Stosowanie leków u dzieci – dlaczego wymaga szczególnej ostrożności?

Dzieci nie są „małymi dorosłymi” – ich organizmy inaczej przetwarzają leki, co wpływa na ich działanie, wchłanianie oraz wydalanie. Procesy metaboliczne u dzieci przebiegają w odmienny sposób, dlatego leki mogą wywoływać u nich inne efekty lub skutki uboczne niż u dorosłych1. Z tego powodu każdy lek stosowany u najmłodszych musi być dokładnie przebadany pod kątem bezpieczeństwa, a dawkowanie musi być dostosowane do wieku i masy ciała.

Anakinra – zakres stosowania u dzieci

Anakinra to lek w formie roztworu do wstrzykiwań, który jest antagonistą receptora interleukiny-1. U dzieci i młodzieży nie jest on stosowany we wszystkich wskazaniach, w których jest używany u dorosłych. U pacjentów pediatrycznych anakinra jest dopuszczona do leczenia wybranych autozapalnych zespołów gorączek okresowych oraz choroby Stilla, ale tylko w określonych warunkach:

  • Może być stosowana u niemowląt, dzieci i młodzieży w wieku 8 miesięcy i starszych oraz o masie ciała co najmniej 10 kg23.
  • Wskazania obejmują: okresowe zespoły zależne od kriopiryny (CAPS), w tym NOMID/CINCA, zespół Muckle-Wellsa, zespół rodzinnej zimnej pokrzywki, rodzinną gorączkę śródziemnomorską (FMF) oraz chorobę Stilla, w tym postać układową młodzieńczego idiopatycznego zapalenia stawów (uMIZS)34.
  • W przypadku FMF anakinra może być stosowana w połączeniu z kolchicyną, jeśli to konieczne3.

Nie jest natomiast przeznaczona dla dzieci w leczeniu reumatoidalnego zapalenia stawów czy COVID-19, gdzie stosowanie ogranicza się wyłącznie do dorosłych2.

Ważne dla rodziców:

  • Anakinra może być stosowana u dzieci wyłącznie w określonych wskazaniach i po ukończeniu 8 miesięcy życia oraz przy masie ciała minimum 10 kg3.
  • Nie należy stosować tego leku u dzieci z innymi chorobami, niż te wymienione w oficjalnych wskazaniach.
  • Lek podawany jest wyłącznie w formie iniekcji podskórnych.
  • W przypadku braku danych klinicznych dotyczących innych grup wiekowych lub wskazań, lek nie powinien być stosowany.

Dawkowanie anakinry u dzieci

Dawkowanie anakinry u dzieci zależy od masy ciała i wieku oraz wskazania do leczenia. W przypadku leczenia dzieci i młodzieży w wieku od 8 miesięcy i o masie ciała co najmniej 10 kg, dawkowanie powinno być ustalone indywidualnie w zależności od choroby i zaleceń lekarza. W niektórych przypadkach może być konieczne dostosowanie dawki, szczególnie u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek5.

  • Brak jest danych dotyczących bezpieczeństwa i skuteczności u dzieci młodszych niż 8 miesięcy lub o masie ciała poniżej 10 kg – w tych grupach wiekowych lek nie jest stosowany3.
  • W przypadku niewydolności nerek u dzieci, dawkowanie może wymagać indywidualnej korekty i większej ostrożności5.

Bezpieczeństwo stosowania i środki ostrożności u dzieci

Stosowanie anakinry u dzieci wymaga szczególnej ostrożności z uwagi na możliwość wystąpienia działań niepożądanych oraz konieczność ścisłego monitorowania niektórych parametrów:

  • Nie wolno stosować leku u dzieci z nadwrażliwością na anakinrę lub białka Escherichia coli6.
  • Leczenia nie należy rozpoczynać u dzieci z neutropenią (zmniejszoną liczbą neutrofili)6.
  • Podczas terapii konieczne jest regularne monitorowanie liczby neutrofili, szczególnie w pierwszych miesiącach leczenia7.
  • Możliwe jest wystąpienie poważnych infekcji – u dzieci z aktywną infekcją leczenia nie należy rozpoczynać8.
  • Opisywano przypadki reakcji alergicznych, w tym poważnych, oraz pojedyncze przypadki zapalenia wątroby i zaburzeń płucnych, zwłaszcza u dzieci z chorobą Stilla179.
  • Nie należy podawać szczepionek zawierających żywe mikroorganizmy w trakcie leczenia anakinrą10.
Najważniejsze środki ostrożności podczas terapii anakinrą u dzieci:

  • Monitorowanie liczby neutrofili i czynności wątroby jest szczególnie ważne w pierwszym miesiącu terapii oraz u dzieci z chorobą Stilla1117.
  • W razie wystąpienia ciężkich reakcji alergicznych, infekcji lub innych poważnych działań niepożądanych należy natychmiast przerwać leczenie.
  • U dzieci z zespołem DRESS (reakcja polekowa z eozynofilią i objawami ogólnymi) terapia powinna być przerwana12.
  • Nie należy łączyć anakinry z antagonistami TNF-α, gdyż zwiększa to ryzyko powikłań13.

Tabela: Stosowanie anakinry u dzieci i młodzieży

Grupa wiekowa Możliwość stosowania Dawkowanie
Niemowlęta (0–8 miesięcy) lub <10 kg Nie zaleca się Brak danych
Dzieci (≥8 miesięcy – 12 lat) i ≥10 kg Możliwe, tylko w wybranych wskazaniach Według zaleceń lekarza, zależnie od choroby i masy ciała
Młodzież (≥12 lat) i ≥10 kg Możliwe, tylko w wybranych wskazaniach Według zaleceń lekarza, jak u młodszych dzieci lub dorosłych

Anakinra – bezpieczna terapia w określonych sytuacjach pediatrycznych

Anakinra jest lekiem, którego stosowanie u dzieci jest możliwe wyłącznie w określonych wskazaniach, przy zachowaniu ścisłych kryteriów dotyczących wieku i masy ciała. Wskazana jest dla dzieci od 8. miesiąca życia, ważących co najmniej 10 kg, zmagających się z rzadkimi chorobami autozapalnymi, takimi jak CAPS, FMF czy choroba Stilla. Każda decyzja o włączeniu anakinry powinna być poprzedzona indywidualną oceną stanu zdrowia dziecka oraz uwzględnieniem potencjalnych przeciwwskazań i koniecznością ścisłego monitorowania w trakcie terapii231.

Pytania i odpowiedzi

Czy anakinra może być stosowana u wszystkich dzieci?

Nie, anakinra jest dopuszczona do stosowania tylko u dzieci od 8. miesiąca życia i o masie ciała co najmniej 10 kg, w określonych chorobach autozapalnych.

Jakie są główne przeciwwskazania do stosowania anakinry u dzieci?

Główne przeciwwskazania to nadwrażliwość na lek lub białka E. coli oraz neutropenia (zmniejszona liczba neutrofili).

Czy podczas leczenia anakinrą można szczepić dziecko?

Nie należy stosować szczepionek zawierających żywe drobnoustroje podczas leczenia anakinrą.

Jak monitorować bezpieczeństwo stosowania anakinry u dzieci?

Należy regularnie kontrolować liczbę neutrofili i czynność wątroby, szczególnie w pierwszym miesiącu leczenia.