Jak dawkować azacytydynę?

Azacytydyna jest lekiem stosowanym w leczeniu różnych chorób układu krwiotwórczego, w tym zespołów mielodysplastycznych, przewlekłej białaczki mielomonocytowej oraz ostrej białaczki szpikowej123. W zależności od postaci leku, drogi podania i stanu pacjenta, schemat dawkowania może się różnić.

Standardowe dawkowanie dla dorosłych

  • Azacytydyna w postaci proszku do sporządzania zawiesiny do wstrzykiwań (podskórnie): Zalecana dawka początkowa to 75 mg na każdy metr kwadratowy powierzchni ciała (mg/m²), podawana codziennie przez 7 dni, a następnie następuje 21 dni przerwy (czyli cały cykl trwa 28 dni)456. Leczenie powinno trwać co najmniej 6 cykli, a często jest kontynuowane tak długo, jak pacjent odnosi z niego korzyści lub do momentu pogorszenia choroby45.
  • Azacytydyna w tabletkach (doustnie): Zalecana dawka to 300 mg raz na dobę przez 14 dni, po czym następuje 14 dni przerwy (28-dniowy cykl leczenia)78. W niektórych przypadkach, jeśli pojawi się nawrót choroby, lekarz może wydłużyć okres podawania leku do 21 dni w jednym cyklu910.

Długość terapii

Zaleca się leczenie przez co najmniej 6 cykli, jednak terapia może być kontynuowana dłużej, jeżeli pacjent odnosi z niej korzyść lub do czasu progresji choroby457.

Dostępne postacie leku i drogi podania

  • Proszek do sporządzania zawiesiny do wstrzykiwań: podawany podskórnie w ramię, udo lub brzuch. Miejsca wstrzyknięć należy zmieniać i nie podawać leku w miejsca podrażnione1112.
  • Tabletki: przyjmowane doustnie, można je połykać niezależnie od posiłku, najlepiej codziennie o tej samej porze13.
Ważne informacje dla pacjentów otrzymujących azacytydynę:

  • Nie należy zamieniać postaci leku – schemat dawkowania i sposób podawania tabletek różni się od iniekcji podskórnych149.
  • Lek powinien być stosowany pod ścisłą kontrolą lekarza z doświadczeniem w chemioterapii4.
  • Przed każdym cyklem konieczne są badania krwi oraz funkcji wątroby i nerek49.
  • W przypadku wystąpienia działań niepożądanych lub zmian w wynikach badań, lekarz może zalecić modyfikację dawki lub opóźnienie kolejnego cyklu49.

Dawkowanie azacytydyny w szczególnych grupach pacjentów

Dzieci i młodzież

Nie określono bezpieczeństwa ani skuteczności stosowania azacytydyny u dzieci i młodzieży w wieku 0-17 lat. Brak zaleceń dotyczących dawkowania w tej grupie wiekowej111516.

Pacjenci w podeszłym wieku

Nie zaleca się rutynowego dostosowywania dawki u osób starszych. Jednak u tych pacjentów należy monitorować czynność nerek, ponieważ mogą być bardziej narażeni na zaburzenia ich pracy1718.

Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek

  • Nie jest wymagane dostosowanie dawki początkowej1716.
  • W przypadku niewyjaśnionego spadku stężenia dwuwęglanów poniżej 20 mmol/l, należy zmniejszyć dawkę o 50% w kolejnym cyklu19.
  • W przypadku wzrostu kreatyniny lub azotu mocznikowego do ≥ 2-krotności wartości wyjściowej i powyżej górnej granicy normy, należy opóźnić kolejny cykl do czasu powrotu do normy i następnie podać 50% dawki19.

Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby

  • Nie przeprowadzono badań dotyczących dawkowania u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby1916.
  • Zaleca się ścisłe monitorowanie pacjentów z ciężką niewydolnością wątroby. Na początku leczenia nie trzeba zmieniać dawki, a ewentualne korekty opierają się na wynikach badań hematologicznych19.
  • W przypadku doustnej azacytydyny (tabletki), u osób z łagodnymi zaburzeniami czynności wątroby nie trzeba zmieniać dawki, natomiast w umiarkowanych i ciężkich zaburzeniach należy dokładnie obserwować pacjenta i dostosować dawkę w razie działań niepożądanych16.

Kobiety w ciąży i karmiące piersią

Azacytydyna jest przeciwwskazana u kobiet karmiących piersią2021. W przypadku ciąży decyzję o stosowaniu podejmuje lekarz indywidualnie.

Modyfikacje dawkowania w zależności od wskazania i reakcji organizmu

Dawkowanie zależne od wskazania

Dla postaci iniekcji podskórnych nie ma różnic w dawkowaniu w zależności od leczonej choroby – schemat pozostaje taki sam dla zespołów mielodysplastycznych, przewlekłej białaczki mielomonocytowej oraz ostrej białaczki szpikowej46.

Modyfikacja dawki w razie działań niepożądanych

W przypadku wystąpienia znacznej toksyczności hematologicznej (np. bardzo niskie wartości krwinek lub płytek) lub problemów z regeneracją krwi, lekarz może zalecić:

  • Opóźnienie kolejnego cyklu leczenia aż do poprawy wyników krwi22.
  • Zmniejszenie dawki do 50% lub 33% pierwotnej, w zależności od stopnia zaburzeń i czasu potrzebnego na regenerację2324.
Bezpieczeństwo i zalecenia przy stosowaniu azacytydyny:

  • Podczas leczenia należy regularnie wykonywać badania krwi oraz kontrolować czynność nerek i wątroby49.
  • W razie wystąpienia gorączki, krwawień lub innych niepokojących objawów należy niezwłocznie zgłosić się do lekarza25.
  • Nie wolno samodzielnie przerywać ani zmieniać dawkowania leku4.
  • Azacytydyna w tabletkach nie może być stosowana zamiennie z postacią do wstrzykiwań9.

Maksymalna dawka dobowa i ryzyko przedawkowania

Maksymalna dawka dobowa nie została określona, jednak w badaniach klinicznych po podaniu dawki niemal czterokrotnie wyższej niż zalecana (ok. 290 mg/m²) pojawiły się objawy takie jak biegunka, nudności i wymioty2627. Nie istnieje swoiste antidotum – leczenie polega na obserwacji i wsparciu objawowym2627.

Podsumowanie dawkowania azacytydyny w różnych grupach pacjentów

Grupa pacjentów Schemat dawkowania
Dorośli (iniekcje podskórne) 75 mg/m² powierzchni ciała, codziennie przez 7 dni, cykl co 28 dni
Dorośli (tabletki doustne) 300 mg raz dziennie przez 14 dni, potem 14 dni przerwy (cykl 28 dni)
Dzieci i młodzież Nie zaleca się; brak zaleceń dotyczących dawkowania
Osoby starsze Jak u dorosłych; kontrola czynności nerek
Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek Jak u dorosłych; w razie spadku dwuwęglanów lub wzrostu kreatyniny – obniżenie dawki o 50% w kolejnym cyklu
Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby Jak u dorosłych; ścisłe monitorowanie, ewentualne dostosowanie dawki przy umiarkowanych i ciężkich zaburzeniach
Kobiety w ciąży/karmiące piersią Przeciwwskazane karmienie piersią

Pytania i odpowiedzi

Jakie jest standardowe dawkowanie azacytydyny w iniekcjach podskórnych?

Standardowa dawka to 75 mg/m² powierzchni ciała raz dziennie przez 7 dni, co 28 dni.

Czy dawka azacytydyny wymaga modyfikacji u osób starszych?

Nie wymaga się rutynowej modyfikacji dawki, ale należy monitorować czynność nerek.

Jak dawkować azacytydynę u pacjentów z zaburzeniami nerek?

Nie zmienia się dawki początkowej, ale w razie pogorszenia czynności nerek należy zmniejszyć dawkę o 50%.

Czy dzieci mogą przyjmować azacytydynę?

Nie zaleca się stosowania azacytydyny u dzieci i młodzieży, brak zaleceń dotyczących dawkowania.

Czy można zamieniać azacytydynę w tabletkach na zastrzyki podskórne?

Nie. Schematy dawkowania i przyswajanie są różne – nie wolno ich stosować zamiennie.