Bezpieczeństwo stosowania rytonawiru w ciąży
Stosowanie leków podczas ciąży zawsze wymaga ostrożności, ponieważ substancje czynne mogą przenikać przez łożysko i wpływać na rozwijający się płód123. Rytonawir jest lekiem przeciwwirusowym, który najczęściej stosuje się w terapii skojarzonej z innymi inhibitorami proteazy w leczeniu zakażenia HIV lub COVID-19. Decyzja o jego użyciu w ciąży powinna być podejmowana z dużą rozwagą i w oparciu o indywidualną ocenę stanu zdrowia matki.
Dane kliniczne dotyczące stosowania w ciąży
- Rytonawir był stosowany u dużej liczby kobiet w ciąży – według danych zgromadzonych w różnych rejestrach i systemach monitorowania, dotyczy to ponad 6100 żywych urodzeń, z czego w około 2800 przypadkach narażenie na rytonawir miało miejsce już w pierwszym trymestrze ciąży123.
- Większość tych danych dotyczyła rytonawiru stosowanego w mniejszych dawkach, jako tzw. lek wzmacniający działanie innych inhibitorów proteazy (np. w terapii HIV), a nie jako samodzielny lek w dużych dawkach123.
- W dostępnych obserwacjach nie wykazano zwiększenia ryzyka występowania wad wrodzonych u dzieci w porównaniu do ogólnej populacji123.
- Badania na zwierzętach wykazały szkodliwy wpływ na rozrodczość i rozwój płodu, jednak nie ma jednoznacznych dowodów na podobne działanie u ludzi123.
- Rytonawir może wchodzić w interakcje z doustnymi środkami antykoncepcyjnymi, zmniejszając ich skuteczność, dlatego podczas leczenia zaleca się stosowanie dodatkowych lub alternatywnych metod zapobiegania ciąży1234.
Zalecenia dotyczące stosowania w ciąży
- Rytonawir może być stosowany w okresie ciąży, jeśli wymaga tego stan kliniczny kobiety i oczekiwane korzyści przewyższają potencjalne ryzyko123.
- Produkt leczniczy Paxlovid (zawierający nirmatrelwir i rytonawir) nie jest zalecany do stosowania w okresie ciąży oraz u kobiet w wieku rozrodczym, które nie stosują skutecznej antykoncepcji, chyba że stan zdrowia kobiety wymaga leczenia tym preparatem5.
- Jeśli rytonawir jest konieczny, kobieta powinna unikać zajścia w ciążę podczas leczenia i przez co najmniej 7 dni po jego zakończeniu4.
Bezpieczeństwo stosowania rytonawiru podczas karmienia piersią
Karmienie piersią w trakcie leczenia rytonawirem również wymaga szczególnej uwagi, ponieważ substancja ta może przedostawać się do mleka matki678. Obecnie dostępne dane na temat bezpieczeństwa dla dziecka są ograniczone.
- Ograniczone opublikowane dane wykazały obecność rytonawiru w mleku kobiecym678.
- Nie wiadomo, czy rytonawir wpływa na noworodka lub niemowlę karmione piersią, ani czy oddziałuje na proces laktacji678.
- Rytonawir podawany kobietom zakażonym HIV nie powinien być łączony z karmieniem piersią, ponieważ istnieje ryzyko przeniesienia wirusa HIV na dziecko, rozwinięcia się oporności wirusa oraz wystąpienia poważnych działań niepożądanych u dziecka678.
- W przypadku leczenia produktem Paxlovid zaleca się przerwanie karmienia piersią na czas leczenia i przez 7 dni po jego zakończeniu, ze względu na brak wystarczających danych o bezpieczeństwie9.
Zalecenia dotyczące karmienia piersią
- Kobiety przyjmujące rytonawir nie powinny karmić piersią, jeśli są zakażone wirusem HIV678.
- Podczas leczenia produktem Paxlovid, który zawiera rytonawir, należy przerwać karmienie piersią i nie wznawiać go przez 7 dni po zakończeniu leczenia9.
- Nie można wykluczyć zagrożenia dla dziecka karmionego piersią, dlatego decyzja o ewentualnym wznowieniu karmienia powinna być podejmowana indywidualnie6789.
Wpływ rytonawiru na płodność
- Brak jest danych dotyczących wpływu rytonawiru na płodność u ludzi678.
- Badania przeprowadzone na zwierzętach nie wykazały negatywnego wpływu rytonawiru na płodność678.
Podsumowanie: Rytonawir w ciąży i podczas karmienia piersią – bezpieczeństwo i zalecenia
| Okres | Możliwość stosowania | Uwagi |
|---|---|---|
| Ciąża | Można stosować tylko, jeśli jest to konieczne | Brak wzrostu wad wrodzonych w badaniach; nie zaleca się bez wyraźnych wskazań; konieczna skuteczna antykoncepcja podczas leczenia i przez 7 dni po zakończeniu |
| Karmienie piersią | Nie zaleca się | Rytonawir przenika do mleka; podczas leczenia oraz przez 7 dni po zakończeniu należy przerwać karmienie piersią |
| Płodność | Brak danych u ludzi | Badania na zwierzętach nie wykazały wpływu na płodność |













