Jak działa daptomycyna?

Daptomycyna to antybiotyk należący do grupy lipopeptydów. Jej działanie polega na niszczeniu bakterii Gram-dodatnich, takich jak gronkowce i paciorkowce, poprzez uszkadzanie ich błony komórkowej. Prowadzi to do śmierci komórek bakteryjnych. Daptomycyna nie działa na bakterie Gram-ujemne, dlatego w przypadku zakażeń mieszanych może być stosowana razem z innymi antybiotykami12.

Wskazania do stosowania daptomycyny u dorosłych

Daptomycyna jest przeznaczona do leczenia poważnych zakażeń wywołanych przez bakterie Gram-dodatnie. Jej stosowanie jest zalecane w określonych przypadkach, które opisano poniżej.

  • Powikłane zakażenia skóry i tkanek miękkich (cSSTI): Daptomycyna jest wskazana w leczeniu zakażeń skóry i tkanek podskórnych, które przebiegają z powikłaniami, np. w przypadku obecności ropni lub innych poważnych zmian. Często dotyczy to zakażeń, które nie mogą być skutecznie leczone innymi antybiotykami lub wymagają leczenia szpitalnego34.
  • Prawostronne infekcyjne zapalenie wsierdzia (RIE) wywołane przez Staphylococcus aureus: Daptomycyna może być stosowana u dorosłych pacjentów z zakażeniem wsierdzia (błony wyściełającej serce) po prawej stronie, ale tylko wtedy, gdy zakażenie wywołane jest przez określonego drobnoustroja – gronkowca złocistego (Staphylococcus aureus). Decyzję o zastosowaniu podejmuje się na podstawie wyników badań oraz opinii specjalisty34.
  • Bakteriemia wywołana przez Staphylococcus aureus (SAB): Daptomycyna znajduje zastosowanie u dorosłych w przypadku obecności bakterii Staphylococcus aureus we krwi, ale tylko jeśli towarzyszy temu zakażenie skóry i tkanek miękkich lub prawostronne infekcyjne zapalenie wsierdzia34.
Ważne: Daptomycyna nie jest skuteczna w leczeniu zapalenia płuc, ponieważ nie działa na bakterie odpowiedzialne za ten typ zakażenia. Ponadto, nie powinna być stosowana u pacjentów z zakażeniami lewostronnego wsierdzia ani w zakażeniach związanych ze sztucznymi zastawkami serca. Zawsze należy brać pod uwagę specyfikę zakażenia oraz indywidualną sytuację pacjenta56.

Wskazania do stosowania daptomycyny u dzieci i młodzieży

Daptomycyna może być stosowana u dzieci powyżej 1 roku życia i młodzieży w określonych wskazaniach. W przypadku dzieci, zakres zastosowań jest nieco węższy niż u dorosłych.

  • Powikłane zakażenia skóry i tkanek miękkich (cSSTI): Lek jest wskazany u dzieci i młodzieży od 1 roku do 17 lat z powikłanymi zakażeniami skóry i tkanek podskórnych, które są wywołane przez bakterie Gram-dodatnie34.
  • Bakteriemia wywołana przez Staphylococcus aureus: Daptomycyna może być stosowana u dzieci i młodzieży z bakteriemią wywołaną przez Staphylococcus aureus, ale tylko wtedy, gdy zakażenie krwi towarzyszy powikłanym zakażeniom skóry i tkanek miękkich34.
  • Prawostronne infekcyjne zapalenie wsierdzia (RIE): Daptomycyna nie jest zalecana u dzieci i młodzieży z tym schorzeniem, ponieważ nie określono jej bezpieczeństwa ani skuteczności w tej grupie wiekowej78.

Ograniczenia stosowania u dzieci

Daptomycyna nie jest przeznaczona dla dzieci poniżej 1 roku życia ze względu na ryzyko niekorzystnego wpływu na mięśnie i układ nerwowy. Również u dzieci i młodzieży nie stosuje się jej w leczeniu prawostronnego infekcyjnego zapalenia wsierdzia oraz zakażeń wywołanych przez enterokoki, ponieważ brak jest danych dotyczących skuteczności i bezpieczeństwa w tych wskazaniach78.

Wskazania – szczegółowe informacje i różnice

Warto podkreślić, że daptomycyna działa tylko na bakterie Gram-dodatnie, więc w przypadku zakażeń mieszanych, gdy istnieje podejrzenie udziału bakterii Gram-ujemnych lub niektórych bakterii beztlenowych, konieczne jest łączenie daptomycyny z innymi antybiotykami910.

Nie jest skuteczna w leczeniu zakażeń wywołanych przez enterokoki, a także nie powinna być stosowana w zakażeniach związanych ze sztucznymi zastawkami serca ani w przypadku lewostronnego infekcyjnego zapalenia wsierdzia78.

Informacje praktyczne:

  • Daptomycyna stosowana jest wyłącznie w formie dożylnej (wstrzyknięcie lub infuzja).
  • Zakres wskazań różni się w zależności od wieku pacjenta oraz rodzaju zakażenia.
  • W przypadku niewydolności nerek u dorosłych może być konieczna modyfikacja dawkowania.
  • Nie określono zasad stosowania u dzieci z niewydolnością nerek.
  • Przy podejrzeniu zakażeń mieszanych wymagane jest łączenie daptomycyny z innymi antybiotykami.

Inne grupy pacjentów

  • Osoby starsze: Brak przeciwwskazań do stosowania daptomycyny u osób starszych, jednak dawkowanie może wymagać modyfikacji w przypadku zaburzeń czynności nerek1112.
  • Pacjenci z niewydolnością nerek: U dorosłych z ciężką niewydolnością nerek (klirens kreatyniny < 30 ml/min) konieczne jest wydłużenie przerw między dawkami. U dzieci i młodzieży nie określono zasad stosowania w tej grupie1112.
  • Kobiety w ciąży: Brak szczegółowych danych dotyczących stosowania daptomycyny w ciąży w kontekście wskazań – decyzja o zastosowaniu leku należy do lekarza.

Podsumowanie – daptomycyna w leczeniu zakażeń wywołanych przez bakterie Gram-dodatnie

Daptomycyna jest nowoczesnym antybiotykiem o wąskim, ale bardzo ważnym zakresie zastosowań. Stosuje się ją u dorosłych i dzieci powyżej 1 roku życia głównie w leczeniu powikłanych zakażeń skóry i tkanek miękkich oraz w wybranych przypadkach bakteriemii. U dorosłych może być także stosowana w prawostronnym infekcyjnym zapaleniu wsierdzia wywołanym przez Staphylococcus aureus. Lek nie jest przeznaczony do leczenia zapalenia płuc ani zakażeń związanych ze sztucznymi zastawkami serca. W przypadku niewydolności nerek konieczne może być dostosowanie dawkowania, a u dzieci z niewydolnością nerek brak jest danych dotyczących bezpieczeństwa i skuteczności341112.

Wskazania do stosowania daptomycyny w różnych grupach pacjentów – tabela

Wskazanie Dorośli Dzieci > 12 lat Dzieci < 12 lat Osoby starsze Pacjenci z niewydolnością nerek
Powikłane zakażenia skóry i tkanek miękkich (cSSTI) Tak Tak Tak (od 1 roku życia) Tak Tak, z modyfikacją u dorosłych
Prawostronne infekcyjne zapalenie wsierdzia (RIE) wywołane przez Staphylococcus aureus Tak Nie Nie Tak Tak, z modyfikacją u dorosłych
Bakteriemia wywołana przez Staphylococcus aureus (SAB) Tak (tylko z równoczesnym cSSTI lub RIE) Tak (tylko z równoczesnym cSSTI) Tak (od 1 roku życia, tylko z równoczesnym cSSTI) Tak Tak, z modyfikacją u dorosłych

Pytania i odpowiedzi

Na co stosuje się daptomycynę?

Daptomycyna jest stosowana w leczeniu powikłanych zakażeń skóry i tkanek miękkich oraz bakteriemii wywołanej przez Staphylococcus aureus. U dorosłych stosuje się ją także w prawostronnym infekcyjnym zapaleniu wsierdzia wywołanym przez Staphylococcus aureus.

Czy daptomycynę można stosować u dzieci?

Tak, ale tylko u dzieci powyżej 1 roku życia, w leczeniu powikłanych zakażeń skóry i tkanek miękkich oraz bakteriemii wywołanej przez Staphylococcus aureus, jeśli towarzyszy im zakażenie skóry.

Czy daptomycyna jest skuteczna w leczeniu zapalenia płuc?

Nie, daptomycyna nie jest skuteczna w leczeniu zapalenia płuc i nie powinna być w tym celu stosowana.

Czy konieczna jest modyfikacja dawkowania daptomycyny u pacjentów z niewydolnością nerek?

Tak, u dorosłych z ciężką niewydolnością nerek konieczne jest wydłużenie przerw między dawkami. U dzieci i młodzieży brak danych dotyczących dawkowania w tej grupie.