Reklama

Dawkowanie lewonorgestrelu – ogólne zasady

Lewonorgestrel jest dostępny w różnych postaciach: tabletki doustne (zarówno jako składnik złożonych środków antykoncepcyjnych, jak i w formie jednoskładnikowej do antykoncepcji w sytuacjach nagłych), systemy domaciczne (IUS) oraz plastry transdermalne w terapii hormonalnej. Dawkowanie różni się w zależności od formy i wskazania.

Tabletki doustne w antykoncepcji

Złożone doustne środki antykoncepcyjne zawierające lewonorgestrel stosuje się zwykle w dawkach od 0,10 mg do 0,15 mg lewonorgestrelu wraz z etynyloestradiolem. Przyjmuje się je codziennie przez 21 dni, po czym następuje 7-dniowa przerwa, w czasie której pojawia się krwawienie z odstawienia. W niektórych preparatach tabletki przyjmuje się przez 28 dni bez przerwy (ostatnie tabletki to placebo). Dawkowanie jest bardzo precyzyjne, dlatego ważne jest przyjmowanie tabletek codziennie o tej samej porze i w podanej kolejności123.

Antykoncepcja w przypadkach nagłych

Lewonorgestrel stosowany jest w dawce 1500 mikrogramów (1,5 mg) w postaci pojedynczej tabletki, którą należy przyjąć jak najszybciej, najlepiej w ciągu 12 godzin, a nie później niż do 72 godzin po niezabezpieczonym stosunku. Jeśli w ciągu 3 godzin od przyjęcia tabletki wystąpią wymioty, dawkę należy powtórzyć. W przypadku kobiet stosujących leki indukujące enzymy, zaleca się rozważenie innych metod antykoncepcji awaryjnej lub podwójnej dawki lewonorgestrelu45.

Hormonalna terapia zastępcza i systemy domaciczne

W terapii hormonalnej zastępczej, lewonorgestrel jest stosowany w systemach transdermalnych oraz domacicznych. Systemy transdermalne (np. Fem 7 Combi) uwalniają lewonorgestrel i estradiol przez skórę, zazwyczaj zmienia się plaster co 7 dni w określonym schemacie sekwencyjnym. Systemy domaciczne (np. Mirena, Levosert, Kyleena) zawierają od 19,5 mg do 52 mg lewonorgestrelu, który uwalniany jest bezpośrednio do jamy macicy w dawce około 20 mikrogramów na dobę, zapewniając skuteczną antykoncepcję przez 5 do 8 lat. Systemy te zakłada się w określonych dniach cyklu, zwykle w ciągu 7 dni od rozpoczęcia miesiączki, z możliwością założenia w innych terminach po wykluczeniu ciąży6789.

Ważne: W przypadku pominięcia dawki tabletek doustnych złożonych środków antykoncepcyjnych, ochrona antykoncepcyjna może być zmniejszona. W takich sytuacjach należy przyjąć pominiętą tabletkę jak najszybciej i stosować dodatkowe metody mechaniczne (np. prezerwatywę) przez 7 dni. W przypadku powtarzających się pominięć, ryzyko zajścia w ciążę rośnie1011.

Dawkowanie w szczególnych grupach pacjentów

Dzieci i młodzież

Tabletki z lewonorgestrelem stosowane w antykoncepcji doustnej są przeznaczone do stosowania wyłącznie po rozpoczęciu miesiączkowania. Preparaty takie jak systemy domaciczne i hormonalna terapia zastępcza nie są zalecane u dzieci i młodzieży przed pierwszą miesiączką. Bezpieczeństwo i skuteczność u młodzieży powyżej pierwszej miesiączki jest potwierdzone dla systemów domacicznych i niektórych doustnych środków antykoncepcyjnych, jednak dane są ograniczone dla niektórych preparatów121314.

Pacjenci w podeszłym wieku

Lewonorgestrel w formie doustnej lub systemów domacicznych nie jest wskazany do stosowania u kobiet po menopauzie, z wyjątkiem hormonalnej terapii zastępczej, gdzie dawki i schematy są dostosowane indywidualnie. Dla pacjentek powyżej 65 roku życia brak jest wystarczających danych, a stosowanie u tej grupy jest ograniczone12614.

Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek i wątroby

Brak jest wystarczających badań dotyczących stosowania lewonorgestrelu u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek. W przypadku ciężkich chorób wątroby stosowanie jest przeciwwskazane, a u pacjentek z łagodniejszymi zaburzeniami wątroby konieczna jest ostrożność i ścisła kontrola. W przypadku pogorszenia czynności wątroby należy przerwać stosowanie preparatu1516.

Ważne: Systemy domaciczne uwalniające lewonorgestrel mają bardzo małe dawki ogólnoustrojowe, co zmniejsza ryzyko działań niepożądanych systemowych, jednak wymagają specjalistycznego zakładania i kontroli, aby uniknąć powikłań takich jak perforacja macicy czy wypadnięcie systemu89.

Zmiany dawkowania w zależności od wskazań

Dawkowanie lewonorgestrelu różni się w zależności od zastosowania. W antykoncepcji doustnej stosuje się stałe dawki przez cykle 21- lub 28-dniowe, z przerwami lub bez. W antykoncepcji awaryjnej stosuje się pojedynczą dużą dawkę 1500 µg. W systemach domacicznych dawka jest niska i uwalniana jest bezpośrednio do macicy, co umożliwia długotrwałe stosowanie (5-8 lat). W hormonalnej terapii zastępczej stosuje się systemy transdermalne z określonym schematem zmiany plastrów co 7 dni1746.

Maksymalna dawka dobowa i bezpieczeństwo

Nie określono wprost maksymalnej dawki dobowej dla lewonorgestrelu, ponieważ zależy ona od formy podania i wskazania. Antykoncepcja w przypadkach nagłych to pojedyncza dawka 1500 µg. W doustnych środkach antykoncepcyjnych dawki są stałe i dobrze tolerowane, ale pominięcie dawek może zmniejszyć skuteczność. W systemach domacicznych uwalnianie hormonu jest stałe i niskie, co minimalizuje ryzyko działań niepożądanych. Przedawkowanie może powodować nudności, wymioty i krwawienia z odstawienia, ale nie ma specyficznego antidotum181920.

Podsumowanie dawkowania lewonorgestrelu

Grupa pacjentów Schemat dawkowania
Dorośli (antykoncepcja doustna) Codziennie 0,10-0,15 mg lewonorgestrelu z etynyloestradiolem przez 21 dni, następnie 7 dni przerwy lub 28 dni ciągłego stosowania
Dorośli (antykoncepcja awaryjna) Jednorazowa dawka 1500 µg lewonorgestrelu do 72 godzin po stosunku
Kobiety po menopauzie (HTZ) System transdermalny z estradiolem i lewonorgestrelem, zmiana plastra co 7 dni wg schematu
Kobiety w wieku rozrodczym (systemy domaciczne) Systemy uwalniające 20 µg lewonorgestrelu/dobę, założenie do 7 dni od miesiączki, skuteczne do 5-8 lat
Dzieci i młodzież Stosowanie po rozpoczęciu miesiączkowania; niezalecane u dzieci przed pierwszą miesiączką
Pacjenci z niewydolnością nerek Brak danych, brak konieczności modyfikacji dawkowania
Pacjenci z niewydolnością wątroby Przeciwwskazane w ciężkich zaburzeniach; ostrożność i monitorowanie w łagodnych

1214138

Pytania i odpowiedzi

Jak stosować lewonorgestrel w antykoncepcji awaryjnej?

Przyjąć jedną tabletkę 1500 µg jak najszybciej, najlepiej w ciągu 12 godzin, nie później niż do 72 godzin po niezabezpieczonym stosunku.

Czy lewonorgestrel można stosować u dzieci?

Lewonorgestrel jest wskazany do stosowania po rozpoczęciu miesiączkowania, nie jest przeznaczony dla dzieci przed pierwszą miesiączką.

Jak często zmienia się system domaciczny z lewonorgestrelem?

Systemy domaciczne z lewonorgestrelem należy wymieniać co 5 do 8 lat, w zależności od produktu.

Co zrobić w przypadku pominięcia tabletki złożonego środka antykoncepcyjnego z lewonorgestrelem?

Należy przyjąć pominiętą tabletkę jak najszybciej i stosować dodatkową metodę antykoncepcyjną przez 7 dni.

Czy lewonorgestrel jest bezpieczny u pacjentek z niewydolnością wątroby?

Stosowanie jest przeciwwskazane u kobiet z ciężką niewydolnością wątroby. W łagodnych przypadkach wymagana jest ostrożność i kontrola.

Reklama
Reklama