Ogólne zasady dawkowania streptomycyny
Streptomycyna jest dostępna w postaci proszku do sporządzania roztworu, który podaje się wyłącznie domięśniowo1. Jest stosowana zarówno w leczeniu gruźlicy, jak i innych ciężkich zakażeń bakteryjnych, często w skojarzeniu z innymi antybiotykami2.
- Dorośli: Standardowa dawka w leczeniu gruźlicy wynosi 15 mg na każdy kilogram masy ciała na dobę, ale nie więcej niż 1 g na dobę, gdy stosuje się leczenie ciągłe1.
- W leczeniu przerywanym (np. nie codziennie), stosuje się 25–30 mg/kg mc./dobę, maksymalnie 1,5 g na dobę1.
- W zakażeniach niegruźliczych, zwykle stosuje się 1–2 g na dobę w dawkach podzielonych, w zależności od ciężkości zakażenia, przez 3–7 dni (nie przekraczając 2 g na dobę)1.
- W przypadku dżumy dawka wynosi 2 g na dobę w dwóch dawkach podzielonych, przez co najmniej 10 dni3.
- W leczeniu tularemii stosuje się 1–2 g na dobę przez 7–14 dni (lub 5–7 dni, jeśli choroba przebiega bez gorączki)1.
W leczeniu zapalenia wsierdzia, schemat dawkowania zależy od rodzaju bakterii oraz wieku pacjenta i jest zawsze ustalany indywidualnie3.
Dostępne postacie i droga podania
Streptomycynę stosuje się wyłącznie w postaci roztworu do wstrzykiwań domięśniowych. Zalecane miejsca podania to górny boczny kwadrant pośladka lub duże grupy mięśni bocznych uda u dorosłych i starszych dzieci, natomiast u niemowląt i małych dzieci preferowane są duże grupy mięśni bocznych uda4.
- Streptomycyna powinna być podawana wyłącznie domięśniowo przez wykwalifikowany personel.
- Podczas leczenia konieczne jest monitorowanie czynności nerek oraz słuchu, szczególnie przy dłuższym stosowaniu lub u osób starszych.
- Nigdy nie przekraczaj maksymalnych dawek dobowych, gdyż grozi to poważnymi działaniami niepożądanymi, w tym uszkodzeniem słuchu.
- W razie wystąpienia objawów takich jak szumy uszne, zawroty głowy lub pogorszenie słuchu, lek należy odstawić56.
Dawkowanie w szczególnych grupach pacjentów
Dzieci i młodzież
- W leczeniu gruźlicy u dzieci stosuje się 20–40 mg na każdy kilogram masy ciała na dobę, ale nie więcej niż 1 g na dobę (leczenie ciągłe). W leczeniu przerywanym – 25–30 mg/kg mc./dobę, maksymalnie 1,5 g na dobę1.
- W innych zakażeniach zwykle dawka wynosi 20–40 mg/kg mc./dobę (maksymalnie 1 g na dobę), w dawkach podzielonych, co 6 lub 12 godzin3.
- U niemowląt i małych dzieci lek podaje się w duże grupy mięśni bocznych uda; podawanie w pośladki nie jest zalecane z powodu ryzyka uszkodzenia nerwu kulszowego4.
Pacjenci w podeszłym wieku
- U osób powyżej 50. roku życia zaleca się zmniejszenie dawki i regularne badania nerek oraz słuchu podczas leczenia3.
- W zapaleniu wsierdzia u pacjentów powyżej 60 lat dawka wynosi 500 mg dwa razy na dobę przez 2 tygodnie3.
Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek
- Streptomycynę należy stosować z dużą ostrożnością, ponieważ może się kumulować i powodować działania niepożądane5.
- W tej grupie pacjentów konieczne jest zmniejszenie dawki oraz regularna kontrola poziomu kreatyniny, azotu mocznikowego we krwi oraz badania słuchu5.
- Maksymalne stężenie streptomycyny we krwi nie powinno przekraczać 20–25 µg/ml5.
Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby
Brak szczegółowych danych dotyczących konieczności modyfikacji dawki u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby w dostępnych źródłach1.
Kobiety w ciąży i karmiące piersią
Informacje dotyczące dawkowania streptomycyny w tych grupach nie zostały szczegółowo określone w źródłach. Przed zastosowaniem należy zawsze rozważyć potencjalne korzyści i ryzyko1.
- Przed rozpoczęciem leczenia konieczna jest ocena słuchu, a podczas terapii regularne kontrole audiometryczne.
- U pacjentów z zaburzeniami nerek lub osób starszych ryzyko działań niepożądanych jest znacznie większe.
- Streptomycyna może wywołać poważne reakcje alergiczne oraz uszkodzenie słuchu, zwłaszcza w przypadku przedawkowania lub długotrwałego leczenia.
- Nie należy przekraczać całkowitej dawki 120 g streptomycyny w trakcie jednego cyklu leczenia1.
Zmiany dawkowania w zależności od wskazania
Dawkowanie streptomycyny może się różnić w zależności od choroby, którą leczy. Przykładowo, w gruźlicy stosuje się ją przez pierwsze 2 miesiące terapii, zawsze razem z innymi lekami przeciwprątkowymi. W zakażeniach niegruźliczych czas leczenia zwykle nie przekracza 7–14 dni1.
- Gruźlica: Dawka 15 mg/kg mc./dobę (maks. 1 g), leczenie przez 2 miesiące, zawsze z innymi lekami1.
- Zakażenia niegruźlicze: 1–2 g na dobę przez 3–7 dni, w dżumie 2 g na dobę przez co najmniej 10 dni13.
- Tularemia: 1–2 g na dobę przez 7–14 dni lub 5–7 dni, jeśli brak gorączki1.
Maksymalna dawka dobowa i ostrzeżenia przed przedawkowaniem
- W leczeniu ciągłym i u dzieci nie należy przekraczać 1 g streptomycyny na dobę1.
- W leczeniu przerywanym maksymalna dawka to 1,5 g na dobę1.
- W zakażeniach niegruźliczych nie wolno przekroczyć 2 g na dobę1.
- Całkowita dawka w jednym cyklu leczenia nie powinna być większa niż 120 g1.
- W razie wystąpienia poważnych działań niepożądanych, należy natychmiast przerwać stosowanie leku57.
Streptomycyna – dawkowanie w pigułce
| Grupa pacjentów | Schemat dawkowania |
|---|---|
| Dorośli (gruźlica, leczenie ciągłe) | 15 mg/kg mc./dobę, maks. 1 g na dobę |
| Dorośli (gruźlica, leczenie przerywane) | 25–30 mg/kg mc./dobę, maks. 1,5 g na dobę |
| Dzieci (gruźlica, leczenie ciągłe) | 20–40 mg/kg mc./dobę, maks. 1 g na dobę |
| Dzieci (gruźlica, leczenie przerywane) | 25–30 mg/kg mc./dobę, maks. 1,5 g na dobę |
| Dorośli (zakażenia niegruźlicze) | 1–2 g na dobę w dawkach podzielonych, maks. 2 g na dobę, 3–7 dni |
| Dzieci (zakażenia niegruźlicze) | 20–40 mg/kg mc./dobę, maks. 1 g na dobę, w dawkach podzielonych co 6 lub 12 godzin |
| Pacjenci powyżej 50 lat | Zmniejszona dawka, regularne badania nerek i słuchu |
| Pacjenci z niewydolnością nerek | Zmniejszona dawka, kontrola stężenia we krwi, maks. 20–25 µg/ml |
| Kobiety w ciąży i karmiące piersią | Brak szczegółowych danych, rozważyć ryzyko i korzyści |













