Jak działa daptomycyna?
Daptomycyna to antybiotyk należący do grupy lipopeptydów. Jej działanie polega na niszczeniu bakterii Gram-dodatnich, takich jak gronkowce i paciorkowce, poprzez uszkadzanie ich błony komórkowej. Prowadzi to do śmierci komórek bakteryjnych. Daptomycyna nie działa na bakterie Gram-ujemne, dlatego w przypadku zakażeń mieszanych może być stosowana razem z innymi antybiotykami12.
Wskazania do stosowania daptomycyny u dorosłych
Daptomycyna jest przeznaczona do leczenia poważnych zakażeń wywołanych przez bakterie Gram-dodatnie. Jej stosowanie jest zalecane w określonych przypadkach, które opisano poniżej.
- Powikłane zakażenia skóry i tkanek miękkich (cSSTI): Daptomycyna jest wskazana w leczeniu zakażeń skóry i tkanek podskórnych, które przebiegają z powikłaniami, np. w przypadku obecności ropni lub innych poważnych zmian. Często dotyczy to zakażeń, które nie mogą być skutecznie leczone innymi antybiotykami lub wymagają leczenia szpitalnego34.
- Prawostronne infekcyjne zapalenie wsierdzia (RIE) wywołane przez Staphylococcus aureus: Daptomycyna może być stosowana u dorosłych pacjentów z zakażeniem wsierdzia (błony wyściełającej serce) po prawej stronie, ale tylko wtedy, gdy zakażenie wywołane jest przez określonego drobnoustroja – gronkowca złocistego (Staphylococcus aureus). Decyzję o zastosowaniu podejmuje się na podstawie wyników badań oraz opinii specjalisty34.
- Bakteriemia wywołana przez Staphylococcus aureus (SAB): Daptomycyna znajduje zastosowanie u dorosłych w przypadku obecności bakterii Staphylococcus aureus we krwi, ale tylko jeśli towarzyszy temu zakażenie skóry i tkanek miękkich lub prawostronne infekcyjne zapalenie wsierdzia34.
Wskazania do stosowania daptomycyny u dzieci i młodzieży
Daptomycyna może być stosowana u dzieci powyżej 1 roku życia i młodzieży w określonych wskazaniach. W przypadku dzieci, zakres zastosowań jest nieco węższy niż u dorosłych.
- Powikłane zakażenia skóry i tkanek miękkich (cSSTI): Lek jest wskazany u dzieci i młodzieży od 1 roku do 17 lat z powikłanymi zakażeniami skóry i tkanek podskórnych, które są wywołane przez bakterie Gram-dodatnie34.
- Bakteriemia wywołana przez Staphylococcus aureus: Daptomycyna może być stosowana u dzieci i młodzieży z bakteriemią wywołaną przez Staphylococcus aureus, ale tylko wtedy, gdy zakażenie krwi towarzyszy powikłanym zakażeniom skóry i tkanek miękkich34.
- Prawostronne infekcyjne zapalenie wsierdzia (RIE): Daptomycyna nie jest zalecana u dzieci i młodzieży z tym schorzeniem, ponieważ nie określono jej bezpieczeństwa ani skuteczności w tej grupie wiekowej78.
Ograniczenia stosowania u dzieci
Daptomycyna nie jest przeznaczona dla dzieci poniżej 1 roku życia ze względu na ryzyko niekorzystnego wpływu na mięśnie i układ nerwowy. Również u dzieci i młodzieży nie stosuje się jej w leczeniu prawostronnego infekcyjnego zapalenia wsierdzia oraz zakażeń wywołanych przez enterokoki, ponieważ brak jest danych dotyczących skuteczności i bezpieczeństwa w tych wskazaniach78.
Wskazania – szczegółowe informacje i różnice
Warto podkreślić, że daptomycyna działa tylko na bakterie Gram-dodatnie, więc w przypadku zakażeń mieszanych, gdy istnieje podejrzenie udziału bakterii Gram-ujemnych lub niektórych bakterii beztlenowych, konieczne jest łączenie daptomycyny z innymi antybiotykami910.
Nie jest skuteczna w leczeniu zakażeń wywołanych przez enterokoki, a także nie powinna być stosowana w zakażeniach związanych ze sztucznymi zastawkami serca ani w przypadku lewostronnego infekcyjnego zapalenia wsierdzia78.
- Daptomycyna stosowana jest wyłącznie w formie dożylnej (wstrzyknięcie lub infuzja).
- Zakres wskazań różni się w zależności od wieku pacjenta oraz rodzaju zakażenia.
- W przypadku niewydolności nerek u dorosłych może być konieczna modyfikacja dawkowania.
- Nie określono zasad stosowania u dzieci z niewydolnością nerek.
- Przy podejrzeniu zakażeń mieszanych wymagane jest łączenie daptomycyny z innymi antybiotykami.
Inne grupy pacjentów
- Osoby starsze: Brak przeciwwskazań do stosowania daptomycyny u osób starszych, jednak dawkowanie może wymagać modyfikacji w przypadku zaburzeń czynności nerek1112.
- Pacjenci z niewydolnością nerek: U dorosłych z ciężką niewydolnością nerek (klirens kreatyniny < 30 ml/min) konieczne jest wydłużenie przerw między dawkami. U dzieci i młodzieży nie określono zasad stosowania w tej grupie1112.
- Kobiety w ciąży: Brak szczegółowych danych dotyczących stosowania daptomycyny w ciąży w kontekście wskazań – decyzja o zastosowaniu leku należy do lekarza.
Podsumowanie – daptomycyna w leczeniu zakażeń wywołanych przez bakterie Gram-dodatnie
Daptomycyna jest nowoczesnym antybiotykiem o wąskim, ale bardzo ważnym zakresie zastosowań. Stosuje się ją u dorosłych i dzieci powyżej 1 roku życia głównie w leczeniu powikłanych zakażeń skóry i tkanek miękkich oraz w wybranych przypadkach bakteriemii. U dorosłych może być także stosowana w prawostronnym infekcyjnym zapaleniu wsierdzia wywołanym przez Staphylococcus aureus. Lek nie jest przeznaczony do leczenia zapalenia płuc ani zakażeń związanych ze sztucznymi zastawkami serca. W przypadku niewydolności nerek konieczne może być dostosowanie dawkowania, a u dzieci z niewydolnością nerek brak jest danych dotyczących bezpieczeństwa i skuteczności341112.
Wskazania do stosowania daptomycyny w różnych grupach pacjentów – tabela
| Wskazanie | Dorośli | Dzieci > 12 lat | Dzieci < 12 lat | Osoby starsze | Pacjenci z niewydolnością nerek |
|---|---|---|---|---|---|
| Powikłane zakażenia skóry i tkanek miękkich (cSSTI) | Tak | Tak | Tak (od 1 roku życia) | Tak | Tak, z modyfikacją u dorosłych |
| Prawostronne infekcyjne zapalenie wsierdzia (RIE) wywołane przez Staphylococcus aureus | Tak | Nie | Nie | Tak | Tak, z modyfikacją u dorosłych |
| Bakteriemia wywołana przez Staphylococcus aureus (SAB) | Tak (tylko z równoczesnym cSSTI lub RIE) | Tak (tylko z równoczesnym cSSTI) | Tak (od 1 roku życia, tylko z równoczesnym cSSTI) | Tak | Tak, z modyfikacją u dorosłych |


















