ostrożność, ponieważ niektóre skutki uboczne (np. zaburzenia wątroby) mogą być nasilone przez alkohol2.
Stosowanie u osób z niewydolnością nerek
U pacjentów z łagodnymi lub umiarkowanymi zaburzeniami czynności nerek nie jest konieczna modyfikacja dawki upadacytynibu. Jednak u osób z ciężką niewydolnością nerek zaleca się ostrożność i stosowanie niższych dawek, w zależności od wskazania. Upadacytynib nie powinien być stosowany u osób ze schyłkową niewydolnością nerek, ponieważ brak jest danych na temat bezpieczeństwa w tej grupie1011.
Stosowanie u osób z niewydolnością wątroby
Nie jest konieczna modyfikacja dawki u pacjentów z łagodnymi lub umiarkowanymi zaburzeniami czynności wątroby. Upadacytynib jest jednak przeciwwskazany u osób z ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby (klasa C wg klasyfikacji Childa-Pugha)2.
Bezpieczeństwo stosowania u seniorów
U osób w wieku powyżej 65 lat zaleca się stosowanie mniejszej dawki upadacytynibu (15 mg raz na dobę). Dawki wyższe mogą zwiększać ryzyko działań niepożądanych, w tym zakażeń. Dane dotyczące osób w wieku 75 lat i starszych są ograniczone, dlatego należy zachować szczególną ostrożność w tej grupie1.
- Upadacytynib nie powinien być stosowany w połączeniu z innymi silnymi lekami immunosupresyjnymi (np. azatiopryna, cyklosporyna, takrolimus, leki biologiczne DMARDs).
- Przed rozpoczęciem leczenia zaleca się wykonanie wszystkich wymaganych szczepień, zwłaszcza przeciwko półpaścowi.
- Lek może zwiększać poziom cholesterolu i enzymów wątrobowych – zalecane są regularne badania kontrolne.
- W trakcie terapii mogą wystąpić poważne powikłania, takie jak zakrzepica żył głębokich lub zatorowość płucna – należy monitorować czynniki ryzyka sercowo-naczyniowego71213.
Inne grupy pacjentów wymagające szczególnej ostrożności
- Pacjenci z zaburzeniami krwi (niskie wartości neutrofili, limfocytów, hemoglobiny) – leczenie należy przerwać w przypadku wystąpienia nieprawidłowych wyników badań laboratoryjnych1415.
- Osoby z chorobami przewodu pokarmowego (np. uchyłkowatość jelit) – istnieje ryzyko zapalenia uchyłków i perforacji przewodu pokarmowego16.
- Pacjenci z czynnikami ryzyka zakrzepicy (np. otyłość, długotrwałe unieruchomienie, przebyte zakrzepice) – należy zachować ostrożność ze względu na ryzyko zakrzepicy żył głębokich i zatorowości płucnej17.
- Pacjenci z obecnymi lub przebytymi nowotworami – konieczna jest indywidualna ocena korzyści i ryzyka leczenia18.
- Osoby z wirusowym zapaleniem wątroby typu B lub C – zalecana jest ścisła kontrola i konsultacja z hepatologiem19.
Podsumowanie: Upadacytynib – bezpieczeństwo w różnych grupach pacjentów
| Grupa pacjentów | Możliwość stosowania | Uwagi |
|---|---|---|
| Kobiety w ciąży | Nie wolno stosować | Ryzyko dla płodu |
| Kobiety karmiące piersią | Nie zalecane | Brak danych o bezpieczeństwie, ryzyko dla dziecka |
| Osoby w podeszłym wieku (≥65 lat) | Można stosować | Zalecana niższa dawka (15 mg/dobę), zwiększone ryzyko działań niepożądanych |
| Pacjenci z łagodnymi/umiarkowanymi zaburzeniami nerek | Można stosować | Bez konieczności modyfikacji dawki |
| Pacjenci z ciężką niewydolnością nerek | Zachować ostrożność | Zalecana mniejsza dawka; nie stosować w schyłkowej niewydolności nerek |
| Pacjenci z łagodnymi/umiarkowanymi zaburzeniami wątroby | Można stosować | Bez konieczności modyfikacji dawki |
| Pacjenci z ciężkimi zaburzeniami wątroby | Nie wolno stosować | Przeciwwskazanie |
| Prowadzenie pojazdów | Można prowadzić | Brak istotnego wpływu |
| Alkohol | Zachować ostrożność | Brak danych o interakcjach, możliwe nasilenie działań niepożądanych |
| Pacjenci z czynnikami ryzyka zakrzepicy | Zachować ostrożność | Ryzyko zakrzepicy i zatorowości płucnej |
| Pacjenci z nowotworami | Indywidualna decyzja | Potrzeba oceny korzyści i ryzyka |


















