Dawkowanie acetylocysteiny – ogólne zasady

Acetylocysteina jest stosowana głównie jako lek rozrzedzający wydzielinę dróg oddechowych, co ułatwia jej usuwanie. Dawkowanie zależy od postaci leku, drogi podania, wieku pacjenta oraz wskazań medycznych. Najczęściej stosowane są formy doustne: tabletki, tabletki musujące, proszki do sporządzania roztworów oraz roztwór doustny. Dostępna jest także postać dożylna, używana w leczeniu zatrucia paracetamolem.

Dorośli i młodzież powyżej 14 lat

  • W przypadku tabletek i tabletek musujących dawka dobowa wynosi od 400 mg do 600 mg, podzielona na 2 lub 3 dawki w ciągu dnia.
  • Proszki do sporządzania roztworów oraz granulaty stosuje się w podobnym zakresie dawki – od 400 mg do 600 mg dziennie, podzielone na 2-3 dawki.
  • Tabletki musujące o wysokiej dawce (600 mg) stosuje się najczęściej raz na dobę.
  • W przypadku roztworu do infuzji (stosowanego przy zatruciu paracetamolem) dawka jest znacznie wyższa i podawana wyłącznie w warunkach szpitalnych.

Dzieci i młodzież poniżej 14 lat

  • Dla dzieci w wieku 7-14 lat zaleca się dawkę około 400 mg na dobę, podzieloną na 2 lub 4 dawki, w zależności od postaci leku.
  • Dzieci w wieku 3-6 lat mogą otrzymywać dawkę od 200 mg do 300 mg na dobę, podzieloną na 2-3 dawki.
  • Dla dzieci poniżej 3 lat stosowanie acetylocysteiny jest przeciwwskazane ze względu na ryzyko niedrożności dróg oddechowych.
  • Dla najmłodszych dzieci (poniżej 7 lat) niektóre postacie, jak granulaty, nie są zalecane.

Drogi podania i postacie leku

  • Doustne: tabletki, tabletki musujące, proszki i granulaty do sporządzania roztworu – dawkowanie zależy od wieku i stanu pacjenta.
  • Dożylne: stosowane wyłącznie w leczeniu zatrucia paracetamolem – podawane w warunkach szpitalnych według ściśle określonego schematu dawkowania.
Ważne: Nie należy stosować acetylocysteiny u dzieci poniżej 3 lat ze względu na ryzyko niedrożności dróg oddechowych. U starszych dzieci i dorosłych ważne jest, aby ostatnia dawka była podana najpóźniej 4 godziny przed snem, a podczas leczenia należy przyjmować zwiększoną ilość płynów.

Dawkowanie w szczególnych grupach pacjentów

Dzieci i młodzież

Acetylocysteina nie jest zalecana dla dzieci poniżej 3 lat (w niektórych produktach poniżej 6 lub 7 lat) ze względu na ryzyko obturacji dróg oddechowych. Dla dzieci w wieku 3-6 lat stosuje się dawki od 200 mg do 300 mg dziennie podzielone na 2-3 dawki, a dla dzieci w wieku 7-14 lat dawkę około 400 mg dziennie w 2-4 dawkach podzielonych. Młodzież powyżej 14 lat stosuje dawki jak dorośli.12

Osoby starsze

Pacjenci w podeszłym wieku zazwyczaj stosują standardowe dawki, jednak z uwagi na częstsze współistnienie niewydolności nerek lub innych schorzeń, dawkowanie może wymagać ostrożności i indywidualnej oceny. Nie ma jednak jednoznacznych zaleceń dotyczących obniżania dawek wyłącznie ze względu na wiek.3

Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek

Dawkowanie acetylocysteiny u pacjentów z niewydolnością nerek nie jest jednoznacznie określone w dostępnych źródłach, dlatego należy zachować ostrożność i monitorować stan pacjenta podczas leczenia. W przypadku ciężkiej niewydolności nerek konieczna może być konsultacja lekarska.4

Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby

Brak szczegółowych danych dotyczących konieczności modyfikacji dawkowania u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby. Jednak ze względu na metabolizm acetylocysteiny i jej działanie, zaleca się ostrożność w tej grupie pacjentów.5

Kobiety w ciąży i karmiące piersią

Stosowanie acetylocysteiny w ciąży i okresie karmienia piersią jest przeciwwskazane w niektórych produktach (np. ACC optima). W przypadku konieczności stosowania leku w tych okresach, decyzję powinien podjąć lekarz po ocenie korzyści i ryzyka.4

Ważne: Acetylocysteina może powodować zwiększenie objętości wydzieliny oskrzelowej, co wymaga ostrożności u pacjentów z ograniczoną zdolnością odkrztuszania. W takich przypadkach może być konieczne zastosowanie dodatkowych metod, takich jak fizykoterapia oddechowa czy drenaż.

Specjalne schematy dawkowania

W leczeniu zatrucia paracetamolem stosuje się acetylocysteinę dożylnie w warunkach szpitalnych według ściśle określonego schematu dawkowania, rozpoczynając terapię jak najszybciej po zatruciu. Całkowita dawka dobowa wynosi około 300 mg/kg masy ciała, podawana w trzech etapach w ciągu 20 godzin.6

Maksymalna dawka dobowa i bezpieczeństwo stosowania

Maksymalne dawki dobowe acetylocysteiny w doustnych postaciach nie są dokładnie określone, ale badania wskazują, że dawki do 11,6 g na dobę przez kilka miesięcy są dobrze tolerowane przez zdrowych ochotników. Przedawkowanie może powodować objawy żołądkowo-jelitowe, takie jak nudności, wymioty i biegunka.78

Podsumowanie dawkowania acetylocysteiny

Grupa pacjentów Schemat dawkowania
Dorośli i młodzież powyżej 14 lat 400-600 mg na dobę, w 2-3 dawkach podzielonych; tabletki musujące 600 mg raz dziennie
Dzieci 7-14 lat 400 mg na dobę, w 2-4 dawkach podzielonych; różne postacie leku
Dzieci 3-6 lat 200-300 mg na dobę, w 2-3 dawkach podzielonych; nie stosować u dzieci poniżej 3 lat
Dzieci poniżej 3 lat Przeciwwskazane
Pacjenci z niewydolnością nerek Zalecana ostrożność; brak dokładnych danych o modyfikacji dawki
Kobiety w ciąży i karmiące piersią Przeciwwskazane lub stosować wyłącznie po konsultacji z lekarzem
Stosowanie dożylne (zatrucie paracetamolem) Ok. 300 mg/kg mc. w ciągu 20 godzin w trzech etapach, w warunkach szpitalnych

Pytania i odpowiedzi

Jak dawkować acetylocysteinę u dzieci?

Dzieci od 3 do 6 lat przyjmują 200-300 mg na dobę w 2-3 dawkach podzielonych, a dzieci od 7 do 14 lat około 400 mg na dobę w 2-4 dawkach. Nie stosować u dzieci poniżej 3 lat.

Jaka jest dawka acetylocysteiny dla dorosłych?

Dorośli i młodzież powyżej 14 lat stosują dawkę 400-600 mg na dobę, podzieloną na 2-3 dawki. Tabletki musujące 600 mg można stosować raz dziennie.

Czy acetylocysteina może być stosowana w ciąży?

W niektórych produktach acetylocysteina jest przeciwwskazana w ciąży i okresie karmienia piersią. Decyzję o stosowaniu powinien podjąć lekarz.

Jak podaje się acetylocysteinę w zatruciu paracetamolem?

W zatruciu paracetamolem acetylocysteinę podaje się dożylnie w warunkach szpitalnych, według schematu dawki około 300 mg/kg masy ciała w ciągu 20 godzin.

Czy acetylocysteinę można stosować u osób z chorobą wrzodową żołądka?

Stosowanie acetylocysteiny u pacjentów z chorobą wrzodową wymaga ostrożności, zwłaszcza jeśli stosują inne leki drażniące błonę śluzową żołądka.