Standardowe dawki i czym jest przedawkowanie nafazoliny
Nafazolina to substancja czynna stosowana głównie miejscowo – w kroplach do nosa, kroplach do oczu oraz w aerozolach na skórę123. Typowe stężenia w preparatach donosowych wynoszą 0,33 mg/ml lub 1 mg/ml, natomiast w kroplach do oczu od 0,05 mg/ml do 0,33 mg/ml, a w aerozolach na skórę – 0,25 mg/ml124.
Przedawkowanie występuje wtedy, gdy ilość nafazoliny przekracza zalecaną dawkę, co może się zdarzyć przy zbyt częstym lub długotrwałym stosowaniu preparatu, przypadkowym spożyciu doustnym (szczególnie niebezpiecznym u dzieci) lub w wyniku pomyłki podczas podawania56. Nawet miejscowe stosowanie zbyt dużej ilości leku może prowadzić do ogólnoustrojowych objawów, zwłaszcza u najmłodszych pacjentów67.
Objawy przedawkowania nafazoliny
Objawy przedawkowania nafazoliny mogą być różne, w zależności od drogi podania oraz ilości przyjętej substancji. Szczególnie niebezpieczne jest przypadkowe spożycie doustne, które najczęściej dotyczy dzieci568.
- Ośrodkowy układ nerwowy: nadmierne uspokojenie, senność, zahamowanie czynności OUN, śpiączka5698.
- Układ krążenia: wahania ciśnienia tętniczego (spadki lub wzrosty), tachykardia (przyspieszone bicie serca), bradykardia (zwolnienie rytmu serca), zapaść, objawy wstrząsowe56810.
- Temperatura ciała: hipotermia (obniżenie temperatury ciała)568.
- Źrenice: długotrwałe rozszerzenie źrenic6.
- Inne: nudności, bóle i zawroty głowy, osłabienie, bladość, pocenie się, nerwowość, zaburzenia rytmu serca, zalepienie rzęsek błony śluzowej nosa109.
- Objawy u niemowląt: bradykardia, śpiączka10.
Różnice objawów i ryzyka w zależności od postaci leku
Zarówno krople do nosa, krople do oczu, jak i preparaty do stosowania na skórę mogą prowadzić do przedawkowania, jeśli nie są używane zgodnie z zaleceniami. Ryzyko ogólnoustrojowych objawów wzrasta przy przypadkowym spożyciu doustnym, szczególnie przez dzieci5610. Długotrwałe lub zbyt częste stosowanie miejscowe (szczególnie u małych dzieci) także może skutkować objawami ogólnymi, takimi jak uspokojenie, śpiączka czy spadek temperatury ciała67.
W przypadku leków złożonych z innymi substancjami czynnymi (np. difenhydramina, sulfatiazol, antazolina) objawy przedawkowania mogą być mieszane i wynikać z działania wszystkich obecnych składników111213.
Postępowanie w przypadku przedawkowania nafazoliny
Jeśli podejrzewasz przedawkowanie nafazoliny, należy jak najszybciej skontaktować się z lekarzem lub wezwać pogotowie, zwłaszcza gdy występują poważne objawy, takie jak utrata przytomności, drgawki, zaburzenia oddychania lub krążenia56.
- Leczenie jest objawowe, czyli polega na łagodzeniu występujących objawów56.
- W przypadku połknięcia leku, jeśli pacjent jest przytomny i nie ma drgawek, można wywołać wymioty lub wykonać płukanie żołądka10.
- Nie istnieje swoista odtrutka (antidotum) na nafazolinę – leczenie opiera się na podtrzymaniu funkcji życiowych i monitorowaniu stanu pacjenta56.
- W ciężkich przypadkach konieczna jest hospitalizacja i intensywne leczenie podtrzymujące56.
Tabela podsumowująca objawy, postępowanie i konieczność hospitalizacji
| Objawy | Postępowanie | Konieczność hospitalizacji |
|---|---|---|
| Łagodne (np. senność, rozszerzenie źrenic, lekkie obniżenie temperatury) | Obserwacja, leczenie objawowe, monitorowanie stanu pacjenta | Nie zawsze konieczna, zależy od nasilenia objawów i wieku pacjenta |
| Umiarkowane (np. bradykardia, wahania ciśnienia, hipotermia) | Podtrzymanie funkcji życiowych, leczenie objawowe, ewentualnie płukanie żołądka (przy spożyciu doustnym) | Często wskazana hospitalizacja, zwłaszcza u dzieci |
| Ciężkie (np. śpiączka, zapaść, ciężkie zaburzenia krążenia, drgawki) | Intensywne leczenie w szpitalu, podtrzymywanie funkcji życiowych, brak swoistej odtrutki | Wymagana hospitalizacja |
- Senność i silne uspokojenie, szczególnie u dzieci
- Obniżenie temperatury ciała i zwolnienie pracy serca
- Wahania ciśnienia tętniczego, możliwość wystąpienia wstrząsu
- Możliwość wystąpienia śpiączki i poważnych zaburzeń krążenia
- Brak swoistego antidotum – leczenie polega na łagodzeniu objawów i podtrzymywaniu funkcji życiowych
Nafazolina – ryzyko przedawkowania i zasady bezpieczeństwa
Nafazolina to skuteczny składnik leków miejscowych, ale jej przedawkowanie, zwłaszcza u dzieci, niesie ryzyko groźnych powikłań. Objawy mogą dotyczyć różnych układów narządowych i mogą być łagodne lub zagrażające życiu. W razie podejrzenia przedawkowania zawsze należy niezwłocznie zasięgnąć pomocy medycznej. Bezpieczne stosowanie nafazoliny oznacza przestrzeganie zaleceń dotyczących dawkowania, unikanie długotrwałego i zbyt częstego użycia oraz zabezpieczenie leków przed dostępem dzieci56.


















