Czym jest disulfiram i kiedy mówimy o przedawkowaniu?

Disulfiram (Disulfiramum) jest lekiem stosowanym głównie w leczeniu uzależnienia od alkoholu. Dostępny jest w postaci tabletek doustnych oraz tabletek do implantacji podskórnej12. Standardowe dawki różnią się w zależności od formy i indywidualnych zaleceń lekarza. Przedawkowanie oznacza przyjęcie większej ilości substancji, niż jest to zalecane, co może prowadzić do wystąpienia objawów niepożądanych, a nawet zagrożenia życia3.

Standardowa dawka i toksyczność

  • Tabletki doustne zawierają najczęściej 500 mg disulfiramu w jednej tabletce1.
  • Tabletki do implantacji mają zazwyczaj 100 mg substancji czynnej w jednej tabletce2.
  • Disulfiram wykazuje niską toksyczność, ale przyjęcie bardzo dużych dawek (nawet do 25 g) może prowadzić do poważnych objawów3.
Ważne: Objawy przedawkowania disulfiramu mogą pojawić się szybko, ale niektóre powikłania mogą wystąpić dopiero po kilku dniach. W ciężkich przypadkach możliwe są poważne zaburzenia neurologiczne, śpiączka, a nawet zgon. Nawet jeśli początkowo objawy wydają się łagodne, stan pacjenta może się pogorszyć z opóźnieniem. W każdym przypadku konieczna jest obserwacja medyczna i leczenie objawowe34.

Objawy przedawkowania disulfiramu

Objawy przedawkowania mogą być różne, w zależności od przyjętej dawki, drogi podania i indywidualnej wrażliwości pacjenta. W większości przypadków pojawiają się w ciągu pierwszych 12 godzin, jednak możliwe jest również późniejsze wystąpienie powikłań, które mogą utrzymywać się przez dłuższy czas3.

Najczęstsze objawy przedawkowania (wg układów narządowych):

  • Układ pokarmowy: nudności, wymioty, bóle brzucha, biegunka3.
  • Układ nerwowy: senność, majaczenie, omamy, letarg, śpiączka, drgawki, encefalopatia, psychozy, katatonia, zaburzenia mowy, ataksja, dystonia, bezruch34.
  • Układ sercowo-naczyniowy: tachykardia (przyspieszone bicie serca), niedociśnienie (spadek ciśnienia krwi), zapaść krążeniowa3.
  • Układ oddechowy: przyspieszony oddech, hipertermia3.
  • Zmiany laboratoryjne: hiperglikemia, leukocytoza, ketoza, methemoglobinemia3.
  • U dzieci: szczególnie wyraźna hipotonia (osłabienie napięcia mięśniowego), osłabienie odruchów3.
  • Inne: rzadko neuropatia czuciowo-ruchowa, nieprawidłowości w zapisie EEG4.

Postępowanie w przypadku przedawkowania

W przypadku podejrzenia przedawkowania disulfiramu konieczna jest szybka interwencja medyczna. Leczenie polega głównie na łagodzeniu objawów i stałej obserwacji pacjenta45.

  • Leczenie jest objawowe – nie ma swoistego antidotum na disulfiram4.
  • W przypadku przyjęcia dużych ilości doustnie lub przypadkowego połknięcia tabletek do implantacji można rozważyć płukanie żołądka (zwłaszcza jeśli od przyjęcia leku nie minęła godzina) i podanie węgla aktywnego5.
  • W razie nasilonych wymiotów podaje się dożylnie płyny, aby zapobiec odwodnieniu4.
  • Konieczne jest monitorowanie funkcji życiowych oraz gotowość do leczenia powikłań, takich jak niedociśnienie, zaburzenia neurologiczne czy zaburzenia rytmu serca4.
Najważniejsze informacje dla pacjenta:

  • Przedawkowanie disulfiramu może prowadzić do bardzo poważnych konsekwencji zdrowotnych, w tym zaburzeń pracy serca, układu nerwowego oraz śpiączki34.
  • Nie istnieje specyficzna odtrutka, dlatego kluczowe jest szybkie wdrożenie leczenia objawowego i obserwacja4.
  • W przypadku połknięcia tabletek do implantacji zaleca się płukanie żołądka, jeśli od zażycia nie minęła godzina5.
  • Niektóre powikłania mogą ujawnić się dopiero po kilku dniach, dlatego nawet pozornie łagodne przedawkowanie wymaga nadzoru lekarskiego34.

Tabela: Objawy przedawkowania, postępowanie i hospitalizacja

Objawy Postępowanie Konieczność hospitalizacji
Łagodne (nudności, wymioty, biegunka, senność) Obserwacja, leczenie objawowe, nawadnianie Tak – wskazana obserwacja szpitalna
Umiarkowane (majaczenie, omamy, tachykardia, niedociśnienie, zaburzenia mowy) Leczenie objawowe, płukanie żołądka (jeśli to możliwe), węgiel aktywny, monitorowanie funkcji życiowych Tak – hospitalizacja zalecana
Ciężkie (zapaść krążeniowa, śpiączka, drgawki, encefalopatia, zaburzenia ruchowe, powikłania neurologiczne) Intensywna opieka medyczna, leczenie powikłań, płynoterapia dożylna, brak specyficznego antidotum Bezwzględnie wymagana hospitalizacja, często oddział intensywnej terapii

Disulfiram – ryzyko i bezpieczeństwo stosowania

Disulfiram, choć uznawany jest za lek o stosunkowo niskiej toksyczności, może wywołać poważne i długotrwałe powikłania w przypadku przedawkowania34. Objawy mogą być różnorodne i nie zawsze pojawiają się natychmiast. Kluczowe znaczenie ma szybka reakcja oraz obserwacja lekarska nawet przy braku nasilonych objawów. Ze względu na brak specyficznego antidotum, leczenie polega głównie na łagodzeniu objawów i wspieraniu organizmu pacjenta. Stosowanie disulfiramu powinno odbywać się wyłącznie pod ścisłym nadzorem medycznym.

Pytania i odpowiedzi

Jakie są objawy przedawkowania disulfiramu?

Najczęstsze objawy to nudności, wymioty, biegunka, senność, majaczenie, omamy, letarg, tachykardia, niedociśnienie oraz zaburzenia neurologiczne, takie jak drgawki czy śpiączka.

Co robić w przypadku przedawkowania disulfiramu?

Należy niezwłocznie skontaktować się z lekarzem, wdrożyć leczenie objawowe i obserwować pacjenta. W niektórych przypadkach wskazane jest płukanie żołądka i podanie węgla aktywnego.

Czy istnieje odtrutka na disulfiram?

Nie istnieje specyficzna odtrutka. Leczenie polega na łagodzeniu objawów i monitorowaniu stanu pacjenta.

Czy przedawkowanie disulfiramu wymaga hospitalizacji?

Tak, w większości przypadków konieczna jest obserwacja szpitalna, szczególnie w przypadku poważnych objawów.