Fosfomycyna – kiedy należy zachować szczególną ostrożność?
Fosfomycyna jest ogólnie dobrze tolerowana, jednak jej stosowanie wymaga zachowania ostrożności u osób z ciężką niewydolnością nerek oraz u pacjentów, u których wcześniej wystąpiły reakcje nadwrażliwości na tę substancję1234. Ponadto nie zaleca się stosowania fosfomycyny u dzieci poniżej 12. roku życia ze względu na brak danych dotyczących bezpieczeństwa w tej grupie wiekowej567.
Bezpieczeństwo stosowania u kobiet w ciąży i matek karmiących piersią
Kobiety w ciąży
Dane dotyczące stosowania fosfomycyny w ciąży są ograniczone, jednak dostępne informacje nie wskazują na ryzyko wad rozwojowych lub innych poważnych zagrożeń dla płodu. Fosfomycyna przenika przez łożysko, dlatego jej stosowanie w ciąży powinno być ograniczone do sytuacji, gdy jest to naprawdę konieczne i zawsze pod ścisłą kontrolą lekarską891011.
Kobiety karmiące piersią
Fosfomycyna przenika do mleka matki w niewielkiej ilości. W przypadku konieczności zastosowania u kobiety karmiącej, dopuszcza się podanie jednorazowej dawki doustnej, również pod kontrolą lekarza891011.
Wpływ na prowadzenie pojazdów i obsługę maszyn
Chociaż nie przeprowadzono specjalistycznych badań dotyczących wpływu fosfomycyny na zdolność prowadzenia pojazdów, zgłaszano pojedyncze przypadki wystąpienia zawrotów głowy podczas jej stosowania. U niektórych pacjentów może to wpłynąć na bezpieczeństwo prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn, dlatego zaleca się zachowanie ostrożności do czasu poznania własnej reakcji na lek12131415.
- Fosfomycyna nie powinna być stosowana u osób z ciężką niewydolnością nerek (klirens kreatyniny poniżej 10 ml/min) ani u pacjentów dializowanych1161718.
- U osób starszych, zwłaszcza z zaburzeniami czynności nerek, może być konieczna modyfikacja dawki.
- Osoby z rzadkimi dziedzicznymi zaburzeniami metabolizmu cukrów nie powinny przyjmować fosfomycyny ze względu na obecność sacharozy i innych cukrów w preparacie19202122.
- Fosfomycyna może wywołać ciężkie reakcje alergiczne, w tym reakcje anafilaktyczne23242526.
Interakcje z alkoholem
W dostępnych źródłach nie odnotowano specyficznych interakcji pomiędzy fosfomycyną a alkoholem. Jednakże, ze względu na możliwość wystąpienia działań niepożądanych, zaleca się zachowanie ostrożności podczas jednoczesnego spożywania alkoholu i stosowania leku27282930.
Stosowanie u osób z niewydolnością nerek
Fosfomycyna jest wydalana głównie przez nerki, dlatego u osób z ciężką niewydolnością nerek (klirens kreatyniny poniżej 10 ml/min) jej stosowanie jest przeciwwskazane1161718. U pacjentów z łagodniejszymi zaburzeniami czynności nerek nie jest wymagana modyfikacja dawki, jeśli klirens kreatyniny przekracza 10 ml/min, ponieważ stężenie leku w moczu utrzymuje się na odpowiednim poziomie19313233.
Stosowanie u osób z niewydolnością wątroby
Brak jest specyficznych przeciwwskazań do stosowania fosfomycyny u osób z zaburzeniami czynności wątroby, ponieważ lek nie jest metabolizowany przez wątrobę i jest wydalany głównie przez nerki34353637. Nie ma konieczności dostosowania dawki w tej grupie pacjentów.
Bezpieczeństwo stosowania fosfomycyny u osób starszych
U osób starszych fosfomycyna jest zazwyczaj dobrze tolerowana. Należy jednak pamiętać, że wraz z wiekiem może się pogarszać czynność nerek, co może wymagać zachowania ostrożności przy ustalaniu dawkowania313233. U seniorów, którzy nie mają ciężkiej niewydolności nerek, nie są zalecane szczególne modyfikacje dawki.
- Nie stosuj fosfomycyny, jeśli wystąpiła u Ciebie reakcja alergiczna na ten lek w przeszłości.
- Nie podawaj leku dzieciom poniżej 12. roku życia – brak danych potwierdzających bezpieczeństwo.
- W przypadku wystąpienia silnej biegunki w trakcie lub po zakończeniu leczenia, niezwłocznie skontaktuj się z lekarzem – może to być objaw poważnych powikłań związanych z antybiotykoterapią23242526.
- Pacjenci z dziedzicznymi zaburzeniami metabolizmu cukrów powinni unikać tego leku.
- W przypadku przyjmowania innych leków, zwłaszcza metoklopramidu lub leków przeciwzakrzepowych, poinformuj o tym lekarza – mogą wystąpić interakcje27282930.
Inne grupy pacjentów wymagające szczególnej ostrożności
- Osoby z alergią na fosfomycynę lub którykolwiek ze składników leku – stosowanie jest przeciwwskazane1234.
- Pacjenci z przewlekłymi zakażeniami układu moczowego, zwłaszcza mężczyźni – fosfomycyna nie jest zalecana w leczeniu powikłanych infekcji dróg moczowych u tej grupy567.
- Osoby z nietolerancją fruktozy, zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy lub niedoborem sacharazy-izomaltazy – nie powinny przyjmować fosfomycyny ze względu na obecność cukrów w preparacie19202122.
- Pacjenci przyjmujący metoklopramid lub inne leki przyspieszające motorykę jelit – mogą one obniżać skuteczność fosfomycyny27282930.
Podsumowanie – Fosfomycyna: bezpieczna, ale nie dla każdego
| Grupa pacjentów | Możliwość stosowania | Uwagi |
|---|---|---|
| Osoby w podeszłym wieku | Można stosować | Ostrożność przy niewydolności nerek |
| Kobiety w ciąży | Można stosować | Tylko w razie konieczności, pod kontrolą lekarza |
| Kobiety karmiące piersią | Można stosować | Pojedyncza dawka, pod kontrolą lekarza |
| Pacjenci z niewydolnością nerek (klirens <10 ml/min) | Przeciwwskazane | Nie stosować |
| Pacjenci z niewydolnością wątroby | Można stosować | Brak konieczności modyfikacji dawki |
| Dzieci poniżej 12 lat | Nie zalecane | Brak danych dotyczących bezpieczeństwa |
| Prowadzenie pojazdów | Zachować ostrożność | Możliwe zawroty głowy |
| Alkohol | Zachować ostrożność | Brak danych o interakcjach |
| Alergia na fosfomycynę lub składniki leku | Przeciwwskazane | Ryzyko ciężkich reakcji alergicznych |


















