Czym jest frukwintynib i kiedy jego stosowanie może być ograniczone?
Frukwintynib (Fruquintinibum) należy do grupy leków przeciwnowotworowych, zwanych inhibitorami kinaz tyrozynowych receptora naczyniowo-śródbłonkowego czynnika wzrostu (VEGFR). Działa poprzez blokowanie powstawania nowych naczyń krwionośnych w obrębie guza, co hamuje jego wzrost12. Lek ten jest stosowany doustnie, głównie u dorosłych pacjentów z przerzutowym rakiem jelita grubego, którzy byli już leczeni innymi standardowymi metodami34.
W niektórych przypadkach frukwintynib może być przeciwwskazany bezwzględnie – oznacza to, że nie wolno go stosować pod żadnym pozorem. W innych sytuacjach decyzję o jego podaniu podejmuje lekarz po dokładnej analizie korzyści i ryzyka, czyli istnieją tzw. przeciwwskazania względne. Ponadto, są też sytuacje wymagające szczególnej ostrożności – wtedy leczenie jest możliwe, ale wymaga dodatkowej kontroli i często dostosowania dawki.
Przeciwwskazania bezwzględne
- Nadwrażliwość na frukwintynib lub jakikolwiek składnik leku – jeśli pacjent kiedykolwiek doświadczył reakcji alergicznej po podaniu frukwintynibu lub którejkolwiek substancji pomocniczej obecnej w kapsułce (np. tartrazyny, żółcieni pomarańczowej, czerwieni Allura AC), stosowanie leku jest całkowicie zabronione56. Może to prowadzić do poważnych reakcji alergicznych, takich jak wysypka, obrzęk, trudności w oddychaniu czy wstrząs anafilaktyczny.
Przeciwwskazania względne
W pewnych przypadkach frukwintynib może być zastosowany wyłącznie po bardzo dokładnej ocenie przez lekarza i pod ścisłą kontrolą. Sytuacje te obejmują m.in.:
- Trudne do kontrolowania nadciśnienie tętnicze – u pacjentów, których ciśnienie krwi nie może być skutecznie obniżone, leczenie frukwintynibem może być niebezpieczne, ponieważ lek ten dodatkowo zwiększa ryzyko wzrostu ciśnienia, a nawet przełomu nadciśnieniowego78.
- Skłonność do krwawień – szczególnie u osób, które przyjmują leki przeciwzakrzepowe lub mają inne czynniki ryzyka krwawienia, stosowanie frukwintynibu może prowadzić do poważnych, czasem śmiertelnych krwotoków910.
- Przebyte niedawno zdarzenia zakrzepowo-zatorowe – rozpoczęcie leczenia frukwintynibem jest niewskazane, jeśli w ciągu ostatnich 6 miesięcy wystąpiła zakrzepica żył głębokich lub zatorowość płucna, lub jeśli w ciągu 12 miesięcy pacjent przeszedł udar lub przemijający napad niedokrwienny1112.
- Perforacja przewodu pokarmowego w wywiadzie – osoby, u których doszło do przebicia ściany przewodu pokarmowego, są w grupie zwiększonego ryzyka powikłań i wymagają szczególnej ostrożności lub nawet wykluczenia leczenia910.
- Zespół nerczycowy – u pacjentów, u których rozwinął się zespół nerczycowy (ciężka postać białkomoczu), leczenie frukwintynibem musi być przerwane1314.
- Zespół tylnej odwracalnej encefalopatii (PRES) – wystąpienie tego rzadkiego zaburzenia neurologicznego podczas leczenia wymaga natychmiastowego odstawienia leku1516.
- Trudności w gojeniu się ran – leczenie powinno być przerwane na co najmniej 2 tygodnie przed planowaną operacją oraz nie powinno być wznawiane przez co najmniej 2 tygodnie po zabiegu, dopóki rana nie zagoi się prawidłowo1112.
- Frukwintynib może powodować poważne działania niepożądane, takie jak nadciśnienie, krwawienia czy problemy z nerkami, które mogą prowadzić do konieczności przerwania leczenia.
- Niektóre barwniki zawarte w kapsułkach (tartrazyna, żółcień pomarańczowa, czerwień Allura AC) mogą wywołać reakcje alergiczne, zwłaszcza u osób z alergią na barwniki spożywcze.
- W przypadku wystąpienia objawów takich jak obrzęk, duszność, wysypka czy ból głowy należy niezwłocznie poinformować personel medyczny.
- Lek ten nie jest przeznaczony do stosowania u dzieci i młodzieży.
Kiedy należy zachować szczególną ostrożność?
Frukwintynib wymaga szczególnej ostrożności w określonych sytuacjach. W takich przypadkach leczenie nie jest bezwzględnie przeciwwskazane, ale wymaga regularnego monitorowania i dostosowywania dawki przez lekarza:
- Nadciśnienie tętnicze – pacjenci z rozpoznanym nadciśnieniem powinni mieć je dobrze kontrolowane przed rozpoczęciem leczenia. W razie wystąpienia trudności z kontrolą ciśnienia konieczne jest dostosowanie dawki lub nawet przerwanie terapii78.
- Białkomocz – osoby, u których występuje białkomocz (obecność białka w moczu), wymagają monitorowania. Jeśli poziom białka przekroczy określoną wartość, lekarz może zalecić przerwę w stosowaniu leku lub zmniejszenie dawki1314.
- Stosowanie leków przeciwzakrzepowych – pacjenci przyjmujący leki rozrzedzające krew są bardziej narażeni na krwawienia i muszą być pod stałą kontrolą910.
- Reakcje skórne – w przypadku nasilenia zmian skórnych może być konieczne przerwanie leczenia lub dostosowanie dawki1314.
Dostosowanie dawki i monitorowanie
W przypadku wystąpienia niepożądanych objawów, takich jak nadciśnienie, białkomocz czy reakcje skórne, lekarz może zdecydować o tymczasowym przerwaniu leczenia, zmniejszeniu dawki lub całkowitym odstawieniu frukwintynibu. Regularne badania kontrolne są niezbędne do bezpiecznego stosowania leku78.
- Przed planowanym zabiegiem chirurgicznym należy poinformować lekarza o stosowaniu frukwintynibu. Konieczne może być czasowe odstawienie leku.
- Nie należy samodzielnie przerywać lub zmieniać dawki leku bez konsultacji z lekarzem prowadzącym.
- W przypadku pojawienia się nowych lub nasilających się objawów, takich jak opuchlizna, ból brzucha, nietypowe krwawienia czy zmiany skórne, należy jak najszybciej skonsultować się z personelem medycznym.
- Lek może wchodzić w interakcje z innymi przyjmowanymi lekami, dlatego istotne jest poinformowanie lekarza o wszystkich stosowanych preparatach.
Podsumowanie: Frukwintynib – kiedy nie stosować i na co uważać?
Frukwintynib jest skutecznym lekiem w leczeniu zaawansowanego raka jelita grubego, jednak nie każdy pacjent może go przyjmować. Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na substancję czynną lub którykolwiek składnik preparatu, w tym określone barwniki. W przypadku trudnego do opanowania nadciśnienia, skłonności do krwawień, niedawnych incydentów zakrzepowych, poważnych zaburzeń nerkowych, perforacji przewodu pokarmowego czy problemów z gojeniem się ran, leczenie wymaga szczególnej ostrożności lub jest przeciwwskazane. Decyzję o terapii zawsze podejmuje lekarz po indywidualnej ocenie ryzyka i korzyści5678.
| Przeciwwskazanie | Typ (bezwzględne/względne) |
|---|---|
| Nadwrażliwość na frukwintynib lub składniki leku | Przeciwwskazane |
| Trudne do kontrolowania nadciśnienie | Należy zachować ostrożność |
| Skłonność do krwawień, przyjmowanie leków przeciwzakrzepowych | Należy zachować ostrożność |
| Przebyte niedawno incydenty zakrzepowo-zatorowe | Należy zachować ostrożność |
| Perforacja przewodu pokarmowego | Należy zachować ostrożność |
| Zespół nerczycowy | Należy zachować ostrożność |
| Zespół tylnej odwracalnej encefalopatii (PRES) | Należy zachować ostrożność |
| Trudności w gojeniu się ran | Należy zachować ostrożność |
| Białkomocz | Należy zachować ostrożność |


















