Ogólne zasady dawkowania pilokarpiny

Pilokarpina jest lekiem, który występuje w postaci kropli do oczu o stężeniu 2% (czyli 20 mg/ml). Lek ten jest stosowany przede wszystkim w leczeniu jaskry z otwartym kątem oraz jaskry z wąskim kątem1.

Standardowa dawka dla dorosłych

  • Zazwyczaj stosuje się od 1 do 2 kropli roztworu do worka spojówkowego co 6 do 8 godzin2.
  • W sytuacjach nagłych, takich jak napad ostrej jaskry z wąskim kątem, zaleca się podawanie 1 kropli do worka spojówkowego co 5 minut, aż do uzyskania zwężenia źrenicy2.

Droga podania i postać leku

  • Lek podaje się miejscowo do oka, w postaci kropli2.
  • Po zakropleniu zaleca się delikatne zamknięcie powiek i uciśnięcie przewodu nosowo-łzowego przez 1 minutę. Ma to na celu ograniczenie wchłaniania leku do organizmu i zmniejszenie ryzyka działań niepożądanych3.
Ważne dla pacjenta:

  • Stosując pilokarpinę, pamiętaj, by nie używać miękkich soczewek kontaktowych podczas zakraplania i odczekać co najmniej 15 minut przed ich ponownym założeniem4.
  • Po zakropleniu kropli zaleca się przez minutę uciskać kanaliki łzowe, aby ograniczyć nadmierne wchłanianie leku4.
  • Jeśli stosujesz więcej niż jeden lek do oczu, zachowaj co najmniej 15 minut przerwy między ich podaniem4.

Dawkowanie w szczególnych grupach pacjentów

Dzieci i młodzież

  • Pilokarpina może być stosowana u dzieci w stężeniu do 2%2.
  • Leczenie należy rozpoczynać od możliwie najmniejszej dawki i mocy leku2.
  • Dawkę można stopniowo zwiększać w zależności od efektów i tolerancji do maksymalnej dawki stosowanej u dorosłych3.
  • Nie ma dokładnych wytycznych dotyczących schematu dawkowania u dzieci, dlatego każdorazowo decyzję podejmuje lekarz2.

Pacjenci w podeszłym wieku

Brak jest szczegółowych zaleceń dotyczących zmiany dawkowania pilokarpiny u osób starszych. W przypadku przewlekłego stosowania zaleca się regularne kontrolowanie ciśnienia wewnątrzgałkowego oraz pola widzenia5.

Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek i wątroby

W dostępnych źródłach nie wskazano konieczności modyfikacji dawki u pacjentów z zaburzeniami pracy nerek lub wątroby. Jednakże należy zachować ostrożność i regularnie kontrolować stan zdrowia pacjenta5.

Kobiety w ciąży i matki karmiące piersią

  • Stosowanie pilokarpiny w okresie karmienia piersią jest przeciwwskazane6.
  • Brak danych dotyczących stosowania pilokarpiny u kobiet w ciąży, dlatego decyzję o leczeniu podejmuje lekarz po rozważeniu korzyści i ryzyka7.

Maksymalna dawka dobowa i ryzyko przedawkowania

W przypadku przewlekłego leczenia jaskry zalecane dawki pilokarpiny rzadko powodują działania ogólnoustrojowe5. W sytuacji przedawkowania, szczególnie po przypadkowym połknięciu leku, mogą wystąpić objawy takie jak nadmierne łzawienie, ślinienie, pocenie się, zwolnienie akcji serca czy obniżenie ciśnienia tętniczego8. W takich przypadkach konieczne może być zastosowanie środków przeciwdziałających, np. atropiny8.

Najważniejsze zasady bezpieczeństwa przy stosowaniu pilokarpiny:

  • Przypadkowe spożycie kropli wymaga natychmiastowego działania – należy wypić wodę, wywołać wymioty i rozważyć płukanie żołądka8.
  • Nie należy przekraczać zaleconych dawek i stosować leku częściej niż to zalecił lekarz2.
  • U osób ze schorzeniami serca, astmą, chorobą wrzodową żołądka czy nadciśnieniem zalecana jest szczególna ostrożność5.
  • Regularna kontrola okulistyczna jest kluczowa podczas długotrwałego leczenia pilokarpiną5.

Pilokarpina – dawkowanie w pigułce

Grupa pacjentów Schemat dawkowania
Dorośli 1–2 krople do worka spojówkowego co 6–8 godzin. W napadzie ostrej jaskry: 1 kropla co 5 minut do zwężenia źrenicy2.
Dzieci i młodzież Stosować możliwie najmniejszą dawkę i moc. Można stopniowo zwiększać do dawki dorosłych. Brak szczegółowych wytycznych dawkowania23.
Pacjenci w podeszłym wieku Brak konieczności modyfikacji dawki; zalecana regularna kontrola okulistyczna5.
Pacjenci z zaburzeniami nerek/wątroby Brak danych o konieczności modyfikacji dawki; zachować ostrożność5.
Kobiety w ciąży Lek może być stosowany tylko w razie konieczności, decyzja należy do lekarza7.
Matki karmiące piersią Przeciwwskazane6.

Pytania i odpowiedzi

Jak często można stosować pilokarpinę w kroplach do oczu?

Standardowo 1–2 krople co 6–8 godzin. W ostrych przypadkach, co 5 minut do uzyskania efektu.

Czy pilokarpina jest bezpieczna dla dzieci?

Może być stosowana w stężeniu do 2%, ale leczenie należy rozpoczynać od najmniejszej dawki.

Czy pilokarpinę można stosować podczas karmienia piersią?

Stosowanie pilokarpiny jest przeciwwskazane w okresie karmienia piersią.

Jak postępować w przypadku przedawkowania pilokarpiny?

W przypadku przedawkowania lub przypadkowego połknięcia należy wypić wodę, wywołać wymioty i rozważyć płukanie żołądka.