Ogólne zasady dawkowania paliperydonu
Paliperydon jest stosowany w leczeniu schizofrenii oraz zaburzeń schizoafektywnych. Występuje w dwóch głównych postaciach: tabletek o przedłużonym uwalnianiu (stosowanych doustnie) oraz zawiesiny do wstrzykiwań domięśniowych o przedłużonym uwalnianiu12. Schemat dawkowania zależy od wybranej postaci leku, drogi podania oraz indywidualnych potrzeb pacjenta.
Dawkowanie tabletek o przedłużonym uwalnianiu (doustnych)
- Dorośli: Standardowa dawka początkowa w leczeniu schizofrenii i zaburzeń schizoafektywnych wynosi 6 mg raz na dobę, przyjmowana rano. Dawka może być indywidualnie dostosowana w zakresie od 3 mg do 12 mg na dobę34.
- W przypadku potrzeby zmiany dawki: Zwiększanie dawki zaleca się wykonywać o 3 mg/dobę, nie częściej niż co 5 dni w schizofrenii lub co 4 dni w zaburzeniach schizoafektywnych3.
- Sposób podawania: Tabletki należy połykać w całości, popijając płynem. Nie należy ich dzielić, żuć ani kruszyć5.
- Przyjmowanie z posiłkiem: Paliperydon powinien być zawsze przyjmowany na czczo lub zawsze razem ze śniadaniem – nie należy zmieniać sposobu przyjmowania5.
Dawkowanie zawiesiny do wstrzykiwań o przedłużonym uwalnianiu (domięśniowe)
- Dorośli: Leczenie rozpoczyna się od dawki 150 mg podanej domięśniowo w mięsień naramienny w 1. dniu oraz 100 mg w 8. dniu. Trzecią dawkę (zazwyczaj 75 mg) podaje się miesiąc po drugiej dawce. Następnie stosuje się dawkę podtrzymującą 75 mg raz na miesiąc. Dawka może być dostosowywana w zakresie od 25 mg do 150 mg miesięcznie w zależności od skuteczności i tolerancji67.
- Zmiana drogi podania: Po drugiej dawce inicjującej comiesięczne dawki można podawać zarówno do mięśnia naramiennego, jak i pośladkowego6.
- Przestawianie z leków doustnych lub innych iniekcji: Istnieją przeliczniki umożliwiające zamianę z tabletek doustnych lub iniekcji rysperydonu na odpowiednią dawkę paliperydonu w iniekcjach (patrz tabela w sekcji podsumowującej)89.
Dawkowanie paliperydonu w szczególnych grupach pacjentów
Dzieci i młodzież
- Tabletki doustne: Zalecana dawka początkowa dla młodzieży w wieku od 15 lat to 3 mg raz na dobę, przyjmowana rano. Maksymalna dawka dobowa dla młodzieży o masie ciała poniżej 51 kg wynosi 6 mg, natomiast dla młodzieży o masie ciała 51 kg i więcej – 12 mg12.
- Bezpieczeństwo i skuteczność: Nie ustalono bezpieczeństwa ani skuteczności stosowania u dzieci poniżej 12 lat. W przypadku zaburzeń schizoafektywnych nie ma wskazań do stosowania u osób poniżej 18 lat13.
- Zawiesina do wstrzykiwań: Nie określono bezpieczeństwa i skuteczności stosowania u osób poniżej 18 roku życia14.
Pacjenci w podeszłym wieku
- Dawkowanie u osób starszych z prawidłową czynnością nerek jest takie samo jak u dorosłych1516.
- Ze względu na częstsze występowanie zaburzeń czynności nerek w tej grupie, konieczna może być modyfikacja dawki w zależności od wydolności nerek17.
- Brak danych dotyczących bezpieczeństwa i skuteczności u osób powyżej 65 lat z zaburzeniami schizoafektywnymi oraz stosowania iniekcji u osób starszych16.
Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek
- Tabletki doustne:
- Łagodne zaburzenia (klirens kreatyniny ≥50 do <80 ml/min): dawka początkowa 3 mg raz na dobę, możliwość zwiększenia do 6 mg na dobę w zależności od tolerancji i odpowiedzi klinicznej17.
- Umiarkowane do ciężkich zaburzeń (klirens kreatyniny ≥10 do <50 ml/min): początkowo 3 mg co drugi dzień, z możliwością zwiększenia do 3 mg raz na dobę po ocenie stanu pacjenta12.
- Poniżej 10 ml/min: nie zaleca się stosowania paliperydonu12.
- Zawiesina do wstrzykiwań:
- Łagodne zaburzenia (klirens kreatyniny od ≥50 do <80 ml/min): zalecane dawki początkowe to 100 mg w 1. dniu i 75 mg w 8. dniu (domięśniowo w ramię), dawka podtrzymująca 50 mg miesięcznie (zakres: 25–100 mg)18.
- Umiarkowane i ciężkie zaburzenia (klirens kreatyniny <50 ml/min): nie zaleca się stosowania14.
Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby
- Tabletki doustne i zawiesina do wstrzykiwań: Nie jest wymagane dostosowanie dawki u pacjentów z łagodnymi lub umiarkowanymi zaburzeniami czynności wątroby1714.
- U pacjentów z ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby zaleca się ostrożność, ponieważ brak jest wystarczających danych dotyczących bezpieczeństwa17.
Kobiety w ciąży i matki karmiące piersią
- Brak jest szczegółowych danych dotyczących dawkowania w tej grupie – decyzję o stosowaniu podejmuje lekarz indywidualnie, rozważając korzyści i ryzyko19.
- Doustnie: dla dorosłych i młodzieży ≥ 51 kg – do 12 mg na dobę; dla młodzieży < 51 kg – do 6 mg na dobę12.
- W iniekcji domięśniowej: maksymalna dawka miesięczna to 150 mg6.
- Przekroczenie zalecanych dawek zwiększa ryzyko poważnych działań niepożądanych, takich jak zaburzenia rytmu serca, senność, objawy pozapiramidowe czy spadki ciśnienia tętniczego20.
Dawkowanie w zależności od wskazania i rodzaju leczenia
- W leczeniu schizofrenii i zaburzeń schizoafektywnych stosuje się te same zakresy dawek, jednak szczegóły dostosowania dawki i tempo zwiększania mogą się różnić w zależności od indywidualnej reakcji pacjenta3.
- Leczenie długoterminowe polega na ustaleniu najmniejszej skutecznej dawki podtrzymującej, natomiast w ostrych epizodach możliwe jest rozważenie szybszego zwiększenia dawki pod kontrolą lekarza7.
Podsumowanie dawkowania paliperydonu – tabela
| Grupa pacjentów | Schemat dawkowania |
|---|---|
| Dorośli (tabletki doustne) | 6 mg raz na dobę, rano (zakres: 3–12 mg/dobę); modyfikacja co ≥5 dni o 3 mg |
| Dorośli (iniekcje domięśniowe) | Początkowo 150 mg (dzień 1) i 100 mg (dzień 8) domięśniowo, potem 75 mg raz na miesiąc (zakres: 25–150 mg/miesiąc) |
| Młodzież ≥15 lat (tabletki doustne) | 3 mg raz na dobę, rano; maksymalnie 6 mg/dobę (<51 kg) lub 12 mg/dobę (≥51 kg) |
| Młodzież <15 lat, dzieci | Nie zaleca się / Przeciwwskazane |
| Osoby starsze z prawidłową czynnością nerek | Jak u dorosłych |
| Pacjenci z łagodną niewydolnością nerek (tabletki doustne) | 3 mg raz na dobę, możliwość zwiększenia do 6 mg/dobę |
| Pacjenci z umiarkowaną/ciężką niewydolnością nerek (tabletki doustne) | 3 mg co drugi dzień, ewentualnie 3 mg/dobę po ocenie stanu |
| Pacjenci z klirensem kreatyniny <10 ml/min | Nie zaleca się stosowania |
| Pacjenci z łagodną niewydolnością nerek (iniekcje) | 100 mg (dzień 1) i 75 mg (dzień 8) domięśniowo, potem 50 mg/miesiąc (zakres: 25–100 mg/miesiąc) |
| Pacjenci z umiarkowaną/ciężką niewydolnością nerek (iniekcje) | Nie zaleca się stosowania |
| Pacjenci z łagodną/umiarkowaną niewydolnością wątroby | Brak konieczności modyfikacji dawki |
| Pacjenci z ciężką niewydolnością wątroby | Ostrożność, brak danych |













