Wprowadzenie do działań niepożądanych dihydroartemizyny
Dihydroartemizyna, znana również jako Dihydroartemisininum, to substancja czynna wykorzystywana w leczeniu malarii, często w połączeniu z innymi lekami, takimi jak piperachina1. Każdy lek może powodować działania niepożądane, ale ich wystąpienie nie jest regułą – zależy to między innymi od wieku pacjenta, drogi podania, dawki oraz indywidualnej wrażliwości2. W przypadku dihydroartemizyny większość działań niepożądanych ma charakter łagodny i pojawia się rzadko, ale zdarzają się również cięższe reakcje. Profil działań ubocznych różni się między dorosłymi a dziećmi, a także może być związany z obecnością innych składników w leku23. Decyzja o stosowaniu tej substancji zawsze powinna opierać się na rozważeniu korzyści i ryzyka.
Działania niepożądane według częstości występowania u dorosłych
U dorosłych działania niepożądane po zastosowaniu dihydroartemizyny z piperachiną występowały u około 25% osób, przy czym żadne pojedyncze działanie niepożądane nie wystąpiło u więcej niż 5% pacjentów23.
Często (od 1 na 100 do mniej niż 1 na 10 pacjentów)
- Ból głowy – najczęściej zgłaszany objaw, zwykle o łagodnym przebiegu45.
- Wydłużenie odstępu QTc w zapisie EKG – objaw dotyczący pracy serca, który zazwyczaj ustępuje samoistnie45.
- Zakażenie P. falciparum – może pojawić się w trakcie leczenia45.
- Niedokrwistość – spadek liczby czerwonych krwinek, który może powodować osłabienie45.
- Astenia – uczucie zmęczenia lub osłabienia45.
- Gorączka45.
Niezbyt często (od 1 na 1 000 do mniej niż 1 na 100 pacjentów)
- Infekcje dróg oddechowych, grypa45.
- Jadłowstręt – utrata apetytu45.
- Drgawki, zawroty głowy45.
- Zaburzenia przewodnictwa serca, arytmia zatokowa, bradykardia (zwolniona akcja serca)45.
- Kaszel45.
- Wymioty, biegunka, nudności, ból brzucha45.
- Zapalenie wątroby, uszkodzenie komórek wątroby, powiększenie wątroby, nieprawidłowe wyniki badań czynności wątroby45.
- Świąd skóry45.
- Ból stawów, ból mięśni45.
Działania niepożądane u dzieci i młodzieży
U dzieci i młodzieży działania niepożądane po zastosowaniu dihydroartemizyny z piperachiną występowały znacznie częściej niż u dorosłych – aż u 71% pacjentów w wieku od 6 miesięcy do 5 lat, ale większość z nich była łagodna67. Najczęściej obserwowano objawy związane z układem oddechowym i ogólną kondycją organizmu.
Bardzo często (co najmniej 1 na 10 pacjentów)
Często (od 1 na 100 do mniej niż 1 na 10 pacjentów)
- Infekcja dróg oddechowych, zapalenie ucha89.
- Trombocytopenia (zmniejszenie liczby płytek krwi), leukopenia/neutropenia (zmniejszenie liczby białych krwinek), leukocytoza, niedokrwistość89.
- Jadłowstręt89.
- Wymioty, biegunka, ból brzucha89.
- Zapalenie spojówek89.
- Wydłużenie odstępu QT/QTc, nieregularny rytm serca89.
- Zapalenie skóry, wysypka89.
- Astenia (uczucie zmęczenia)89.
Niezbyt często (od 1 na 1 000 do mniej niż 1 na 100 pacjentów)
- Nadpłytkowość, powiększenie śledziony, limfadenopatia (powiększenie węzłów chłonnych), hipochromazja89.
- Drgawki, ból głowy89.
- Zaburzenia przewodnictwa serca, szmery sercowe89.
- Wodnista wydzielina, krwawienie z nosa89.
- Zapalenie błony śluzowej jamy ustnej, nudności89.
- Zapalenie wątroby, powiększenie wątroby, nieprawidłowe wyniki badań wątroby, żółtaczka89.
- Akantoza (zmiany skórne), świąd89.
- Ból stawów89.
Możliwość zgłaszania działań niepożądanych
Każde podejrzenie działania niepożądanego po zastosowaniu dihydroartemizyny należy zgłaszać do Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych (URPL) lub bezpośrednio do producenta leku. Takie zgłoszenia pozwalają na bieżące monitorowanie bezpieczeństwa stosowania leku i pomagają chronić zdrowie innych pacjentów1011.
Tabela działań niepożądanych według układów narządowych i częstości
| Układ narządowy | Bardzo często | Często | Niezbyt często |
|---|---|---|---|
| Zakażenia i zarażenia pasożytnicze | Dzieci: Grypa, zakażenie P. falciparum | Dorośli: Zakażenie P. falciparum; Dzieci: Infekcja dróg oddechowych, zapalenie ucha | Dorośli: Infekcja dróg oddechowych, grypa |
| Zaburzenia krwi i układu chłonnego | Dorośli: Niedokrwistość; Dzieci: Trombocytopenia, leukopenia/neutropenia, leukocytoza, niedokrwistość | Dzieci: Nadpłytkowość, powiększenie śledziony, limfadenopatia, hipochromazja | |
| Zaburzenia metabolizmu i odżywiania | Dzieci: Jadłowstręt | Dorośli: Jadłowstręt | |
| Zaburzenia układu nerwowego | Dorośli: Ból głowy | Dorośli: Drgawki, zawroty głowy; Dzieci: Drgawki, ból głowy | |
| Zaburzenia oka | Dzieci: Zapalenie spojówek | ||
| Zaburzenia serca | Dorośli: Wydłużenie odstępu QTc, tachykardia; Dzieci: Wydłużenie odstępu QT/QTc, nieregularny rytm serca | Dorośli: Zaburzenia przewodnictwa serca, arytmia zatokowa, bradykardia; Dzieci: Zaburzenia przewodnictwa serca, szmery sercowe | |
| Zaburzenia układu oddechowego, klatki piersiowej i śródpiersia | Dzieci: Kaszel | Dorośli: Kaszel; Dzieci: Wodnista wydzielina, krwawienie z nosa | |
| Zaburzenia żołądka i jelit | Dzieci: Wymioty, biegunka, ból brzucha | Dorośli: Wymioty, biegunka, nudności, ból brzucha; Dzieci: Zapalenie błony śluzowej jamy ustnej, nudności | |
| Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych | Dorośli: Zapalenie wątroby, uszkodzenie komórek wątroby, powiększenie wątroby, nieprawidłowe wyniki badań czynności wątroby; Dzieci: Zapalenie wątroby, powiększenie wątroby, nieprawidłowe wyniki badań wątroby, żółtaczka | ||
| Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej | Dzieci: Zapalenie skóry, wysypka | Dorośli: Świąd; Dzieci: Akantoza, świąd | |
| Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe i tkanki łącznej | Dorośli: Ból stawów, ból mięśni; Dzieci: Ból stawów | ||
| Zaburzenia ogólne i stany w miejscu podania | Dzieci: Gorączka | Dorośli: Astenia, gorączka; Dzieci: Astenia |
Dihydroartemizyna – bezpieczeństwo stosowania w praktyce
Dihydroartemizyna, zwłaszcza w połączeniu z piperachiną, cechuje się stosunkowo korzystnym profilem bezpieczeństwa – większość działań niepożądanych jest łagodna i przemija samoistnie1213. U dorosłych dominują łagodne objawy, takie jak ból głowy czy przemijające zaburzenia pracy serca. U dzieci najczęściej pojawiają się objawy infekcyjne i żołądkowo-jelitowe. Warto pamiętać, że niektóre działania niepożądane, takie jak wydłużenie odstępu QTc, mogą wymagać monitorowania, ale zwykle nie są trwałe. Każdy przypadek podejrzenia działania niepożądanego należy zgłosić odpowiednim instytucjom, by poprawić bezpieczeństwo leczenia dla wszystkich pacjentów.













