Edoksaban – działania niepożądane i bezpieczeństwo stosowania
Edoksaban to substancja czynna z grupy leków przeciwzakrzepowych, stosowana głównie w celu zapobiegania powstawaniu zakrzepów i zatorów w naczyniach krwionośnych. Choć jest skuteczny i często stosowany, jak każdy lek może powodować działania niepożądane. Najczęściej są to objawy związane z krwawieniami, które mogą mieć różne nasilenie – od łagodnych do ciężkich, zagrażających zdrowiu, a nawet życiu12. Ryzyko wystąpienia działań niepożądanych może zależeć od dawki, czasu stosowania, wieku, stanu zdrowia pacjenta, a także od jednoczesnego przyjmowania innych leków3. Warto pamiętać, że nie u każdego pacjenta pojawią się objawy niepożądane, a decyzja o stosowaniu edoksabanu powinna zawsze uwzględniać bilans korzyści i ryzyka1.
Najczęstsze działania niepożądane edoksabanu
- Krwawienie z nosa – to najczęściej zgłaszane działanie niepożądane, występujące u około 7,7% pacjentów. Może mieć łagodne lub umiarkowane nasilenie, ale w rzadkich przypadkach może być obfite12.
- Krwiomocz – obecność krwi w moczu, która może być zauważalna lub wykrywana w badaniach laboratoryjnych12.
- Niedokrwistość – spadek liczby czerwonych krwinek związany najczęściej z przewlekłymi lub nasilonymi krwawieniami4.
- Ból brzucha, nudności – dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego pojawiają się często, ale zazwyczaj mają łagodny charakter5.
- Krwawienia z przewodu pokarmowego – mogą obejmować zarówno górny, jak i dolny odcinek przewodu pokarmowego oraz jamę ustną i gardło5.
- Krwotok w miejscu wkłucia – pojawia się często, zwłaszcza u osób po zabiegach lub z założonymi cewnikami5.
- Wysypka, świąd – reakcje skórne, które zwykle mają łagodny przebieg5.
- Zawroty głowy, ból głowy – mogą pojawić się u niektórych pacjentów, zwłaszcza na początku leczenia4.
Działania niepożądane według częstości występowania
Bardzo często (≥ 1 na 10 pacjentów)
W dostępnych źródłach nie opisano działań niepożądanych, które występowałyby bardzo często podczas stosowania edoksabanu7.
Często (≥ 1 na 100 do < 1 na 10 pacjentów)
- Krwawienie z nosa1
- Krwiomocz (krwawienie z dróg moczowych)1
- Niedokrwistość4
- Ból brzucha5
- Krwotok w górnym i dolnym odcinku przewodu pokarmowego5
- Krwotok w jamie ustnej/gardle5
- Nudności5
- Krwotok do tkanek miękkich w obrębie skóry5
- Wysypka5
- Świąd5
- Zawroty głowy, ból głowy4
- Krwotok z pochwy (często u kobiet poniżej 50. roku życia)6
- Krwotok w miejscu wkłucia5
- Zwiększenie stężenia bilirubiny we krwi, zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych5
- Nieprawidłowe wyniki testów czynnościowych wątroby5
Niezbyt często (≥ 1 na 1000 do < 1 na 100 pacjentów)
- Małopłytkowość (zmniejszona liczba płytek krwi)4
- Nadwrażliwość4
- Krwotok śródczaszkowy4
- Krwotok spojówkowy/twardówkowy5
- Krwotok wewnątrzgałkowy5
- Krwioplucie5
- Inne krwotoki (np. podskórne, z naczyń)5
- Zwiększenie aktywności fosfatazy zasadowej, aminotransferaz5
- Pokrzywka5
- Krwotok w miejscu zabiegu chirurgicznego8
Rzadko (≥ 1 na 10 000 do < 1 na 1000 pacjentów)
- Reakcja anafilaktyczna (ciężka reakcja alergiczna)4
- Obrzęk alergiczny4
- Krwotok podpajęczynówkowy5
- Krwotok do worka osierdziowego5
- Krwotok pozaotrzewnowy5
- Krwawienie domięśniowe (bez zespołu ciasnoty przedziałów powięziowych)5
- Krwotok wewnątrzstawowy5
- Krwotok podtwardówkowy8
- Krwotok związany z przeprowadzanym zabiegiem8
Częstość nieznana
- Nefropatia związana z antykoagulantami (uszkodzenie nerek wywołane lekami przeciwzakrzepowymi)5
Działania niepożądane u dzieci i młodzieży
Profil bezpieczeństwa edoksabanu u dzieci i młodzieży jest podobny do tego obserwowanego u dorosłych. U około 16,6% dzieci leczonych edoksabanem z powodu żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej zaobserwowano działania niepożądane. Najczęściej były to krwawienia, jednak ich rodzaj i nasilenie nie różniły się istotnie od tych, które występują u osób dorosłych9.
- Edoksaban może powodować zarówno jawne, jak i utajone krwawienia – warto regularnie kontrolować morfologię krwi, szczególnie hemoglobinę i hematokryt.
- Objawy, które mogą świadczyć o powikłaniach krwotocznych to m.in. osłabienie, bladość, zawroty głowy, duszność, obrzęk lub nagłe bóle w różnych miejscach ciała.
- Ryzyko krwawienia jest większe u osób z niekontrolowanym nadciśnieniem tętniczym oraz u tych, którzy stosują jednocześnie inne leki wpływające na krzepliwość krwi.
- W razie pojawienia się nietypowych objawów, warto skonsultować się z lekarzem.
Możliwość zgłaszania działań niepożądanych
Każde działanie niepożądane, które pojawi się podczas stosowania edoksabanu, powinno być zgłaszane do Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych (URPL) lub bezpośrednio do podmiotu odpowiedzialnego. Zgłoszenie pomaga monitorować bezpieczeństwo leków i chronić innych pacjentów10.
Tabela – działania niepożądane edoksabanu według układów narządowych i częstości
| Układ narządowy | Bardzo często | Często | Niezbyt często | Rzadko | Częstość nieznana |
|---|---|---|---|---|---|
| Krew i układ chłonny | – | Niedokrwistość | Małopłytkowość | – | – |
| Układ immunologiczny | – | – | Nadwrażliwość | Reakcja anafilaktyczna, obrzęk alergiczny | – |
| Układ nerwowy | – | Zawroty głowy, ból głowy | Krwotok śródczaszkowy | Krwotok podpajęczynówkowy, podtwardówkowy | – |
| Oczy | – | – | Krwotok spojówkowy/twardówkowy, krwotok wewnątrzgałkowy | – | – |
| Serce | – | – | – | Krwotok do worka osierdziowego | – |
| Naczynia | – | – | Inne krwotoki | – | – |
| Układ oddechowy | – | Krwawienie z nosa | Krwioplucie | – | – |
| Układ pokarmowy | – | Ból brzucha, nudności, krwotok w górnym i dolnym odcinku przewodu pokarmowego, krwotok w jamie ustnej/gardle | – | Krwotok pozaotrzewnowy | – |
| Wątroba i drogi żółciowe | – | Zwiększenie stężenia bilirubiny, gammaglutamylotransferazy | Zwiększenie aktywności fosfatazy zasadowej, aminotransferaz | – | – |
| Skóra i tkanka podskórna | – | Krwotok do tkanek miękkich, wysypka, świąd | Pokrzywka | – | – |
| Mięśnie i stawy | – | – | – | Krwawienie domięśniowe, krwotok wewnątrzstawowy | – |
| Nerki i drogi moczowe | – | Krwiomocz makroskopowy/krwawienie z cewki moczowej | – | – | Nefropatia związana z antykoagulantami |
| Układ rozrodczy i piersi | – | Krwotok z pochwy | – | – | – |
| Stany ogólne i miejsce podania | – | Krwotok w miejscu wkłucia | – | – | – |
| Badania diagnostyczne | – | Nieprawidłowe wyniki testów czynnościowych wątroby | – | – | – |
| Urazy, zatrucia i powikłania po zabiegach | – | – | Krwotok w miejscu zabiegu chirurgicznego | Krwotok związany z zabiegiem | – |
Edoksaban – profil bezpieczeństwa i świadome stosowanie
Edoksaban jest skutecznym lekiem przeciwzakrzepowym, jednak jego stosowanie wiąże się z ryzykiem wystąpienia różnych działań niepożądanych, w tym krwawień o różnym nasileniu i lokalizacji. Najczęściej występują one u osób przyjmujących wyższe dawki, w podeszłym wieku, z chorobami współistniejącymi lub stosujących inne leki wpływające na krzepliwość. Pomimo tych zagrożeń, odpowiedni nadzór oraz świadomość możliwych objawów pozwalają na bezpieczne stosowanie edoksabanu u większości pacjentów. Regularne kontrole laboratoryjne oraz zgłaszanie niepokojących objawów pomagają szybko reagować na ewentualne powikłania1311.


















