Jak dawkować apomorfinę? – ogólne zasady

Apomorfina jest stosowana przede wszystkim w leczeniu obniżających sprawność fluktuacji ruchowych (tzw. zjawisk „on-off”) u osób z chorobą Parkinsona, gdy inne leki doustne nie przynoszą wystarczającej poprawy12. Lek występuje w postaci roztworu do wstrzykiwań (10 mg/ml) oraz roztworu do infuzji (5 mg/ml). Apomorfinę podaje się wyłącznie podskórnie, nigdy dożylnie34. Terapia powinna być prowadzona pod nadzorem lekarza doświadczonego w leczeniu choroby Parkinsona, a pacjent (lub opiekun) musi być odpowiednio przeszkolony w zakresie podawania leku34.

Dawkowanie roztworu do wstrzykiwań

  • Początek leczenia: Zazwyczaj zaczyna się od pojedynczej dawki 1 mg (0,1 ml), co odpowiada ok. 15–20 mikrogramom na kilogram masy ciała, podanej podskórnie w momencie wystąpienia objawów „off”. Po 30 minutach ocenia się odpowiedź pacjenta5.
  • Jeśli efekt jest niewystarczający, dawkę można stopniowo zwiększać (np. do 2 mg, potem wyżej), zachowując co najmniej 40 minut przerwy między kolejnymi próbami6.
  • Ustalona dawka: Po określeniu skutecznej dawki, podaje się ją w momencie pojawienia się objawów „off”. Pojedyncza dawka nie powinna przekraczać 10 mg7.
  • Całkowita dawka dobowa: Zwykle mieści się w zakresie 3–30 mg, podawana w 1–10 (niekiedy do 12) wstrzyknięciach w ciągu doby7.

Dawkowanie roztworu do infuzji

  • Początek leczenia: Ciągłą infuzję podskórną rozpoczyna się od szybkości 1 mg/h (0,2 ml/h), zwiększając ją codziennie w zależności od reakcji pacjenta8.
  • Nie należy zwiększać szybkości infuzji o więcej niż 0,5 mg/h w odstępach nie krótszych niż 4 godziny8.
  • Zakres dawek: Dawka godzinowa waha się zwykle od 1 do 4 mg (0,2–0,8 ml), czyli 0,014–0,06 mg/kg/h9.
  • Infuzję stosuje się wyłącznie w czasie czuwania, miejsce wkłucia należy zmieniać co 12 godzin9.
  • Całkowita dawka dobowa: Zazwyczaj wynosi od 3 do 30 mg, maksymalnie nie powinna przekraczać 100 mg10.
Ważne: Przed rozpoczęciem leczenia apomorfiną często konieczne jest podanie domperydonu (leku przeciwwymiotnego), aby zminimalizować ryzyko nudności i wymiotów. Dawka domperydonu powinna być jak najniższa i odstawiona tak szybko, jak to możliwe. U niektórych pacjentów możliwe jest stopniowe zmniejszanie dawki lewodopy, jednak wymaga to kontroli lekarza. W przypadku zmiany wstrzykiwacza lub rodzaju preparatu konieczne jest ponowne przeszkolenie pacjenta przez personel medyczny111213.

Dawkowanie w szczególnych grupach pacjentów

Dzieci i młodzież

Stosowanie apomorfiny jest przeciwwskazane u dzieci i młodzieży poniżej 18. roku życia1210.

Pacjenci w podeszłym wieku

Osoby starsze są dobrze reprezentowane w badaniach klinicznych i zazwyczaj mogą otrzymywać te same dawki co dorośli. Jednak u pacjentów w podeszłym wieku zaleca się zachowanie szczególnej ostrożności na początku leczenia, ze względu na ryzyko wystąpienia niedociśnienia ortostatycznego (nagłego spadku ciśnienia przy zmianie pozycji ciała)1415.

Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek

U osób z zaburzeniami czynności nerek można stosować taki sam schemat dawkowania, jak u dorosłych i osób starszych. Nie są wymagane szczególne modyfikacje dawek, jednak zaleca się ostrożność i obserwację pacjenta1415.

Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby

Apomorfina jest przeciwwskazana u osób z niewydolnością wątroby1617.

Kobiety w ciąży i karmiące piersią

Brak jest wystarczających danych dotyczących bezpieczeństwa stosowania apomorfiny u kobiet w ciąży. Stosowanie leku w ciąży jest możliwe tylko w przypadkach, gdy jest to absolutnie konieczne. Nie wiadomo, czy apomorfina przenika do mleka kobiecego. Decyzja o kontynuowaniu karmienia piersią podczas leczenia powinna być podjęta indywidualnie, biorąc pod uwagę korzyści dla matki i dziecka18.

Maksymalna dawka dobowa i ostrzeżenia dotyczące przedawkowania

Całkowita dobowa dawka apomorfiny (niezależnie od formy podania) nie powinna przekraczać 100 mg. Pojedyncza dawka wstrzyknięcia nie powinna być większa niż 10 mg710. Przekroczenie tych wartości może prowadzić do wystąpienia działań niepożądanych, takich jak silne wymioty, depresja oddechowa, niedociśnienie czy zaburzenia rytmu serca. W przypadku przedawkowania zaleca się leczenie objawowe, np. domperydon na wymioty, nalokson na depresję oddechową czy atropinę w przypadku bradykardii1920.

Informacje praktyczne:

  • Apomorfinę podaje się wyłącznie podskórnie – nigdy dożylnie.
  • Roztwór powinien być przezroczysty, bezbarwny do lekko żółtawego i pozbawiony cząstek stałych.
  • Miejsce podania (np. brzuch lub udo) może wpływać na szybkość wchłaniania leku – warto obserwować reakcję organizmu.
  • W przypadku długotrwałego stosowania mogą wystąpić reakcje miejscowe, takie jak guzki czy stwardnienie pod skórą. Zaleca się regularną zmianę miejsca wkłucia.
  • W przypadku jakichkolwiek objawów niepożądanych, zwłaszcza zaburzeń rytmu serca, zawrotów głowy czy senności, należy niezwłocznie zgłosić się do lekarza.

Podsumowanie dawkowania apomorfiny w różnych grupach pacjentów

Grupa pacjentów Schemat dawkowania
Dorośli (wstrzyknięcia podskórne) Początkowo 1 mg, stopniowo zwiększając dawkę do skutecznej; pojedyncza dawka do 10 mg; dobowo 3–30 mg (maks. 100 mg)
Dorośli (ciągła infuzja podskórna) Start od 1 mg/h, zwiększanie co 0,5 mg/h co min. 4 h; godzinna dawka 1–4 mg; dobowo 3–30 mg (maks. 100 mg)
Dzieci i młodzież < 18 lat Przeciwwskazane
Osoby starsze Dawkowanie jak u dorosłych; ostrożność na początku leczenia
Pacjenci z zaburzeniem czynności nerek Jak u dorosłych i starszych; zalecana ostrożność
Pacjenci z niewydolnością wątroby Przeciwwskazane
Kobiety w ciąży i karmiące Stosować wyłącznie w razie konieczności; decyzja indywidualna

Apomorfina – indywidualne podejście do dawkowania

Dawkowanie apomorfiny wymaga indywidualnego dopasowania i ścisłej kontroli specjalisty. Zarówno początkowe ustalanie dawki, jak i ewentualne jej modyfikacje muszą być przeprowadzane ostrożnie, z uwzględnieniem reakcji organizmu, wieku, chorób współistniejących oraz innych przyjmowanych leków. Maksymalna dawka dobowa nie powinna być przekraczana, a u dzieci, młodzieży i osób z niewydolnością wątroby lek jest przeciwwskazany. W przypadku ciąży i laktacji decyzję o stosowaniu apomorfiny należy podejmować bardzo ostrożnie. Dzięki odpowiedniemu dobraniu dawki i ścisłej kontroli możliwe jest skuteczne wsparcie pacjentów z chorobą Parkinsona, którzy nie reagują na standardowe leczenie.

Pytania i odpowiedzi

Jak podaje się apomorfinę?

Apomorfinę podaje się wyłącznie podskórnie – w formie wstrzyknięć lub ciągłej infuzji34.

Jaka jest maksymalna dawka apomorfiny na dobę?

Nie należy przekraczać 100 mg apomorfiny na dobę, niezależnie od drogi podania710.

Czy apomorfina może być stosowana u dzieci?

Stosowanie apomorfiny jest przeciwwskazane u dzieci i młodzieży poniżej 18. roku życia1210.

Jakie są najczęstsze działania niepożądane apomorfiny?

Do najczęstszych należą nudności, wymioty, reakcje w miejscu podania, senność i zawroty głowy2123.

Czy apomorfina jest bezpieczna dla kobiet w ciąży?

Stosowanie apomorfiny w ciąży jest możliwe tylko, gdy jest to bezwzględnie konieczne18.