Dlaczego bezpieczeństwo stosowania leków w ciąży i laktacji jest tak ważne?
Okres ciąży i karmienia piersią to czas szczególnej troski o zdrowie matki i dziecka. Wiele leków może przenikać przez łożysko lub do mleka matki, wpływając na rozwój płodu lub niemowlęcia. Z tego powodu zawsze należy rozważyć potencjalne korzyści i ryzyko związane z przyjmowaniem jakiejkolwiek substancji czynnej w tym czasie123.
Kobieta w ciąży lub karmiąca piersią powinna każdorazowo skonsultować się z lekarzem przed rozpoczęciem leczenia jakimkolwiek lekiem.
Stosowanie kapecytabiny w ciąży
Kapecytabina jest substancją czynną stosowaną głównie w leczeniu nowotworów. W przypadku kobiet w ciąży jej stosowanie jest przeciwwskazane. Dotyczy to wszystkich postaci i dawek leku, zarówno w monoterapii, jak i w terapii skojarzonej z innymi lekami45678.
- Nie prowadzono badań nad stosowaniem kapecytabiny u kobiet w ciąży, jednak na podstawie badań na zwierzętach wiadomo, że lek ten może powodować poważne wady rozwojowe oraz obumarcie zarodka129.
- Potencjalne działanie uszkadzające płód przypisuje się właściwościom kapecytabiny oraz jej metabolitów, które należą do grupy tzw. fluoropirymidyn1011.
- W przypadku zajścia w ciążę podczas leczenia, pacjentka powinna być poinformowana o możliwym zagrożeniu dla płodu12.
- W trakcie leczenia kapecytabiną należy stosować skuteczną antykoncepcję, aby zapobiec zajściu w ciążę123.
- Antykoncepcję powinno się kontynuować przez 6 miesięcy po zakończeniu leczenia u kobiet oraz przez 3 miesiące u mężczyzn, których partnerki są w wieku rozrodczym123.
- W razie podejrzenia lub potwierdzenia ciąży podczas terapii należy niezwłocznie skonsultować się z lekarzem12.
Wpływ kapecytabiny na płód
Kapecytabina może mieć szkodliwy wpływ na rozwijający się płód. W badaniach na zwierzętach wykazano, że substancja ta powoduje wady rozwojowe i obumarcie zarodka129. Z tego powodu nie należy stosować kapecytabiny w czasie ciąży i jest ona wpisana na listę leków przeciwwskazanych w tym okresie456.
Stosowanie kapecytabiny podczas karmienia piersią
Nie wiadomo, czy kapecytabina przenika do mleka kobiecego, ponieważ nie przeprowadzono badań w tym zakresie u ludzi101191213. Jednak u karmiących myszy wykryto znaczne ilości kapecytabiny i jej metabolitów w mleku1011. Ponieważ potencjalne ryzyko dla dziecka karmionego piersią nie jest znane, zaleca się przerwanie karmienia piersią podczas leczenia kapecytabiną oraz przez 2 tygodnie po przyjęciu ostatniej dawki10119.
- Nie zaleca się podejmowania próby karmienia piersią podczas terapii oraz w okresie 14 dni po zakończeniu leczenia1011.
- Decyzja o powrocie do karmienia powinna być zawsze skonsultowana z lekarzem.
Wpływ na płodność
Brak jest danych dotyczących wpływu kapecytabiny na płodność u ludzi129. W badaniach na zwierzętach obserwowano zmiany płodności141115. W praktyce klinicznej uczestnictwo w badaniach kapecytabiny wymagało stosowania skutecznych metod antykoncepcji przez kobiety i mężczyzn w okresie terapii i przez wymagany czas po jej zakończeniu12.
- Kapecytabina nie powinna być stosowana w ciąży ani w okresie karmienia piersią, niezależnie od postaci leku i dawki45.
- Lek może mieć szkodliwy wpływ na płód i noworodka.
- Kobiety w wieku rozrodczym powinny stosować skuteczną antykoncepcję w trakcie i po zakończeniu leczenia.
- W razie konieczności leczenia kapecytabiną karmienie piersią należy przerwać na czas terapii i przez 2 tygodnie po ostatniej dawce1011.
- Brak jest danych dotyczących wpływu kapecytabiny na płodność u ludzi.
Podsumowanie – Kapecytabina a ryzyko w okresie ciąży i laktacji
| Okres | Możliwość stosowania | Uwagi |
|---|---|---|
| Ciąża | Nie | Stosowanie przeciwwskazane w każdym trymestrze, może uszkadzać płód |
| Karmienie piersią | Nie | Należy przerwać karmienie na czas leczenia i przez 2 tygodnie po zakończeniu terapii |













