Jak działa metronidazol?
Metronidazol, znany również jako Metronidazolum, należy do grupy pochodnych nitroimidazolu. Jego główne działanie polega na zwalczaniu bakterii beztlenowych i niektórych pierwotniaków, które wywołują różnorodne zakażenia w organizmie. W zależności od postaci leku (tabletki, żele, maści, roztwory do infuzji, globulki dopochwowe), metronidazol działa miejscowo lub ogólnoustrojowo. W terapii zakażeń miejscowych, na przykład na skórze lub w jamie ustnej, działa bezpośrednio w miejscu podania, natomiast podany doustnie lub dożylnie rozprzestrzenia się w całym organizmie, zwalczając zakażenia wewnętrzne123.
Wskazania do stosowania metronidazolu
Wskazania do stosowania metronidazolu zależą od postaci leku, drogi podania, a także od wieku pacjenta. Lek ten jest dostępny zarówno jako preparat do stosowania ogólnoustrojowego (np. tabletki, roztwory do infuzji), jak i miejscowego (np. żele, maści, globulki dopochwowe, preparaty stomatologiczne). Poniżej przedstawiono szczegółowe wskazania z podziałem na dorosłych i dzieci, a także uwzględniono połączenia z innymi substancjami czynnymi.
U dorosłych
Metronidazol jest stosowany w leczeniu wielu różnych zakażeń, w tym:
- Zakażenia bakteriami beztlenowymi: obejmują posocznicę, bakteriemię, zapalenie otrzewnej, ropień mózgu, zapalenie płuc, zapalenie szpiku, gorączkę połogową, ropień w obrębie miednicy mniejszej, zapalenie przymacicza, zakażenia ran pooperacyjnych45678910.
- Profilaktyka okołooperacyjna: zapobieganie zakażeniom po zabiegach chirurgicznych, zwłaszcza w obrębie jamy brzusznej i ginekologicznych5678910.
- Zakażenia ginekologiczne: leczenie zakażeń pochwy, rzęsistkowicy (wywołanej przez Trichomonas vaginalis), bakteryjnego zapalenia pochwy (wywołanego m.in. przez Gardnerella vaginalis, Bacteroides, Mycoplasma hominis)1141213149.
- Zakażenia pierwotniakowe: pełzakowica (ameboza), giardioza (lamblioza), zakażenia wywołane przez Balantidium coli45158910.
- Leczenie zakażeń stomatologicznych: ostre zakażenia okołozębowe, ostre wrzodziejące zapalenie dziąseł, leczenie zgorzeli miazgi i jej powikłań, zaawansowane zapalenie przyzębia, ropnie przyzębne, wrzodziejące zapalenie dziąseł161748910.
- Leczenie zakażeń skóry: trądzik różowaty, wyprysk łojotokowy, mieszane zakażenia bakteryjne skóry twarzy, zapalenie skóry wokół ust, trądzik różowaty posteroidowy, miejscowe zakażenia skóry18192021.
- Owrzodzenia kończyn dolnych i odleżyny: leczenie zakażeń bakteriami beztlenowymi w tych miejscach2223.
- Leczenie zakażeń mieszanych: w przypadkach, gdy występuje jednocześnie zakażenie bakteriami i grzybami lub pierwotniakami, szczególnie w połączeniu z innymi lekami (np. z chlorochinaldolem w leczeniu zakażeń pochwy)24.
- Leczenie wrzodu trawiennego z zakażeniem Helicobacter pylori: w skojarzeniu z innymi lekami (np. tetracyklina, bizmut, omeprazol) – terapia eradykacyjna252223910.
U dzieci
Metronidazol może być stosowany u dzieci w wielu wskazaniach, jednak zawsze należy zwracać uwagę na odpowiednią modyfikację dawkowania i ograniczenia wiekowe. Wskazania obejmują:
- Leczenie zakażeń bakteriami beztlenowymi (np. zakażenia w obrębie jamy brzusznej, zakażenia ośrodkowego układu nerwowego, zakażenia płuc, zakażenia pooperacyjne)56748910.
- Profilaktyka okołooperacyjna zakażeń wywołanych przez bakterie beztlenowe567.
- Leczenie rzęsistkowicy, amebozy (pełzakowicy), giardiozy (lambliozy)48910.
- Leczenie ostrych zakażeń stomatologicznych, takich jak ostre wrzodziejące zapalenie dziąseł i ostre zakażenia okołozębowe417910.
- Leczenie zakażeń skóry i ran (tylko wybrane postacie i dawki, zgodnie z zaleceniami lekarza)1819.
Warto podkreślić, że niektóre postacie leku, takie jak globulki dopochwowe oraz preparaty złożone stosowane w eradykacji Helicobacter pylori (np. Pylera), są przeznaczone wyłącznie dla dorosłych i nie powinny być stosowane u dzieci26.
Połączenia metronidazolu z innymi substancjami czynnymi
W niektórych preparatach metronidazol występuje w połączeniu z innymi substancjami czynnymi, co rozszerza zakres jego zastosowań:
- Metronidazol + chlorochinaldol: leczenie zakażeń pochwy wywołanych przez bakterie, pierwotniaki i grzyby (np. rzęsistkowica, bakteryjne zapalenie pochwy)24.
- Metronidazol + bizmut + tetracyklina (Pylera): eradykacja Helicobacter pylori oraz zapobieganie nawrotom wrzodów żołądka (tylko u dorosłych)25.
Specjalne grupy pacjentów
W przypadku osób starszych, pacjentów z niewydolnością nerek lub wątroby oraz kobiet w ciąży, stosowanie metronidazolu powinno odbywać się ze szczególną ostrożnością i zgodnie z zaleceniami lekarza. W wybranych przypadkach konieczna może być modyfikacja dawkowania lub kontrola laboratoryjna podczas terapii272829. Niektóre preparaty są przeciwwskazane u dzieci lub w określonych grupach pacjentów, np. w zespole Cockayne’a26.
Przykładowe zastosowanie metronidazolu w różnych wskazaniach
| Wskazanie | Dorośli | Dzieci > 12 lat | Dzieci < 12 lat | Osoby starsze | Pacjenci z niewydolnością nerek |
|---|---|---|---|---|---|
| Zakażenia bakteriami beztlenowymi | Tak | Tak | Tak | Tak | Tak, z ostrożnością |
| Profilaktyka okołooperacyjna | Tak | Tak | Tak | Tak | Tak, z ostrożnością |
| Rzęsistkowica / zakażenia pochwy | Tak | Tak | Tak, z modyfikacją | Tak | Tak, z ostrożnością |
| Pierwotniaki (ameboza, giardioza) | Tak | Tak | Tak | Tak | Tak, z ostrożnością |
| Zakażenia stomatologiczne | Tak | Tak | Tak | Tak | Tak, z ostrożnością |
| Zakażenia skóry (trądzik różowaty, wyprysk łojotokowy) | Tak | Tak, w wybranych przypadkach | Tak, w wybranych przypadkach | Tak | Tak, z ostrożnością |
| Eradykacja Helicobacter pylori (w połączeniu z innymi lekami) | Tak | Nie | Nie | Tak | Tak, z ostrożnością |
Dane w tabeli mają charakter orientacyjny i powinny być zawsze weryfikowane z aktualną Charakterystyką Produktu Leczniczego oraz zaleceniami lekarza456789101617111213142425.
Metronidazol – wszechstronny lek na zakażenia bakteryjne i pierwotniakowe
Metronidazol to substancja czynna o szerokim spektrum działania, stosowana zarówno w leczeniu poważnych zakażeń narządowych, jak i w terapii miejscowej skóry czy jamy ustnej. Dzięki różnym postaciom leku możliwe jest dostosowanie terapii do potrzeb pacjenta – zarówno dorosłego, jak i dziecka. Pamiętaj, że skuteczność i bezpieczeństwo leczenia zależą od właściwego doboru postaci leku, drogi podania oraz ścisłego przestrzegania zaleceń dotyczących dawkowania i czasu trwania terapii. W razie wątpliwości zawsze warto skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą.


















