Wyciąg z Physalis angulata

Czym jest Physalis angulata i skąd pochodzi?

Physalis angulata to roślina zielna z rodziny psiankowatych (Solanaceae), spokrewniona z pomidorem czy ziemniakiem. Pochodzi z Ameryki, ale dziś rośnie dziko w wielu krajach tropikalnych i subtropikalnych – od Ameryki Południowej, przez Afrykę Zachodnią, po Azję Południowo-Wschodnią, w tym Indonezję, gdzie jest znana pod nazwą „ciplukan”. W tradycyjnej medycynie tych regionów roślina ma wielowiekową historię stosowania: używano jej przy gorączce, astmie, bólach reumatycznych, cukrzycy, ospie wietrznej, chorobach wątroby i infekcjach układu moczowego.

Do przygotowania wyciągu używa się różnych części rośliny – całej rośliny, liści, łodyg, korzeni, owoców i części nadziemnych. Każda z nich zawiera nieco inny profil składników aktywnych, co przekłada się na różne właściwości poszczególnych frakcji ekstraktu.

Co zawiera wyciąg z Physalis angulata?

Skład chemiczny tego ekstraktu jest wyjątkowo bogaty. Kluczowymi składnikami aktywnymi są fizaliny (physalin A, B, D, E, F, G, H i inne) oraz witanolidy (m.in. withangulatin A, physaguliny). To właśnie te związki odpowiadają za większość obserwowanych działań biologicznych.

Ekstrakt zawiera ponadto:

• Flawonoidy i polifenole (w tym kwas galusowy i jego pochodne) – działające jako silne przeciwutleniacze i modulatory układu odpornościowego.
• Kumaryny – wykazujące działanie przeciwzapalne poprzez hamowanie ekspresji COX-2 i syntazy tlenku azotu.
• Fitosterole – istotne z punktu widzenia działania przeciwzapalnego i ochrony błon komórkowych.
• Kwas askorbinowy, tokoferol i karotenoidy – naturalne antyoksydanty.
• Terpenoidy, sesquiterpeny i triterpeny – związki o zróżnicowanym potencjale biologicznym.
• Lipidy, węglowodany, aminokwasy i minerały.

Jak wyciąg z Physalis angulata działa przeciwzapalnie?

Działanie przeciwzapalne to jedna z najlepiej udokumentowanych właściwości tego ekstraktu. Mechanizm jest wielokierunkowy – ekstrakt hamuje kilka kluczowych szlaków zapalnych jednocześnie.

Fizaliny i physaguliny blokują aktywację czynnika transkrypcyjnego NF-κB, który reguluje ekspresję wielu genów prozapalnych. Jednocześnie ekstrakt hamuje szlak cyklooksygenazy (COX) – ogranicza produkcję prostaglandyny E2 (PGE2) będącej mediatorem bólu i obrzęku – oraz szlak lipooksygenazy (LOX), redukując poziom leukotrienu B4 (LTB4), silnego czynnika chemotaktycznego przyciągającego komórki zapalne. Ekstrakt zmniejsza też poziomy cytokin prozapalnych: TNF-α, IL-1β, IL-6 oraz aktywność enzymu iNOS.

W badaniach na zwierzętach metanolowy ekstrakt liści wykazał 62,71% hamowanie obrzęku łapy wywołanego karageniną przy dawce 400 mg/kg – dla porównania, ibuprofen w dawce 100 mg/kg osiągnął 34,31% hamowania. Wodny wyciąg z korzeni podany dootrzewnowo w dawce 5 mg/kg zmniejszył objętość wysięku zapalnego o 84%, liczbę komórek zapalnych o 80%, poziom PGE2 o 75%, a poziom azotynów o 70%. Co ciekawe, ekstrakt jednocześnie podnosił poziom TGF-β – czynnika o działaniu immunomodulującym.

Właściwości przeciwdrobnoustrojowe – na jakie patogeny działa?

Wyciąg z Physalis angulata wykazuje aktywność wobec szerokiego spektrum bakterii chorobotwórczych. Badania in vitro potwierdziły działanie hamujące wzrost m.in.:

• Staphylococcus aureus – gronkowca złocistego, odpowiedzialnego za infekcje skóry i inne zakażenia.
• Escherichia coli, Klebsiella pneumoniae, Pseudomonas aeruginosa – bakterii Gram-ujemnych.
• Listeria monocytogenes, Bacillus subtilis, Bacillus cereus, Enterococcus faecalis.
• Prątków z rodzaju Mycobacterium, w tym M. tuberculosis.

Za aktywność antybakteryjną odpowiadają głównie fizaliny B, D i F. Wtórne metabolity zawarte w ekstrakcie mogą zaburzać funkcje błony komórkowej bakterii, zakłócać syntezę DNA/RNA i wpływać na komunikację międzykomórkową (quorum sensing). Badacze zwracają uwagę na potencjał łączenia ekstraktu ze standardowymi antybiotykami w celu przezwyciężenia oporności bakterii.

Wyciąg z Physalis angulata w kosmetyce – co daje skórze i włosom?

W produktach do pielęgnacji ciała ekstrakt ten ceniony jest przede wszystkim za wielokierunkowe działanie na skórę. Jego właściwości antybakteryjne pomagają ograniczyć namnażanie się bakterii odpowiedzialnych za powstawanie zmian trądzikowych. Jednocześnie działa łagodząco – zmniejsza zaczerwienienie, swędzenie i stany zapalne skóry.

Ekstrakt stymuluje produkcję kolagenu, co przekłada się na poprawę elastyczności skóry i redukcję widoczności zmarszczek. Wykazuje też działanie nawilżające – pomaga zatrzymać wodę w naskórku, dzięki czemu skóra jest lepiej odżywiona i wygląda świeżej. Dzięki zawartości antyoksydantów chroni komórki skóry przed uszkodzeniami wywołanymi przez wolne rodniki.

Stosowany w produktach do pielęgnacji włosów i skóry głowy wyciąg ogranicza łupież (poprzez działanie antybakteryjne i przeciwzapalne), poprawia kondycję skóry głowy i wspomaga wzrost włosów. Znajdziesz go w składach kremów, balsamów, szamponów, odżywek i produktów do opalania – na etykiecie INCI widnieje jako Physalis Angulata Extract. Agencja EWG ocenia ten składnik jako bezpieczny (poziom bezpieczeństwa 1).

Inne zbadane właściwości biologiczne

Badania naukowe z ostatnich 10 lat wskazują na kilka dodatkowych obszarów aktywności wyciągu z Physalis angulata:

• Działanie przeciwfibriotyczne – fizalina B wykazała skuteczność w hamowaniu włóknienia wątroby zarówno w badaniach in vitro, jak i in vivo. W jedynym jak dotąd badaniu klinicznym z udziałem ludzi (59 pacjentów ze sklerodermią – chorobą powodującą zwłóknienie skóry), stosowanie ekstraktu w dawce 3 × 250 mg/dobę przez 12 tygodni zmniejszyło zmodyfikowany wskaźnik skórny Rodnana (MRSS) o 35,9% w grupie leczonej vs. 6,3% w grupie placebo.
• Działanie przeciwnowotworowe (badania wstępne) – ekstrakty z liści i owoców wykazały aktywność cytotoksyczną wobec linii komórek nowotworowych (HeLa, DLD-1, MCF-7, HGC-27, Y79). Fizalina B hamuje proliferację komórek raka płuc, piersi, jelita grubego i żołądka poprzez zatrzymanie cyklu komórkowego i indukcję apoptozy. Wyniki są obiecujące, ale badania kliniczne nie zostały jeszcze przeprowadzone.
• Działanie przeciwpasożytnicze – fizaliny A, B, D, E, F, G i H wykazały aktywność przeciwko pierwotniakom z rodzaju Leishmania i Trypanosoma cruzi, odpowiedzialnym za leiszmaniozę i chorobę Chagasa.
• Działanie hipoglikemiczne – ekstrakty z owoców i korzeni obniżały poziom glukozy we krwi u zwierząt doświadczalnych z cukrzycą indukowaną aloksanem lub streptozotocyną. Withangulatin A z owoców wykazał dodatkowo działanie hipolipemizujące.

Co mówią badania o bezpieczeństwie stosowania?

Dostępne dane toksykologiczne są uspokajające. W badaniach ostrych ekstrakt z Physalis angulata nie wpływał na zachowanie szczurów przy jednorazowej dawce do 5 g/kg masy ciała, a wartość LD50 przekraczała 5 g/kg – co klasyfikuje substancję jako praktycznie nieszkodliwą. Odrębne badanie wykazało brak śmiertelności u myszy przy dawce 2000 mg/kg. W badaniach podprzewlekłych (90 dni, dawka do 1 g/kg/dobę) nie stwierdzono śmiertelności, toksyczności narządowej ani zmian w morfologii krwi, biochemii ani badaniu moczu. Długa historia tradycyjnego stosowania w krajach tropikalnych bez doniesień o poważnych działaniach niepożądanych dodatkowo przemawia za bezpieczeństwem ekstraktu.

Podsumowanie

Wyciąg z Physalis angulata to wieloskładnikowy ekstrakt roślinny o szerokim spektrum udokumentowanych właściwości biologicznych. Jego siłą są fizaliny i witanolidy, które działają przeciwzapalnie, przeciwdrobnoustrojowo, immunomodulująco i antyoksydacyjnie. W kosmetyce ekstrakt ten wspiera skórę trądzikową, poprawia nawilżenie, stymuluje produkcję kolagenu i dba o kondycję skóry głowy oraz włosów. Badania toksykologiczne potwierdzają jego bezpieczeństwo. Warto jednak pamiętać, że większość badań farmakologicznych przeprowadzono dotychczas w warunkach laboratoryjnych lub na zwierzętach – jedyne badanie kliniczne z udziałem ludzi dotyczyło sklerodermii i dało obiecujące wyniki. Jeśli rozważasz stosowanie suplementów lub preparatów zawierających ten ekstrakt, skonsultuj się z farmaceutą lub lekarzem, szczególnie jeśli przyjmujesz inne leki.