Bezpieczeństwo stosowania chlorochiny – na co zwrócić uwagę?

Stosowanie chlorochiny wymaga szczególnej ostrożności u osób z chorobami wątroby, nerek, schorzeniami siatkówki oka, a także u pacjentów z niektórymi chorobami krwi lub padaczką1. Długotrwałe leczenie wiąże się z ryzykiem poważnych działań niepożądanych, dlatego konieczne jest regularne monitorowanie stanu zdrowia.

Bezpieczeństwo u kobiet w ciąży i matek karmiących piersią

Stosowanie chlorochiny w czasie ciąży jest dozwolone tylko wtedy, gdy potencjalna korzyść dla matki przewyższa ryzyko dla płodu2. W szczególności, jeśli kobieta musi przebywać w rejonie o wysokim ryzyku malarii, lekarz może zalecić profilaktyczne dawki chlorochiny. Jednak długotrwałe stosowanie dużych dawek w ciąży może prowadzić do uszkodzenia wzroku i słuchu u dziecka, ponieważ lek przenika przez łożysko i kumuluje się w tkankach płodu, zwłaszcza w oczach2.

Chlorochina przenika również do mleka matki. W przypadku stosowania leku w profilaktyce malarii, ilość leku w mleku jest zbyt mała, by zaszkodzić dziecku, ale także niewystarczająca, by chronić je przed zakażeniem. Dlatego konieczne jest oddzielne zabezpieczenie dziecka przed malarią. W chorobach reumatycznych, podczas długotrwałego stosowania dużych dawek, nie zaleca się karmienia piersią3.

Ważne: Chlorochina może powodować poważne skutki uboczne, zwłaszcza przy długotrwałym stosowaniu lub przekroczeniu zaleconych dawek. Należy regularnie wykonywać badania okulistyczne oraz monitorować pracę wątroby, nerek i serca. Szczególna ostrożność jest wymagana u osób starszych, pacjentów z padaczką, chorobami krwi, łuszczycą, porfirią czy miastenią. W przypadku wystąpienia zaburzeń widzenia, drgawek, silnych zaburzeń psychicznych lub objawów kardiologicznych należy natychmiast przerwać leczenie i zgłosić się do lekarza145678.

Wpływ na prowadzenie pojazdów i obsługę maszyn

Chlorochina może zaburzać zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn, powodując m.in. zawroty głowy, zaburzenia widzenia lub inne objawy wpływające na sprawność psychofizyczną. Pacjenci powinni zachować szczególną ostrożność podczas wykonywania czynności wymagających skupienia i sprawności9.

Interakcje z alkoholem

Chlorochina powinna być stosowana ostrożnie u osób z chorobą alkoholową oraz zaburzeniami czynności wątroby, ponieważ lek kumuluje się w wątrobie, a alkohol może nasilać działania niepożądane101. W ChPL nie ma szczegółowych informacji o bezpośrednich interakcjach chlorochiny z alkoholem, jednak łączenie tych substancji może zwiększyć ryzyko powikłań ze strony wątroby oraz układu nerwowego.

Stosowanie u osób z niewydolnością nerek

U pacjentów z niewydolnością nerek konieczna jest modyfikacja dawkowania chlorochiny. Przy klirensie kreatyniny poniżej 10 ml/min dawkę należy zmniejszyć o połowę. Chlorochina nie powinna być stosowana w profilaktyce malarii u osób z krańcową niewydolnością nerek11.

Stosowanie u osób z niewydolnością wątroby

Lek kumuluje się w wątrobie, dlatego należy go stosować ostrożnie u osób z chorobami wątroby, zwłaszcza w przypadku ostrego uszkodzenia poalkoholowego101. W ChPL nie podano konieczności dokładnej modyfikacji dawki, ale zalecane jest monitorowanie stanu zdrowia pacjenta i ewentualna korekta dawkowania według wskazań lekarza.

Stosowanie chlorochiny u osób starszych

Nie ma konieczności stosowania specjalnych dawek chlorochiny u pacjentów w podeszłym wieku, jednak wskazane jest monitorowanie ich stanu zdrowia, by ustalić optymalną dawkę leczniczą10. Osoby starsze mogą być bardziej narażone na działania niepożądane, dlatego należy zachować ostrożność.

Uwaga:

  • Chlorochina może wywoływać działania niepożądane ze strony oka, takie jak retinopatia, szczególnie przy długotrwałym stosowaniu.
  • Ryzyko zaburzeń rytmu serca wzrasta przy jednoczesnym stosowaniu leków wydłużających odstęp QT lub u osób z chorobami serca.
  • Chlorochina może powodować ciężką hipoglikemię, także u osób nieprzyjmujących leków przeciwcukrzycowych.
  • Lek nie jest przeznaczony dla dzieci poniżej 14 lat.
  • U pacjentów z padaczką, łuszczycą, porfirią lub miastenią należy zachować szczególną ostrożność.

Inne grupy pacjentów wymagające szczególnej ostrożności

Chlorochina wymaga szczególnej ostrożności u osób:

Chlorochina – bezpieczeństwo w różnych grupach pacjentów

Grupa pacjentów Możliwość stosowania Uwagi
Kobiety w ciąży Można stosować w uzasadnionych przypadkach Profilaktyka malarii – tylko jeśli korzyści przewyższają ryzyko; unikać dużych dawek i długotrwałego stosowania
Kobiety karmiące piersią Można stosować w profilaktyce malarii Nie zaleca się karmienia piersią przy długotrwałym stosowaniu dużych dawek
Pacjenci z niewydolnością nerek Ostrożnie Konieczna modyfikacja dawki; przeciwwskazane w krańcowej niewydolności nerek
Pacjenci z niewydolnością wątroby Ostrożnie Monitorować stan zdrowia, możliwa konieczność korekty dawki
Osoby starsze Można stosować Monitorować stan zdrowia, dobrać optymalną dawkę
Prowadzenie pojazdów Zachować ostrożność Może zaburzać sprawność psychofizyczną
Alkohol Zachować ostrożność Brak szczegółowych danych, ale ryzyko powikłań ze strony wątroby
Dzieci poniżej 14 lat Nie zaleca się Brak danych dotyczących bezpieczeństwa
Pacjenci z chorobami oczu, krwi, padaczką, łuszczycą, porfirią, miastenią Ostrożnie lub przeciwwskazane Ryzyko poważnych działań niepożądanych

Pytania i odpowiedzi

Czy chlorochina jest bezpieczna dla kobiet w ciąży?

Chlorochina może być stosowana w ciąży tylko wtedy, gdy korzyści dla matki przewyższają ryzyko dla płodu. Duże dawki i długotrwałe stosowanie mogą być szkodliwe dla dziecka.2

Czy chlorochina może być stosowana u osób z niewydolnością nerek?

W niewydolności nerek dawkę chlorochiny należy zmniejszyć. Lek jest przeciwwskazany w krańcowej niewydolności nerek.11

Czy chlorochina wpływa na zdolność prowadzenia pojazdów?

Chlorochina może zaburzać zdolność prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn. Zaleca się ostrożność.9

Czy można łączyć chlorochinę z alkoholem?

Brak szczegółowych danych, ale należy zachować ostrożność, szczególnie u osób z chorobami wątroby lub alkoholizmem.10

Czy chlorochina może być stosowana u dzieci?

Chlorochina nie jest przeznaczona do stosowania u dzieci poniżej 14 lat.8