Standardowa dawka i przedawkowanie fenylefryny
Fenylefryna jest dostępna w różnych postaciach, takich jak kapsułki doustne, aerozole do nosa, krople do oczu oraz roztwory do wstrzykiwań. Standardowe dawki różnią się w zależności od formy leku:
- Kapsułki doustne zawierają zazwyczaj około 10-12 mg fenylefryny chlorowodorku na dawkę.
- Aerozole do nosa zawierają od 2,5 mg do 2,5 mg fenylefryny chlorowodorku na ml, z pojedynczą dawką około 0,25 mg.
- Krople do oczu mają znacznie wyższe stężenia, nawet do 100 mg/ml fenylefryny chlorowodorku, stosowane miejscowo.
- Roztwory do wstrzykiwań zawierają od 0,05 mg/ml do 10 mg/ml fenylefryny chlorowodorku, stosowane w warunkach szpitalnych.
Przedawkowanie fenylefryny następuje, gdy organizm otrzyma dawkę przekraczającą zalecaną, co może zdarzyć się zarówno w przypadku doustnego, miejscowego, jak i dożylnego podania. Ilość leku potrzebna do wywołania ciężkich objawów przedawkowania jest różna i zależy od drogi podania oraz indywidualnej wrażliwości pacjenta. W przypadku fenylefryny stosowanej doustnie lub donosowo, dawki toksyczne mogą być niższe u osób z chorobami serca lub nadciśnieniem.
Przedawkowanie może mieć poważne konsekwencje, takie jak trwałe uszkodzenia narządów lub zagrożenie życia, dlatego należy zawsze stosować fenylefrynę zgodnie z zaleceniami i nie przekraczać dawki.
Objawy przedawkowania fenylefryny
Objawy przedawkowania fenylefryny mogą się różnić w zależności od drogi podania oraz ilości przyjętej substancji. Mogą mieć charakter łagodny, umiarkowany lub zagrażający życiu.
Typowe objawy przedawkowania fenylefryny:
- Układ sercowo-naczyniowy: tachykardia (przyspieszone bicie serca), odruchowa bradykardia (zwolnienie akcji serca), nadciśnienie tętnicze, zaburzenia rytmu serca (np. dodatkowe skurcze komorowe, częstoskurcz komorowy), zapaść naczyniowa.
- Układ nerwowy: rozdrażnienie, niepokój ruchowy, bezsenność, splątanie, halucynacje, drgawki.
- Objawy ogólne: bóle i zawroty głowy, nudności, wymioty, uczucie zmęczenia, pocenie się, bladość skóry.
- Inne: trudności w oddawaniu moczu, uczucie strachu, omamy, reakcje alergiczne (wysypka, pokrzywka).
Postępowanie w przypadku przedawkowania fenylefryny
W razie podejrzenia przedawkowania fenylefryny należy niezwłocznie podjąć odpowiednie działania lecznicze. Postępowanie zależy od stopnia nasilenia objawów i drogi podania leku.
- Płukanie żołądka – szczególnie ważne po doustnym przedawkowaniu, jeśli od spożycia nie upłynęła więcej niż godzina.
- Podawanie węgla aktywowanego – stosowane doustnie w celu ograniczenia wchłaniania substancji z przewodu pokarmowego.
- Leczenie objawowe i podtrzymujące – monitorowanie czynności życiowych, wspomaganie oddechu i krążenia w ciężkich przypadkach.
- Leki blokujące receptory alfa-adrenergiczne – np. fentolamina dożylnie, stosowana w celu obniżenia nadciśnienia tętniczego wywołanego przedawkowaniem fenylefryny.
- Atropina – może być podana w przypadku odruchowej bradykardii.
- W przypadku miejscowego przedawkowania (np. krople do oczu) – natychmiastowe przepłukanie oczu wodą.
W przypadku ciężkiego zatrucia konieczna jest hospitalizacja na oddziale intensywnej terapii, gdzie możliwe jest monitorowanie i wspomaganie funkcji życiowych.
Fenylefryna w lekach złożonych a przedawkowanie
Fenylefryna często występuje w połączeniu z innymi substancjami, np. paracetamolem, kofeiną czy kwasem askorbowym. W takich preparatach objawy przedawkowania mogą wynikać z działania jednej lub wszystkich substancji czynnych.
- Przedawkowanie paracetamolu jest szczególnie groźne ze względu na ryzyko uszkodzenia wątroby, które może pojawić się po kilku godzinach od przyjęcia zbyt dużej dawki.
- Przedawkowanie kofeiny może wywołać pobudzenie, drżenia, tachykardię i zaburzenia rytmu serca.
- Fenylefryna dodana do takich preparatów może powodować objawy przedawkowania charakterystyczne dla sympatykomimetyków, takie jak nadciśnienie, tachykardia, a w ciężkich przypadkach splątanie i drgawki.
Leczenie przedawkowania leków złożonych musi być dostosowane do objawów oraz substancji, które je wywołały. W ciężkich przypadkach stosuje się leczenie szpitalne, odtrutki i monitorowanie stanu pacjenta.
| Objawy | Postępowanie | Konieczność hospitalizacji |
|---|---|---|
| Łagodne: bóle głowy, nudności, zawroty głowy | Obserwacja, podanie węgla aktywowanego, nawadnianie | Nie zawsze |
| Umiarkowane: tachykardia, nadciśnienie, niepokój | Płukanie żołądka, leczenie objawowe, leki beta-adrenolityczne | Często wskazana |
| Ciężkie: zapaść naczyniowa, drgawki, zaburzenia rytmu serca | Intensywna terapia, wspomaganie oddechu i krążenia, leki alfa-adrenolityczne (fentolamina) | Zawsze |
Fenylefryna – odpowiedzialne stosowanie dla bezpieczeństwa
Fenylefryna jest skutecznym lekiem na przekrwienie błony śluzowej nosa oraz w innych wskazaniach, ale jej stosowanie wymaga przestrzegania zaleceń dawkowania. Przedawkowanie może prowadzić do poważnych powikłań, dlatego nigdy nie należy przekraczać zalecanej dawki, stosować leków dłużej niż wskazano oraz unikać łączenia preparatów zawierających fenylefrynę bez konsultacji z lekarzem.
W przypadku wystąpienia niepokojących objawów po zastosowaniu fenylefryny, zwłaszcza jeśli pojawiły się objawy przedawkowania, należy niezwłocznie zwrócić się o pomoc medyczną.


















