Ogólne zasady dawkowania oksytetracykliny
Oksytetracyklina, należąca do grupy tetracyklin, jest stosowana miejscowo na skórę, do oczu i uszu w postaci maści, aerozolu lub kropli. Najczęściej występuje w połączeniu z hydrokortyzonem lub innymi substancjami czynnymi1234. Schemat dawkowania zależy od postaci leku, drogi podania i wskazania do stosowania.
Maść do oczu
- Zalecana ilość maści to niewielka ilość, aplikowana bezpośrednio do worka spojówkowego lub na brzegi powiek
- Stosować 1–3 razy na dobę
- Maść przeznaczona jest do stosowania miejscowego do oka, w niektórych przypadkach także do ucha zewnętrznego
Krople do oczu i uszu (zawiesina)
- W okulistyce: 1–2 krople do worka spojówkowego, 2–3 razy na dobę
- Leczenie trwa zazwyczaj 1–2 tygodnie
- W otologii (do uszu): 2–4 krople do ucha, 3 razy na dobę, zwykle przez około 7 dni
Maść na skórę
- Maść nakłada się cienką warstwą na zmienioną chorobowo skórę, nie częściej niż 1–2 razy na dobę
- Leczenie nie powinno trwać dłużej niż 7–14 dni bez przerwy
- Na skórę twarzy nie stosować dłużej niż przez 7 dni
- W ciągu tygodnia można zużyć maksymalnie 1 tubę (10 g) maści
Aerozol na skórę
- Chorobowo zmienione miejsca spryskiwać strumieniem zawiesiny przez 1–3 sekundy, trzymając pojemnik w odległości 15–20 cm
- Stosować 2–4 razy na dobę w równych odstępach czasu
- Nie należy stosować preparatów długotrwale ani na duże powierzchnie skóry lub pod opatrunki okluzyjne, ze względu na ryzyko działań niepożądanych, w tym ogólnoustrojowych objawów związanych z hydrokortyzonem56.
- W przypadku braku poprawy po 7 dniach lub pojawienia się podrażnienia skóry należy przerwać stosowanie7.
- Unikać kontaktu z oczami i błonami śluzowymi (w przypadku stosowania na skórę)6.
Dawkowanie w szczególnych grupach pacjentów
Dzieci i młodzież
- Maść do oczu: Brak szczególnych zaleceń dotyczących modyfikacji dawki; stosować jak u dorosłych, zgodnie z zaleceniami lekarza8.
- Krople do oczu i uszu: U dzieci można stosować tylko w przypadku bezwzględnej konieczności9.
- Maść na skórę: Nie stosować u dzieci i młodzieży1011.
- Aerozol na skórę: Brak danych dotyczących bezpieczeństwa stosowania u dzieci12.
Pacjenci w podeszłym wieku
- Nie ma szczególnych zaleceń dotyczących modyfikacji dawki, jednak zaleca się ostrożność przy stosowaniu na delikatną lub zanikową skórę, która jest bardziej wrażliwa na działania niepożądane, zwłaszcza w przypadku stosowania na twarz, pachy lub pachwiny5.
Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek i wątroby
- W dokumentacji nie określono konieczności modyfikacji dawkowania u tych pacjentów, jednak należy zachować ostrożność, szczególnie przy długotrwałym lub rozległym stosowaniu preparatów miejscowych, które mogą się wchłaniać do krwi56.
Kobiety w ciąży i matki karmiące piersią
- Oksytetracyklina w połączeniu z kortykosteroidami wykazuje w badaniach na zwierzętach działanie teratogenne (mogące uszkadzać płód)1314.
- Brak wystarczających danych dotyczących bezpieczeństwa stosowania w ciąży i podczas karmienia piersią. Decyzję o zastosowaniu podejmuje lekarz, biorąc pod uwagę stosunek korzyści do ryzyka13.
- Długotrwałe lub nieprawidłowe stosowanie może prowadzić do rozwoju oporności bakterii i nadkażeń grzybiczych715.
- Nie stosować w przypadku nadwrażliwości na tetracykliny, hydrokortyzon lub inne składniki preparatu11.
- Przeciwwskazane w niektórych schorzeniach, m.in. zakażeniach wirusowych, grzybiczych oraz nowotworach skóry1116.
Zmiany dawkowania w zależności od wskazania
Dawkowanie oksytetracykliny może się różnić w zależności od wskazania i miejsca stosowania. W okulistyce stosuje się mniejsze dawki (np. krople do oczu 1–2 razy dziennie), natomiast w leczeniu zmian skórnych, zarówno w postaci maści, jak i aerozolu, częstotliwość podawania wynosi zazwyczaj 1–4 razy dziennie, zależnie od postaci preparatu i nasilenia zmian8171012.
Maksymalna dawka dobowa i ryzyko przedawkowania
- W przypadku maści na skórę nie zaleca się stosowania więcej niż 1 tuby (10 g) tygodniowo10.
- Nie należy stosować dłużej niż przez 7–14 dni bez przerwy10.
- Długotrwałe stosowanie na duże powierzchnie skóry, pod opatrunkiem lub na uszkodzoną skórę może prowadzić do wchłaniania się leku do krwi i powodować działania ogólnoustrojowe, charakterystyczne dla kortykosteroidów (np. zespół Cushinga, zaburzenia hormonalne)1819.
- Brak danych dotyczących ostrego przedawkowania w przypadku stosowania miejscowego2021.
Oksytetracyklina – schematy dawkowania w różnych grupach pacjentów
| Grupa pacjentów | Schemat dawkowania |
|---|---|
| Dorośli (maść do oczu) | Niewielką ilość maści 1–3 razy dziennie do worka spojówkowego lub na brzegi powiek |
| Dorośli (krople do oczu/ucha) | Oczy: 1–2 krople 2–3 razy dziennie; Uszy: 2–4 krople 3 razy dziennie przez ok. 7 dni |
| Dorośli (maść na skórę) | Cienka warstwa 1–2 razy dziennie; nie dłużej niż 7–14 dni bez przerwy; do 1 tuby (10 g) tygodniowo |
| Dorośli (aerozol na skórę) | Spryskiwać 1–3 sekundy z odległości 15–20 cm, 2–4 razy dziennie |
| Dzieci i młodzież (maść do oczu) | Jak u dorosłych, zgodnie z zaleceniem lekarza |
| Dzieci i młodzież (krople do oczu/ucha) | Można stosować tylko w przypadkach bezwzględnej konieczności |
| Dzieci i młodzież (maść/aerozol na skórę) | Nie zaleca się stosowania |
| Osoby starsze | Jak u dorosłych; ostrożność przy stosowaniu na delikatną lub zanikową skórę |
| Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek/wątroby | Brak konieczności modyfikacji dawki, jednak należy zachować ostrożność przy długotrwałym lub rozległym stosowaniu |
| Kobiety w ciąży i karmiące | Stosowanie wyłącznie po rozważeniu przez lekarza stosunku korzyści do ryzyka |
Oksytetracyklina – dawkowanie dostosowane do postaci i potrzeb
Dawkowanie oksytetracykliny różni się w zależności od postaci leku i miejsca podania. Przy stosowaniu miejscowym, zarówno na skórę, jak i do oczu czy uszu, najważniejsze jest przestrzeganie zaleceń dotyczących ilości i częstotliwości podawania, a także unikanie długotrwałego stosowania bez kontroli. W przypadku dzieci, osób starszych oraz kobiet w ciąży lub karmiących piersią, konieczna jest szczególna ostrożność, a w wielu przypadkach stosowanie jest ograniczone lub niewskazane. Przestrzeganie zaleceń pozwala na skuteczne i bezpieczne leczenie zakażeń bakteryjnych z użyciem oksytetracykliny.


















