Olej z nasion amarantusa

Czym jest olej z nasion amarantusa i skąd pochodzi?

Amarantus, znany też jako szarłat, to roślina uprawiana przez człowieka od ponad 5000 lat – pierwotnie w Ameryce Północnej i Południowej, gdzie Indianie traktowali ją jako roślinę świętą i spożywczą. Dziś bywa nazywana „zbożem XXI wieku” ze względu na wyjątkowe wartości odżywcze. Spośród ponad 60 gatunków amarantusa do produkcji oleju najczęściej wykorzystuje się Amaranthus cruentus, Amaranthus caudatus i Amaranthus hypochondriacus.

Olej pozyskiwany jest z drobnych nasion metodą tłoczenia na zimno. Właśnie ta metoda pozwala zachować maksimum cennych składników aktywnych. Warto sięgać po produkt nierafinowany – rafinacja obniża zawartość tokoferoli i innych fitochemikaliów. Nasiona amarantusa zawierają 5–8% tłuszczu, co jest wartością dwu- do trzykrotnie wyższą niż w tradycyjnych zbożach.

Co kryje się w składzie oleju amarantusowego?

Skład oleju z nasion amarantusa jest wyjątkowo bogaty. Dominują triacyloglicerole (78–82% frakcji lipidowej), ale to składniki mniejszościowe decydują o jego wyjątkowości. Kwasy tłuszczowe to przede wszystkim:

• Kwas linolowy (omega-6) – stanowi ok. 46–50% składu (w niektórych gatunkach nawet do 55%), zalicza się do niezbędnych nienasyconych kwasów tłuszczowych (NNKT), których organizm nie potrafi samodzielnie syntetyzować.
• Kwas oleinowy (omega-9) – ok. 28%, wspomaga pracę serca i regenerację komórek.
• Kwas palmitynowy – ok. 21%, nasycony kwas tłuszczowy obecny w niewielkich ilościach.
• Kwas stearynowy, alfa-linolenowy (omega-3), arachidonowy – obecne śladowo, uzupełniają profil lipidowy oleju.

Łącznie ponad 70% kwasów tłuszczowych w oleju amarantusowym to kwasy nienasycone, co czyni go olejem wysoce wartościowym z punktu widzenia żywieniowego. Profil kwasów tłuszczowych jest zbliżony do oleju kukurydzianego i z nasion bawełny.

Poza kwasami tłuszczowymi w oleju obecne są:

• Skwalen – 4–10% (średnio ok. 6%), jeden z kluczowych składników oleju
• Fitosterole – 1931–2762 mg/100 g oleju, wartość znacznie wyższa niż w większości popularnych olejów roślinnych
• Tokoferole (witamina E) – w tym alfa-, beta-, gamma- i delta-tokoferol
• Karotenoidy – głównie luteina i zeaksantyna
• Fosfolipidy – do ok. 10% frakcji lipidowej
• Aminokwasy – w tym lizyna i metionina (aminokwasy egzogenne)

Jak olej z amarantusa działa na skórę?

Zewnętrzne zastosowanie oleju z nasion amarantusa to jego najbardziej znane i najszerzej opisane zastosowanie. Olej doskonale wchłania się przez naskórek, nie zatykając porów – to zasługa biozgodności skwalenu z naturalnym sebum skóry. Nie pozostawia uczucia ciężkości, a po wchłonięciu tworzy subtelną warstwę okluzyjną, która ogranicza parowanie wody ze skóry.

Właściwości oleju amarantusowego istotne w pielęgnacji skóry:

• Antyoksydacyjne i przeciwstarzeniowe – tokoferole i skwalen neutralizują wolne rodniki, spowalniając procesy starzenia się skóry i wspierając odnowę komórkową.
• Nawilżające i odżywcze – NNKT odbudowują barierę lipidową naskórka, zapobiegając utracie wody; olej poprawia miękkość i gładkość skóry.
• Regenerujące i gojące – przyspiesza gojenie ran, oparzeń i odleżyn, wspomaga wchłanianie siniaków i hematomów.
• Przeciwzapalne i immunomodulujące – łagodzi stany zapalne skóry, odczyny alergiczne i łojotok; może pobudzać miejscową odporność skóry.
• Ochrona przed UV – witamina E i skwalen wspierają naturalną ochronę skóry przed promieniowaniem ultrafioletowym.
• Uszczelniające naczynia – wzmacnia i uszczelnia naczynia włosowate, co czyni go szczególnie przydatnym dla cery naczynkowej.

Olej amarantusowy polecany jest szczególnie dla cery dojrzałej, suchej, atopowej, wrażliwej i skłonnej do podrażnień. Może być pomocny przy trądziku, łupieżu, łuszczeniu się skóry oraz w okresie radioterapii, gdy skóra wymaga szczególnej ochrony.

Jak stosować olej z amarantusa zewnętrznie?

Olej można stosować bezpośrednio na skórę twarzy, szyi, dekoltu, dłoni i stóp – 1–2 razy dziennie, wmasowując do wchłonięcia. Dobrze sprawdza się jako baza do masażu twarzy, gdzie ułatwia płynne ruchy bez nadmiernego naciągania skóry. Ze względu na właściwości okluzyjne warto stosować go wieczorem – na noc.

Olej z amarantusa świetnie komponuje się z innymi składnikami kosmetycznymi:

• Jako baza lub dodatek do kremów, balsamów, mleczek i odżywek do włosów (do ok. 10–20% składu receptury)
• Jako nośnik dla olejków eterycznych
• Jako składnik domowych masek na włosy wzmacniających cebulki i odbudowujących strukturę
• Jako dodatek do kąpieli – kilka kropel dodanych do wanny odżywia skórę całego ciała
• W połączeniu z peeling’iem jako zabieg odnowy skóry

Aminokwasy zawierające siarkę oraz lizyna obecne w oleju sprawdzają się szczególnie w pielęgnacji włosów – pomagają odbudować ich strukturę i wzmocnić cebulki, co może ograniczać wypadanie włosów i wspierać walkę z łupieżem.

Jak przechowywać olej z amarantusa?

Olej należy przechowywać w ciemnym, chłodnym miejscu – najlepiej w butelce z ciemnego szkła, z dala od źródeł ciepła i światła. Warto wiedzieć, że w temperaturze poniżej 20°C w oleju może pojawić się mleczna zawiesina – to efekt krystalizacji kwasów tłuszczowych, całkowicie naturalny i odwracalny, niepogorszający jakości produktu. Najcenniejszy jest olej tłoczony na zimno, nierafinowany – tylko taka forma gwarantuje zachowanie pełnego składu aktywnych fitochemikaliów.

W aptekach olej z amarantusa dostępny jest zarówno w postaci płynnej (np. w butelkach 20–50 ml), jak i w kapsułkach standaryzowanych na zawartość skwalenu (np. 500 mg oleju z min. 6% skwalenu). Kapsułki to wygodna forma dla osób chcących uzupełniać dietę w NNKT i skwalen.

Bezpieczeństwo stosowania – na co uważać?

Olej z nasion amarantusa jest generalnie dobrze tolerowany. Potencjalne skutki uboczne są rzadkie:

• Reakcje alergiczne przy stosowaniu zewnętrznym (zaczerwienienie, swędzenie) – ryzyko wyższe u osób uczulonych na rośliny z rodziny szarłatowatych
• Nadmierne spożycie wewnętrzne może powodować dolegliwości żołądkowo-jelitowe, w tym biegunkę, ze względu na wysoką zawartość NNKT

Nie zaleca się stosowania oleju na rozległe, otwarte rany bez wcześniejszej konsultacji ze specjalistą. Osoby przyjmujące leki wpływające na gospodarkę lipidową lub z chorobami wątroby powinny skonsultować stosowanie oleju wewnętrznie z lekarzem. Dostępne dane wskazują, że olej w umiarkowanych ilościach jest bezpieczny, jednak producenci niektórych preparatów kapsułkowanych nie zalecają ich stosowania kobietom w ciąży i karmiącym – warto sprawdzić informacje na opakowaniu konkretnego produktu.

Podsumowanie

Olej z nasion amarantusa to wyjątkowy produkt, którego siłą jest unikalne połączenie skwalenu, NNKT, fitosteroli i tokoferoli. Zewnętrznie sprawdza się jako olej do pielęgnacji cery dojrzałej, suchej, atopowej i wrażliwej – nawilża, regeneruje, łagodzi podrażnienia i wspiera gojenie. Wewnętrznie może wspierać gospodarkę lipidową i dostarczać antyoksydantów. Sięgaj po olej tłoczony na zimno i nierafinowany, przechowuj go w ciemnym miejscu i nie podgrzewaj. Jeśli stosujesz go po raz pierwszy, obserwuj reakcję skóry. Przy regularnym stosowaniu efekty w postaci poprawy kondycji skóry i włosów są zauważalne już po kilku tygodniach.