Kannabidiol – przeciwwskazania

Czym jest kannabidiol i kiedy należy rozważyć przeciwwskazania?

Kannabidiol (znany także jako Cannabidiolum) to substancja czynna zaliczana do grupy leków przeciwpadaczkowych oraz środków wspomagających w łagodzeniu spastyczności mięśni, np. w przebiegu stwardnienia rozsianego¹². Działa poprzez wpływ na układ nerwowy, nie powodując efektów odurzających charakterystycznych dla THC. Stosowany jest głównie jako lek wspomagający w leczeniu napadów padaczkowych (np. zespół Lennoxa-Gastauta, zespół Dravet, stwardnienie guzowate) oraz w łagodzeniu objawów spastyczności u dorosłych³⁴.

Stosowanie kannabidiolu nie zawsze jest możliwe. W niektórych sytuacjach jego podanie jest bezwzględnie przeciwwskazane – oznacza to, że nie wolno go stosować w żadnym przypadku. W innych sytuacjach można rozważyć terapię, ale tylko pod ścisłą kontrolą lekarza i po dokładnej ocenie ryzyka – to tzw. przeciwwskazania względne. Istnieją również sytuacje, w których lek nie jest przeciwwskazany, ale wymaga zachowania szczególnej ostrożności i regularnego monitorowania stanu zdrowia pacjenta.

Przeciwwskazania bezwzględne

• Nadwrażliwość na kannabidiol lub którąkolwiek substancję pomocniczą – jeśli u pacjenta wystąpiła reakcja alergiczna po przyjęciu kannabidiolu lub składników pomocniczych, nie wolno go stosować. Może to prowadzić do poważnych reakcji alergicznych, takich jak wysypka, obrzęk czy trudności w oddychaniu⁵⁶.
• Aktywność aminotransferaz wątrobowych przekraczająca 3-krotność górnej granicy normy oraz stężenie bilirubiny powyżej 2-krotności górnej granicy normy – takie wyniki badań mogą świadczyć o poważnym uszkodzeniu wątroby, a dalsze stosowanie kannabidiolu może nasilić zaburzenia czynności wątroby⁶.
• Karmienie piersią – kannabidiol jest przeciwwskazany u kobiet karmiących piersią ze względu na możliwość przenikania do mleka i potencjalny negatywny wpływ na rozwój dziecka⁵.
• Schizofrenia, inne psychozy, ciężkie zaburzenia osobowości oraz inne poważne choroby psychiczne (poza depresją związaną z aktualnym stanem pacjenta) – kannabidiol może nasilać objawy psychiczne, takie jak omamy, paranoje czy zaburzenia nastroju, co może być niebezpieczne dla pacjenta⁵.

⁵⁶

Przeciwwskazania względne – kiedy stosować z dużą ostrożnością?

W niektórych sytuacjach kannabidiol można zastosować jedynie po dokładnej ocenie korzyści i ryzyka przez lekarza. Wymagają one regularnego monitorowania i indywidualnego podejścia.

• Poważne choroby układu krążenia – stosowanie kannabidiolu nie jest zalecane u pacjentów z ciężkimi schorzeniami serca, ponieważ lek może wpływać na tętno i ciśnienie krwi, szczególnie w początkowej fazie leczenia⁷.
• Pacjenci z padaczką lub nawracającymi drgawkami w wywiadzie (dotyczy stosowania w innych wskazaniach) – wymagana jest ostrożność, ponieważ kannabidiol może wywoływać lub nasilać objawy neurologiczne⁸.
• Współistniejące stosowanie leków wpływających na wątrobę (np. walproinian, klobazam) – jednoczesne przyjmowanie kannabidiolu z tymi lekami zwiększa ryzyko uszkodzenia wątroby i wymaga częstszych badań kontrolnych⁹¹⁰.
• Kobiety w wieku rozrodczym stosujące hormonalne środki antykoncepcyjne – kannabidiol może zmniejszać skuteczność antykoncepcji, dlatego zaleca się dodatkowe zabezpieczenie przez cały okres terapii i przez trzy miesiące po jej zakończeniu¹¹.
• Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek lub wątroby – szczególnie w przypadku obecności alkoholu benzylowego lub etanolu w preparacie, należy zachować ostrożność, aby uniknąć kumulacji toksycznych substancji¹².

^789101112

Sytuacje wymagające szczególnej ostrożności

Niektóre grupy pacjentów oraz określone sytuacje wymagają zwiększonej czujności podczas terapii kannabidiolem, choć nie są one bezwzględnym przeciwwskazaniem do stosowania tej substancji.

• Początkowy okres leczenia – na początku terapii mogą wystąpić zawroty głowy, zmiany ciśnienia krwi i tętna, a także omdlenia. Zaleca się stopniowe zwiększanie dawki i ostrożne obserwowanie reakcji organizmu⁷.
• Ryzyko działań niepożądanych ze strony układu nerwowego – mogą pojawić się objawy psychiczne, takie jak niepokój, halucynacje, dezorientacja, a w rzadkich przypadkach myśli samobójcze. W razie pojawienia się tych objawów leczenie należy przerwać⁸¹⁴.
• Pacjenci w podeszłym wieku – są bardziej narażeni na działania niepożądane, takie jak zaburzenia równowagi i upadki. Może to wpływać na codzienne czynności, np. przygotowywanie posiłków¹⁵.
• Pacjenci z zaburzeniami zachowania lub myślami samobójczymi – kannabidiol, jak inne leki przeciwpadaczkowe, może zwiększać ryzyko wystąpienia takich objawów, dlatego wymagane jest monitorowanie samopoczucia psychicznego¹⁴.
• Zmiany w obrębie jamy ustnej (dotyczy preparatów stosowanych jako aerozol do jamy ustnej) – mogą pojawić się pieczenie, ból, owrzodzenia lub inne zmiany. W razie ich wystąpienia należy zmienić miejsce podawania leku, a jeśli dolegliwości się utrzymują, przerwać stosowanie¹⁶¹⁷.
• Pacjenci z wyjściowo podwyższonymi aminotransferazami – wymagają częstszego monitorowania w trakcie leczenia kannabidiolem, zwłaszcza jeśli stosują leki obciążające wątrobę¹⁸¹³.
• Pacjenci z tendencją do nadużywania substancji psychoaktywnych – mogą być bardziej narażeni na nadużywanie kannabidiolu¹¹.
• Stosowanie u dzieci poniżej 2. roku życia – skuteczność i bezpieczeństwo nie zostały w pełni określone dla tej grupy wiekowej¹⁹.

^{7814151617181319}

Tabela podsumowująca przeciwwskazania

Kiedy kannabidiol może być bezpieczny i skuteczny?

Kannabidiol jest nowoczesną substancją wspierającą leczenie padaczki oraz łagodzącą spastyczność mięśni, ale jego stosowanie wymaga świadomego podejścia i regularnego monitorowania stanu zdrowia. W niektórych sytuacjach jest on przeciwwskazany, w innych – wymaga ścisłej kontroli i indywidualnego dostosowania dawki. Zawsze warto poinformować lekarza o wszystkich chorobach współistniejących, przyjmowanych lekach i nietypowych objawach podczas terapii kannabidiolem. Dzięki temu można zminimalizować ryzyko powikłań i czerpać korzyści z leczenia w sposób bezpieczny⁵⁶⁷⁹.