Bezpieczeństwo stosowania chlorochiny – na co zwrócić uwagę?
Stosowanie chlorochiny wymaga szczególnej ostrożności u osób z chorobami wątroby, nerek, schorzeniami siatkówki oka, a także u pacjentów z niektórymi chorobami krwi lub padaczką1. Długotrwałe leczenie wiąże się z ryzykiem poważnych działań niepożądanych, dlatego konieczne jest regularne monitorowanie stanu zdrowia.
Bezpieczeństwo u kobiet w ciąży i matek karmiących piersią
Stosowanie chlorochiny w czasie ciąży jest dozwolone tylko wtedy, gdy potencjalna korzyść dla matki przewyższa ryzyko dla płodu2. W szczególności, jeśli kobieta musi przebywać w rejonie o wysokim ryzyku malarii, lekarz może zalecić profilaktyczne dawki chlorochiny. Jednak długotrwałe stosowanie dużych dawek w ciąży może prowadzić do uszkodzenia wzroku i słuchu u dziecka, ponieważ lek przenika przez łożysko i kumuluje się w tkankach płodu, zwłaszcza w oczach2.
Chlorochina przenika również do mleka matki. W przypadku stosowania leku w profilaktyce malarii, ilość leku w mleku jest zbyt mała, by zaszkodzić dziecku, ale także niewystarczająca, by chronić je przed zakażeniem. Dlatego konieczne jest oddzielne zabezpieczenie dziecka przed malarią. W chorobach reumatycznych, podczas długotrwałego stosowania dużych dawek, nie zaleca się karmienia piersią3.
Wpływ na prowadzenie pojazdów i obsługę maszyn
Chlorochina może zaburzać zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn, powodując m.in. zawroty głowy, zaburzenia widzenia lub inne objawy wpływające na sprawność psychofizyczną. Pacjenci powinni zachować szczególną ostrożność podczas wykonywania czynności wymagających skupienia i sprawności9.
Interakcje z alkoholem
Chlorochina powinna być stosowana ostrożnie u osób z chorobą alkoholową oraz zaburzeniami czynności wątroby, ponieważ lek kumuluje się w wątrobie, a alkohol może nasilać działania niepożądane101. W ChPL nie ma szczegółowych informacji o bezpośrednich interakcjach chlorochiny z alkoholem, jednak łączenie tych substancji może zwiększyć ryzyko powikłań ze strony wątroby oraz układu nerwowego.
Stosowanie u osób z niewydolnością nerek
U pacjentów z niewydolnością nerek konieczna jest modyfikacja dawkowania chlorochiny. Przy klirensie kreatyniny poniżej 10 ml/min dawkę należy zmniejszyć o połowę. Chlorochina nie powinna być stosowana w profilaktyce malarii u osób z krańcową niewydolnością nerek11.
Stosowanie u osób z niewydolnością wątroby
Lek kumuluje się w wątrobie, dlatego należy go stosować ostrożnie u osób z chorobami wątroby, zwłaszcza w przypadku ostrego uszkodzenia poalkoholowego101. W ChPL nie podano konieczności dokładnej modyfikacji dawki, ale zalecane jest monitorowanie stanu zdrowia pacjenta i ewentualna korekta dawkowania według wskazań lekarza.
Stosowanie chlorochiny u osób starszych
Nie ma konieczności stosowania specjalnych dawek chlorochiny u pacjentów w podeszłym wieku, jednak wskazane jest monitorowanie ich stanu zdrowia, by ustalić optymalną dawkę leczniczą10. Osoby starsze mogą być bardziej narażone na działania niepożądane, dlatego należy zachować ostrożność.
- Chlorochina może wywoływać działania niepożądane ze strony oka, takie jak retinopatia, szczególnie przy długotrwałym stosowaniu.
- Ryzyko zaburzeń rytmu serca wzrasta przy jednoczesnym stosowaniu leków wydłużających odstęp QT lub u osób z chorobami serca.
- Chlorochina może powodować ciężką hipoglikemię, także u osób nieprzyjmujących leków przeciwcukrzycowych.
- Lek nie jest przeznaczony dla dzieci poniżej 14 lat.
- U pacjentów z padaczką, łuszczycą, porfirią lub miastenią należy zachować szczególną ostrożność.
Inne grupy pacjentów wymagające szczególnej ostrożności
Chlorochina wymaga szczególnej ostrożności u osób:
- z zaburzeniami siatkówki oka (z wyjątkiem ostrej fazy malarii),
- z zaburzeniami w obrazie krwi,
- z niedoborem dehydrogenazy glukozo-6-fosforanowej (ryzyko niedokrwistości hemolitycznej),
- z ciężkimi zaburzeniami żołądka i jelit,
- z padaczką, chorobami psychicznymi, skłonnością do drgawek,
- z łuszczycą, porfirią, miastenią,
- przyjmujących inne leki, zwłaszcza wydłużające odstęp QT, amiodaron, penicylaminę, meflochinę, digoksynę, cyklosporynę, niektóre antybiotyki, leki przeciwarytmiczne i przeciwdrgawkowe.
Chlorochina – bezpieczeństwo w różnych grupach pacjentów
| Grupa pacjentów | Możliwość stosowania | Uwagi |
|---|---|---|
| Kobiety w ciąży | Można stosować w uzasadnionych przypadkach | Profilaktyka malarii – tylko jeśli korzyści przewyższają ryzyko; unikać dużych dawek i długotrwałego stosowania |
| Kobiety karmiące piersią | Można stosować w profilaktyce malarii | Nie zaleca się karmienia piersią przy długotrwałym stosowaniu dużych dawek |
| Pacjenci z niewydolnością nerek | Ostrożnie | Konieczna modyfikacja dawki; przeciwwskazane w krańcowej niewydolności nerek |
| Pacjenci z niewydolnością wątroby | Ostrożnie | Monitorować stan zdrowia, możliwa konieczność korekty dawki |
| Osoby starsze | Można stosować | Monitorować stan zdrowia, dobrać optymalną dawkę |
| Prowadzenie pojazdów | Zachować ostrożność | Może zaburzać sprawność psychofizyczną |
| Alkohol | Zachować ostrożność | Brak szczegółowych danych, ale ryzyko powikłań ze strony wątroby |
| Dzieci poniżej 14 lat | Nie zaleca się | Brak danych dotyczących bezpieczeństwa |
| Pacjenci z chorobami oczu, krwi, padaczką, łuszczycą, porfirią, miastenią | Ostrożnie lub przeciwwskazane | Ryzyko poważnych działań niepożądanych |


















