Jak dawkować sakwinawir?
Sakwinawir (Saquinavirum) to lek należący do grupy inhibitorów proteazy, wykorzystywany w terapii zakażenia wirusem HIV-1. Substancja ta zawsze stosowana jest w połączeniu z rytonawirem oraz innymi lekami przeciwwirusowymi12. Sakwinawir dostępny jest w postaci tabletek powlekanych (500 mg) oraz kapsułek twardych (200 mg), które należy połykać w całości podczas lub po posiłku, w tym samym czasie co rytonawir34.
Standardowe dawkowanie u dorosłych
- Tabletki powlekane 500 mg: zalecana dawka to 1000 mg (2 tabletki po 500 mg) dwa razy na dobę, razem z rytonawirem 100 mg dwa razy na dobę oraz innymi lekami przeciwretrowirusowymi3.
- Kapsułki twarde 200 mg: zalecana dawka to 1000 mg (5 kapsułek po 200 mg) dwa razy na dobę, również z rytonawirem 100 mg dwa razy na dobę i innymi lekami przeciwretrowirusowymi4.
- Leczenie należy rozpocząć pod nadzorem lekarza doświadczonego w terapii HIV34.
Schemat początkowy u pacjentów wcześniej nieleczonych
- W pierwszym tygodniu leczenia stosuje się dawkę 500 mg (1 tabletka powlekana 500 mg) dwa razy na dobę z rytonawirem 100 mg dwa razy na dobę.
- Po 7 dniach dawkę zwiększa się do standardowej: 1000 mg dwa razy na dobę z rytonawirem 100 mg dwa razy na dobę3.
Dawkowanie w szczególnych grupach pacjentów
Dzieci i młodzież
- Nie zaleca się stosowania sakwinawiru u dzieci poniżej 16 lat w przypadku kapsułek oraz poniżej 2 lat w przypadku tabletek. Nie ustalono skutecznej i bezpiecznej dawki dla tej grupy wiekowej, dlatego nie powinno się podawać sakwinawiru dzieciom w tych przedziałach wiekowych56.
- U dzieci powyżej 16 lat (dla kapsułek) stosuje się dawkę jak u dorosłych, zawsze w połączeniu z rytonawirem6.
Pacjenci w podeszłym wieku
- Doświadczenie dotyczące stosowania sakwinawiru u osób powyżej 60 lat jest ograniczone56.
- Nie ma konieczności rutynowej modyfikacji dawki, jednak należy zachować ostrożność ze względu na większą wrażliwość tej grupy na zmiany długości odstępu QT i PR w sercu7.
Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek
- Nie jest konieczne dostosowanie dawki u osób z łagodnymi lub umiarkowanymi zaburzeniami czynności nerek86.
- W przypadku ciężkiej niewydolności nerek należy zachować ostrożność, ponieważ brak jest wystarczających danych dotyczących bezpieczeństwa stosowania w tej grupie89.
Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby
- Nie jest konieczna modyfikacja dawki u osób z łagodnymi zaburzeniami czynności wątroby810.
- W przypadku umiarkowanych zaburzeń czynności wątroby należy zachować ostrożność i monitorować stan pacjenta, ponieważ istnieje ryzyko zwiększenia stężenia sakwinawiru we krwi810.
- Stosowanie sakwinawiru w połączeniu z rytonawirem jest przeciwwskazane u osób z niewyrównaną chorobą wątroby511.
Kobiety w ciąży i karmiące piersią
- Nie ma wystarczających danych dotyczących bezpieczeństwa stosowania sakwinawiru w ciąży oraz podczas karmienia piersią. Decyzję o zastosowaniu leku podejmuje lekarz po ocenie potencjalnych korzyści i ryzyka1213.
- Sakwinawir nie jest odpowiedni dla wszystkich pacjentów, zwłaszcza tych z niewyrównaną chorobą wątroby lub poważnymi zaburzeniami serca.
- Nie należy przekraczać zalecanych dawek, ponieważ większe dawki mogą zwiększać ryzyko wydłużenia odstępu QT i PR w sercu, co może być niebezpieczne14.
- W razie pominięcia dawki należy jak najszybciej ją przyjąć, ale nie należy stosować podwójnej dawki w celu uzupełnienia pominiętej.
- Przed rozpoczęciem leczenia lekarz powinien wykonać EKG, a w trakcie leczenia monitorować serce, szczególnie u pacjentów z ryzykiem zaburzeń rytmu15.
Zmiany dawkowania w zależności od wskazania
Sakwinawir jest stosowany wyłącznie w leczeniu zakażenia HIV-1 i zawsze w połączeniu z rytonawirem oraz innymi lekami przeciwretrowirusowymi. Nie stosuje się różnych schematów dawkowania w zależności od wskazania, lecz modyfikacje mogą dotyczyć wyłącznie grup szczególnych pacjentów opisanych powyżej34.
Maksymalna dawka dobowa i ryzyko przedawkowania
- Nie należy przekraczać dawki 1000 mg sakwinawiru dwa razy na dobę, w połączeniu z rytonawirem 100 mg dwa razy na dobę34.
- Stosowanie większych dawek nie zwiększa skuteczności, ale może zwiększać ryzyko niebezpiecznych działań niepożądanych, szczególnie dotyczących serca (wydłużenie odstępu QT i PR)14.
- W przypadku przedawkowania nie ma swoistego antidotum. Leczenie polega na monitorowaniu stanu pacjenta i ogólnych działaniach podtrzymujących1617.
Podsumowanie dawkowania sakwinawiru w różnych grupach pacjentów
| Grupa pacjentów | Schemat dawkowania |
|---|---|
| Dorośli | 1000 mg dwa razy na dobę (tabletki powlekane 2 x 500 mg lub kapsułki 5 x 200 mg), zawsze z rytonawirem 100 mg dwa razy na dobę i innymi lekami przeciwretrowirusowymi |
| Dorośli, początkowa faza leczenia (nigdy wcześniej nieleczeni) | 500 mg dwa razy na dobę z rytonawirem 100 mg dwa razy na dobę przez 7 dni, następnie 1000 mg dwa razy na dobę z rytonawirem 100 mg dwa razy na dobę |
| Dzieci poniżej 16 lat (kapsułki) / poniżej 2 lat (tabletki) | Nie zaleca się stosowania |
| Dzieci powyżej 16 lat | Dawkowanie jak u dorosłych |
| Osoby starsze (powyżej 60 lat) | Dawkowanie jak u dorosłych, z zachowaniem ostrożności i monitorowaniem pracy serca |
| Pacjenci z łagodną/umiarkowaną niewydolnością nerek | Nie jest konieczna modyfikacja dawki |
| Pacjenci z ciężką niewydolnością nerek | Zachować ostrożność, brak danych o konieczności modyfikacji dawki |
| Pacjenci z łagodnymi/umiarkowanymi zaburzeniami wątroby | Nie jest konieczna modyfikacja dawki, ale zaleca się ostrożność i monitorowanie |
| Pacjenci z niewyrównaną chorobą wątroby | Przeciwwskazane |
| Kobiety w ciąży i karmiące piersią | Stosowanie tylko, gdy korzyści przewyższają ryzyko – decyzja lekarza |
Sakwinawir – skuteczność i bezpieczeństwo dawkowania
Sakwinawir, podawany zawsze z rytonawirem i innymi lekami przeciwwirusowymi, to skuteczny lek w terapii zakażenia HIV-1 u dorosłych. Schematy dawkowania są jasno określone i wymagają ścisłego przestrzegania, zarówno w przypadku leczenia początkowego, jak i przewlekłego. U dzieci i młodzieży poniżej określonego wieku oraz u osób z poważnymi zaburzeniami wątroby sakwinawir nie jest zalecany. Bezpieczeństwo leczenia zwiększa monitorowanie serca, szczególnie w grupach ryzyka. Przestrzeganie zasad dawkowania pozwala na skuteczną walkę z HIV i minimalizuje ryzyko działań niepożądanych34.


















