Jak dawkować azacytydynę?
Azacytydyna jest lekiem stosowanym w leczeniu różnych chorób układu krwiotwórczego, w tym zespołów mielodysplastycznych, przewlekłej białaczki mielomonocytowej oraz ostrej białaczki szpikowej123. W zależności od postaci leku, drogi podania i stanu pacjenta, schemat dawkowania może się różnić.
Standardowe dawkowanie dla dorosłych
- Azacytydyna w postaci proszku do sporządzania zawiesiny do wstrzykiwań (podskórnie): Zalecana dawka początkowa to 75 mg na każdy metr kwadratowy powierzchni ciała (mg/m²), podawana codziennie przez 7 dni, a następnie następuje 21 dni przerwy (czyli cały cykl trwa 28 dni)456. Leczenie powinno trwać co najmniej 6 cykli, a często jest kontynuowane tak długo, jak pacjent odnosi z niego korzyści lub do momentu pogorszenia choroby45.
- Azacytydyna w tabletkach (doustnie): Zalecana dawka to 300 mg raz na dobę przez 14 dni, po czym następuje 14 dni przerwy (28-dniowy cykl leczenia)78. W niektórych przypadkach, jeśli pojawi się nawrót choroby, lekarz może wydłużyć okres podawania leku do 21 dni w jednym cyklu910.
Długość terapii
Zaleca się leczenie przez co najmniej 6 cykli, jednak terapia może być kontynuowana dłużej, jeżeli pacjent odnosi z niej korzyść lub do czasu progresji choroby457.
Dostępne postacie leku i drogi podania
- Proszek do sporządzania zawiesiny do wstrzykiwań: podawany podskórnie w ramię, udo lub brzuch. Miejsca wstrzyknięć należy zmieniać i nie podawać leku w miejsca podrażnione1112.
- Tabletki: przyjmowane doustnie, można je połykać niezależnie od posiłku, najlepiej codziennie o tej samej porze13.
- Nie należy zamieniać postaci leku – schemat dawkowania i sposób podawania tabletek różni się od iniekcji podskórnych149.
- Lek powinien być stosowany pod ścisłą kontrolą lekarza z doświadczeniem w chemioterapii4.
- Przed każdym cyklem konieczne są badania krwi oraz funkcji wątroby i nerek49.
- W przypadku wystąpienia działań niepożądanych lub zmian w wynikach badań, lekarz może zalecić modyfikację dawki lub opóźnienie kolejnego cyklu49.
Dawkowanie azacytydyny w szczególnych grupach pacjentów
Dzieci i młodzież
Nie określono bezpieczeństwa ani skuteczności stosowania azacytydyny u dzieci i młodzieży w wieku 0-17 lat. Brak zaleceń dotyczących dawkowania w tej grupie wiekowej111516.
Pacjenci w podeszłym wieku
Nie zaleca się rutynowego dostosowywania dawki u osób starszych. Jednak u tych pacjentów należy monitorować czynność nerek, ponieważ mogą być bardziej narażeni na zaburzenia ich pracy1718.
Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek
- Nie jest wymagane dostosowanie dawki początkowej1716.
- W przypadku niewyjaśnionego spadku stężenia dwuwęglanów poniżej 20 mmol/l, należy zmniejszyć dawkę o 50% w kolejnym cyklu19.
- W przypadku wzrostu kreatyniny lub azotu mocznikowego do ≥ 2-krotności wartości wyjściowej i powyżej górnej granicy normy, należy opóźnić kolejny cykl do czasu powrotu do normy i następnie podać 50% dawki19.
Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby
- Nie przeprowadzono badań dotyczących dawkowania u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby1916.
- Zaleca się ścisłe monitorowanie pacjentów z ciężką niewydolnością wątroby. Na początku leczenia nie trzeba zmieniać dawki, a ewentualne korekty opierają się na wynikach badań hematologicznych19.
- W przypadku doustnej azacytydyny (tabletki), u osób z łagodnymi zaburzeniami czynności wątroby nie trzeba zmieniać dawki, natomiast w umiarkowanych i ciężkich zaburzeniach należy dokładnie obserwować pacjenta i dostosować dawkę w razie działań niepożądanych16.
Kobiety w ciąży i karmiące piersią
Azacytydyna jest przeciwwskazana u kobiet karmiących piersią2021. W przypadku ciąży decyzję o stosowaniu podejmuje lekarz indywidualnie.
Modyfikacje dawkowania w zależności od wskazania i reakcji organizmu
Dawkowanie zależne od wskazania
Dla postaci iniekcji podskórnych nie ma różnic w dawkowaniu w zależności od leczonej choroby – schemat pozostaje taki sam dla zespołów mielodysplastycznych, przewlekłej białaczki mielomonocytowej oraz ostrej białaczki szpikowej46.
Modyfikacja dawki w razie działań niepożądanych
W przypadku wystąpienia znacznej toksyczności hematologicznej (np. bardzo niskie wartości krwinek lub płytek) lub problemów z regeneracją krwi, lekarz może zalecić:
- Opóźnienie kolejnego cyklu leczenia aż do poprawy wyników krwi22.
- Zmniejszenie dawki do 50% lub 33% pierwotnej, w zależności od stopnia zaburzeń i czasu potrzebnego na regenerację2324.
- Podczas leczenia należy regularnie wykonywać badania krwi oraz kontrolować czynność nerek i wątroby49.
- W razie wystąpienia gorączki, krwawień lub innych niepokojących objawów należy niezwłocznie zgłosić się do lekarza25.
- Nie wolno samodzielnie przerywać ani zmieniać dawkowania leku4.
- Azacytydyna w tabletkach nie może być stosowana zamiennie z postacią do wstrzykiwań9.
Maksymalna dawka dobowa i ryzyko przedawkowania
Maksymalna dawka dobowa nie została określona, jednak w badaniach klinicznych po podaniu dawki niemal czterokrotnie wyższej niż zalecana (ok. 290 mg/m²) pojawiły się objawy takie jak biegunka, nudności i wymioty2627. Nie istnieje swoiste antidotum – leczenie polega na obserwacji i wsparciu objawowym2627.
Podsumowanie dawkowania azacytydyny w różnych grupach pacjentów
| Grupa pacjentów | Schemat dawkowania |
|---|---|
| Dorośli (iniekcje podskórne) | 75 mg/m² powierzchni ciała, codziennie przez 7 dni, cykl co 28 dni |
| Dorośli (tabletki doustne) | 300 mg raz dziennie przez 14 dni, potem 14 dni przerwy (cykl 28 dni) |
| Dzieci i młodzież | Nie zaleca się; brak zaleceń dotyczących dawkowania |
| Osoby starsze | Jak u dorosłych; kontrola czynności nerek |
| Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek | Jak u dorosłych; w razie spadku dwuwęglanów lub wzrostu kreatyniny – obniżenie dawki o 50% w kolejnym cyklu |
| Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby | Jak u dorosłych; ścisłe monitorowanie, ewentualne dostosowanie dawki przy umiarkowanych i ciężkich zaburzeniach |
| Kobiety w ciąży/karmiące piersią | Przeciwwskazane karmienie piersią |


















