Stosowanie leków w ciąży i podczas karmienia piersią – dlaczego ostrożność jest tak ważna?

Okres ciąży i karmienia piersią to czas, w którym każda kobieta powinna zachować szczególną ostrożność przy stosowaniu jakichkolwiek leków. Wiele substancji leczniczych, nawet tych stosowanych miejscowo, może przenikać przez łożysko lub do mleka matki, a tym samym wpływać na rozwijający się płód lub noworodka12. Właśnie dlatego każda decyzja o zastosowaniu leku powinna być podjęta po dokładnym rozważeniu korzyści i potencjalnego ryzyka dla matki oraz dziecka12.

Bezpieczeństwo stosowania adapalenu w ciąży

Adapalen należy do grupy retynoidów stosowanych miejscowo i jest wykorzystywany głównie w leczeniu trądziku. Choć wchłanianie adapalenu przez skórę jest bardzo małe, nie oznacza to, że jest on całkowicie bezpieczny dla kobiet w ciąży132456.

  • Wszystkie dostępne źródła jasno wskazują, że adapalen – niezależnie od postaci (krem, żel) czy składu (samodzielnie lub w połączeniu z innymi substancjami, np. nadtlenkiem benzoilu) – jest przeciwwskazany do stosowania w ciąży oraz u kobiet planujących ciążę132456.
  • Badania na zwierzętach wykazały, że adapalen podawany doustnie w dużych dawkach może powodować wady rozwojowe płodu oraz inne szkodliwe skutki dla rozwoju dziecka74.
  • W przypadku miejscowego stosowania adapalenu, ryzyko dla płodu jest uznawane za bardzo małe, ale nie można go całkowicie wykluczyć, zwłaszcza w sytuacjach takich jak uszkodzona skóra lub stosowanie zbyt dużej ilości leku132456.
  • Jeśli kobieta zajdzie w ciążę w trakcie stosowania adapalenu, leczenie należy natychmiast przerwać132456.
Ważne: Adapalen, zarówno samodzielnie, jak i w połączeniu z nadtlenkiem benzoilu, jest przeciwwskazany w ciąży i u kobiet planujących ciążę. Nawet jeśli lek nakładany jest tylko na niewielką powierzchnię skóry, nie można wykluczyć ryzyka dla rozwijającego się dziecka. W razie przypadkowego zastosowania adapalenu w ciąży należy niezwłocznie odstawić lek i skonsultować się z lekarzem. Stosowanie adapalenu w ciąży nie jest bezpieczne, nawet jeśli wchłanianie przez skórę jest minimalne.

Wpływ adapalenu na płód

Dostępne dane kliniczne dotyczące stosowania adapalenu miejscowo u kobiet w ciąży są ograniczone. Wiadomo jednak, że retinoidy podawane doustnie mogą powodować poważne wady wrodzone. Miejscowo stosowany adapalen wiąże się z minimalnym wchłanianiem przez skórę, ale w szczególnych przypadkach (np. duża powierzchnia aplikacji, uszkodzona skóra, przedawkowanie) ilość leku w organizmie może wzrosnąć132456. Nie zaleca się stosowania adapalenu na uszkodzoną skórę ani na rozległe partie ciała.

Bezpieczeństwo stosowania adapalenu podczas karmienia piersią

Stosowanie adapalenu podczas karmienia piersią jest oceniane jako mniej ryzykowne niż w ciąży, ale również wymaga zachowania ostrożności8910111213.

  • Brakuje badań, które jednoznacznie określiłyby, czy adapalen przenika do mleka kobiecego podczas stosowania miejscowego81091213.
  • Według dostępnych danych, ilość adapalenu wchłanianego do organizmu matki po aplikacji na skórę jest bardzo mała i nie powinna stanowić zagrożenia dla dziecka karmionego piersią81091213.
  • Adapalen można stosować w okresie karmienia piersią, ale nie należy nakładać go na skórę piersi, aby dziecko nie miało bezpośredniego kontaktu z lekiem81091213.
  • W przypadku preparatów złożonych (adapalen z nadtlenkiem benzoilu) zalecenia są takie same – można kontynuować karmienie piersią, pod warunkiem unikania aplikacji leku na piersi914151617.
Ważne dla mam karmiących piersią:

  • Adapalen można stosować podczas karmienia piersią, jeśli jest nakładany na niewielką powierzchnię skóry i z dala od klatki piersiowej.
  • Nie należy stosować adapalenu na skórę piersi, aby zapobiec przypadkowemu kontaktowi dziecka z lekiem.
  • Wchłanianie adapalenu przez skórę jest minimalne, więc ogólnoustrojowy wpływ na dziecko jest bardzo mało prawdopodobny.
  • Dotyczy to zarówno leków jednoskładnikowych (tylko adapalen), jak i preparatów złożonych (adapalen z nadtlenkiem benzoilu).

Wpływ adapalenu na płodność

Nie przeprowadzono badań dotyczących wpływu adapalenu na płodność u ludzi, jednak badania na zwierzętach nie wykazały niekorzystnego działania adapalenu na płodność i rozrodczość w standardowych dawkach181920. Nie stwierdzono także wpływu nadtlenku benzoilu (w preparatach złożonych) na płodność w badaniach na zwierzętach181920.

Podsumowanie – adapalen a bezpieczeństwo w ciąży i laktacji

Okres Możliwość stosowania Uwagi
Ciąża Nie Przeciwwskazany niezależnie od postaci leku i drogi podania. Leczenie należy przerwać, jeśli kobieta zajdzie w ciążę w trakcie stosowania.
Karmienie piersią Tak Można stosować, ale nie należy nakładać na klatkę piersiową. Ekspozycja dziecka na lek jest minimalna.

Pytania i odpowiedzi

Czy adapalen można stosować w ciąży?

Nie, adapalen jest przeciwwskazany do stosowania w ciąży i u kobiet planujących ciążę.

Czy adapalen przenika do mleka matki?

Brakuje danych na ten temat, ale po zastosowaniu miejscowym ekspozycja dziecka jest minimalna.

Czy adapalen można stosować podczas karmienia piersią?

Tak, ale nie należy nakładać leku na klatkę piersiową, aby dziecko nie miało z nim kontaktu.

Czy adapalen wpływa na płodność?

Badania na zwierzętach nie wykazały negatywnego wpływu adapalenu na płodność.