Reklama

Deksibuprofen, ibuprofen i naproksen to leki z tej samej grupy, stosowane przeciwbólowo i przeciwzapalnie. Różnią się wskazaniami, bezpieczeństwem u dzieci i kobiet w ciąży.

Deksibuprofen, ibuprofen i naproksen – co je łączy?

Deksibuprofen, ibuprofen i naproksen to substancje czynne zaliczane do grupy niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ), które wykazują działanie przeciwbólowe, przeciwzapalne oraz przeciwgorączkowe123. Wszystkie te leki hamują syntezę prostaglandyn – substancji odpowiedzialnych za rozwój stanu zapalnego i odczuwanie bólu423. Stosowane są najczęściej w leczeniu bólu o łagodnym lub umiarkowanym nasileniu, stanów zapalnych oraz gorączki. Leki te dostępne są w różnych postaciach, m.in. tabletkach, żelach, czopkach, zawiesinach doustnych i roztworach do infuzji567. Łączy je również to, że mogą powodować podobne działania niepożądane, takie jak dolegliwości żołądkowo-jelitowe czy reakcje skórne8910.

Kiedy są stosowane? Porównanie wskazań

Wszystkie trzy substancje czynne mają szerokie zastosowanie, jednak istnieją między nimi różnice dotyczące wskazań terapeutycznych i grup wiekowych, dla których są przeznaczone.

  • Deksibuprofen jest wskazany do objawowego leczenia bólu o łagodnym i umiarkowanym nasileniu, w tym bólu menstruacyjnego, bólów mięśniowo-szkieletowych czy zębów, a także w leczeniu bólu i zapalenia w chorobie zwyrodnieniowej stawów1112. Nie zaleca się jego stosowania u dzieci i młodzieży poniżej 18 lat, ze względu na brak danych dotyczących bezpieczeństwa i skuteczności w tej grupie13.
  • Ibuprofen wykazuje najszerszy zakres wskazań spośród trzech porównywanych leków. Stosuje się go w leczeniu bólu różnego pochodzenia (np. ból głowy, zębów, mięśni, stawów), gorączki, bolesnego miesiączkowania, a także w chorobach reumatycznych, pourazowych czy stanach zapalnych u dzieci, młodzieży i dorosłych1415. Ibuprofen dostępny jest w wielu postaciach, także dedykowanych najmłodszym pacjentom, w tym zawiesinach doustnych i czopkach, co umożliwia jego stosowanie już od 3. miesiąca życia1617.
  • Naproksen wykorzystywany jest przede wszystkim w leczeniu przewlekłych schorzeń reumatycznych, takich jak reumatoidalne zapalenie stawów, choroba zwyrodnieniowa stawów, zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa, ale także w leczeniu ostrych bólów mięśniowo-stawowych, bolesnego miesiączkowania czy ostrych napadów dny moczanowej1819. Może być stosowany u młodzieży i dorosłych, jednak większość preparatów nie jest przeznaczona dla dzieci poniżej 16. roku życia (wyjątkiem są niektóre wskazania, np. młodzieńcze reumatoidalne zapalenie stawów)2021.
Ważne: Ibuprofen jest jedynym z tej trójki lekiem szeroko zalecanym dla dzieci – dostępny jest w różnych formach (syropy, czopki, tabletki), co umożliwia jego stosowanie już u niemowląt od 3. miesiąca życia. Deksibuprofen i naproksen nie są zalecane dla najmłodszych dzieci – naproksen podaje się dzieciom głównie w określonych wskazaniach i w starszym wieku, a deksibuprofen nie jest rekomendowany osobom poniżej 18 lat.1620

Mechanizm działania i farmakokinetyka – podobieństwa i różnice

Wszystkie trzy substancje działają poprzez hamowanie enzymów odpowiedzialnych za produkcję prostaglandyn (COX-1 i COX-2), dzięki czemu łagodzą ból i stany zapalne123.

  • Deksibuprofen to aktywny enancjomer ibuprofenu, który cechuje się większą skutecznością i potencjalnie niższą toksycznością w porównaniu do ibuprofenu racemicznego, ponieważ cała podana dawka wykazuje działanie lecznicze1. Wchłania się z przewodu pokarmowego, osiągając maksymalne stężenie we krwi po około 2 godzinach, a jego okres półtrwania wynosi 1,8–3,5 godziny22.
  • Ibuprofen jest racemiczną mieszaniną dwóch form, z których tylko jedna wykazuje działanie biologiczne2. Wchłania się szybko, a maksymalne stężenie osiąga po 1–2 godzinach od podania doustnego, a jego okres półtrwania wynosi około 2 godziny23. Ibuprofen jest dostępny w wielu postaciach (doustnej, doodbytniczej, dożylnej, miejscowej), co wpływa na szybkość i siłę działania1624.
  • Naproksen również hamuje syntezę prostaglandyn, jednak różni się od pozostałych dłuższym okresem półtrwania (12–15 godzin), co umożliwia jego rzadsze dawkowanie2526. Po doustnym podaniu maksymalne stężenie osiąga w ciągu 1–2 godzin, a przy stosowaniu miejscowym lub w postaci czopków absorpcja jest wolniejsza2728.

Przeciwwskazania i środki ostrożności – na co zwrócić uwagę?

Chociaż deksibuprofen, ibuprofen i naproksen mają wiele wspólnych przeciwwskazań, istnieją też różnice, które warto znać.

  • Przeciwwskazania wspólne: Nadwrażliwość na substancję czynną lub inne NLPZ, przebyty skurcz oskrzeli, astma, pokrzywka czy nieżyt nosa po zażyciu NLPZ, czynna lub nawracająca choroba wrzodowa żołądka i/lub dwunastnicy, ciężka niewydolność nerek, wątroby lub serca, skaza krwotoczna, III trymestr ciąży293031.
  • Deksibuprofen jest przeciwwskazany u dzieci i młodzieży poniżej 18 lat oraz u osób z ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby i nerek32.
  • Ibuprofen nie powinien być stosowany u dzieci o masie ciała poniżej 7 kg (w zależności od postaci), a niektóre postacie nie są przeznaczone dla najmłodszych3316. Szczególną ostrożność należy zachować u osób z chorobami przewodu pokarmowego, serca czy astmą.
  • Naproksen nie jest przeznaczony dla dzieci poniżej 16 lat (poza określonymi wskazaniami), a u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami czynności nerek lub wątroby oraz w przypadku zaburzeń krzepnięcia powinien być stosowany ze szczególną ostrożnością3435.
Pamiętaj:

  • Wszystkie trzy substancje zwiększają ryzyko działań niepożądanych ze strony przewodu pokarmowego, zwłaszcza u osób w podeszłym wieku lub z chorobą wrzodową w wywiadzie8910.
  • Należy zachować ostrożność u osób z zaburzeniami czynności nerek, wątroby lub serca – u tych pacjentów dawkowanie i czas stosowania musi być ściśle kontrolowany3234.
  • W przypadku wystąpienia nietypowych objawów (np. ból brzucha, czarne stolce, duszność, wysypka) należy przerwać leczenie i skonsultować się z lekarzem89.

Bezpieczeństwo stosowania u szczególnych grup pacjentów

Dzieci

  • Deksibuprofen nie jest zalecany dzieciom i młodzieży poniżej 18 lat13.
  • Ibuprofen jest szeroko stosowany u dzieci – dostępne są preparaty od 3. miesiąca życia, a dawkowanie zależy od masy ciała i wieku dziecka1617.
  • Naproksen – niektóre preparaty mogą być stosowane u dzieci powyżej 5 lat (np. w młodzieńczym reumatoidalnym zapaleniu stawów), jednak w większości przypadków jest przeznaczony dla młodzieży i dorosłych21.

Kobiety w ciąży i karmiące piersią

  • Wszystkie trzy substancje są przeciwwskazane w III trymestrze ciąży ze względu na ryzyko dla płodu (m.in. przedwczesne zamknięcie przewodu tętniczego, małowodzie, zaburzenia czynności nerek)363031.
  • W I i II trymestrze można je stosować jedynie w wyjątkowych przypadkach i najniższych skutecznych dawkach3738.
  • Karmienie piersią: Ibuprofen i deksibuprofen przenikają do mleka matki w niewielkim stopniu – ich krótkotrwałe stosowanie w małych dawkach uznaje się za względnie bezpieczne. Naproksen również przechodzi do mleka, ale jego stosowanie w okresie laktacji jest generalnie niezalecane3938.

Kierowcy

  • Deksibuprofen może nieznacznie wpływać na sprawność psychofizyczną, zwłaszcza jeśli pojawiają się działania niepożądane, takie jak zawroty głowy czy zmęczenie40.
  • Ibuprofen w zalecanych dawkach zwykle nie wpływa na zdolność prowadzenia pojazdów, ale w przypadku wystąpienia działań niepożądanych należy zachować ostrożność4142.
  • Naproksen może powodować senność lub zawroty głowy u niektórych osób, dlatego w razie takich objawów nie należy prowadzić pojazdów4344.

Podsumowanie: Deksibuprofen, ibuprofen i naproksen – podobieństwa i najważniejsze różnice

Substancja czynna Najważniejsze wskazania Stosowanie u dzieci Stosowanie w ciąży Stosowanie u kierowców
Deksibuprofen Bóle o łagodnym do umiarkowanego nasileniu, bóle menstruacyjne, choroba zwyrodnieniowa stawów Nie zaleca się poniżej 18 r.ż. Przeciwwskazany od 6. miesiąca; wcześniej tylko w wyjątkowych sytuacjach Może wpływać na sprawność przy działaniach niepożądanych
Ibuprofen Bóle różnego pochodzenia, gorączka, choroby reumatyczne, bolesne miesiączkowanie Od 3. miesiąca życia (zależnie od postaci) Przeciwwskazany w III trymestrze; I/II trymestr tylko gdy konieczne Zazwyczaj brak wpływu w zalecanych dawkach
Naproksen Choroby reumatyczne, bóle mięśniowo-stawowe, bolesne miesiączkowanie, ostry napad dny moczanowej Zwykle powyżej 16 r.ż.; u dzieci tylko w wybranych wskazaniach Przeciwwskazany w III trymestrze; I/II trymestr tylko w razie konieczności Może powodować senność, zawroty głowy

Pytania i odpowiedzi

Czym różni się deksibuprofen od ibuprofenu?

Deksibuprofen to aktywna postać ibuprofenu, wykazuje większą skuteczność i potencjalnie mniej działań niepożądanych, ale nie jest zalecany dla dzieci1.

Czy naproksen można podawać dzieciom?

Naproksen nie jest zalecany dla dzieci poniżej 16 lat, wyjątkiem są wybrane wskazania, np. młodzieńcze reumatoidalne zapalenie stawów2.

Który z tych leków jest najbezpieczniejszy w ciąży?

Wszystkie są przeciwwskazane w III trymestrze ciąży; w I i II trymestrze można je stosować tylko w razie konieczności i na zlecenie lekarza34.

Czy można stosować te leki razem?

Nie, łączenie deksibuprofenu, ibuprofenu i naproksenu nie jest zalecane ze względu na zwiększone ryzyko działań niepożądanych56.

Reklama
Reklama