Reklama

Wprowadzenie do działań niepożądanych dapagliflozyny

Dapagliflozyna, znana również jako Dapagliflozinum, to nowoczesny lek stosowany przede wszystkim w leczeniu cukrzycy typu 2, a także niewydolności serca i przewlekłej choroby nerek123. Jak każdy lek, może wywoływać działania niepożądane, choć nie u każdego pacjenta muszą one wystąpić1. Większość osób dobrze toleruje dapagliflozynę, a niepożądane objawy są najczęściej łagodne lub umiarkowane12. Występowanie działań niepożądanych może być zależne od postaci leku, dawki, czasu stosowania, drogi podania, a także od tego, czy dapagliflozyna jest stosowana samodzielnie, czy w połączeniu z innymi lekami, takimi jak metformina czy saksagliptyna45.

Działania niepożądane mogą pojawiać się częściej u określonych grup pacjentów, na przykład u osób starszych, osób z zaburzeniami czynności nerek lub przyjmujących inne leki przeciwcukrzycowe, zwłaszcza insulinę lub pochodne sulfonylomocznika36. Zaleca się, by zawsze rozważyć korzyści i ryzyko związane ze stosowaniem dapagliflozyny, pamiętając, że korzyści płynące z leczenia często przewyższają ryzyko wystąpienia działań niepożądanych1.

Działania niepożądane pogrupowane według częstości występowania

Działania niepożądane bardzo często (≥1/10)

  • Hipoglikemia (zbyt niskie stężenie cukru we krwi) – dotyczy głównie osób przyjmujących dapagliflozynę razem z insuliną lub pochodnymi sulfonylomocznika. Objawia się m.in. uczuciem głodu, drżeniem rąk, poceniem się, osłabieniem czy zawrotami głowy789.

Działania niepożądane często (≥1/100 do <1/10)

  • Zakażenia narządów płciowych – najczęściej grzybicze zakażenia sromu i pochwy, zapalenie żołędzi prącia i inne podobne infekcje. Objawy to świąd, zaczerwienienie, pieczenie, ból czy nieprzyjemna wydzielina. Infekcje częściej występują u kobiet, zwłaszcza tych, które miały podobne problemy wcześniej71011.
  • Zakażenia układu moczowego – objawiają się częstym oddawaniem moczu, bólem lub pieczeniem przy oddawaniu moczu, niekiedy gorączką. Większość przypadków ma łagodny lub umiarkowany przebieg711.
  • Zawroty głowy – mogą pojawić się zwłaszcza na początku leczenia lub przy zmianie pozycji ciała78.
  • Ból pleców – najczęściej łagodny, nie wymaga odstawienia leku78.
  • Wysypka – w różnych postaciach, np. wysypka plamkowa, grudkowa, krostkowa czy uogólniona. Zwykle ustępuje samoistnie7811.
  • Bolesność lub utrudnienie oddawania moczu (dyzuria) oraz wielomocz (zwiększona ilość oddawanego moczu, częstomocz)78.
  • Zwiększenie hematokrytu – oznacza większy udział czerwonych krwinek we krwi, co zwykle nie daje objawów i jest wykrywane w badaniach laboratoryjnych711.
  • Dyslipidemia – czyli nieprawidłowe poziomy cholesterolu i/lub trójglicerydów we krwi11.
Ważne:

  • Dapagliflozyna może zwiększać ryzyko zakażeń narządów płciowych i układu moczowego, szczególnie u kobiet oraz u osób z wcześniejszymi tego typu infekcjami.
  • Większość infekcji ma przebieg łagodny lub umiarkowany i dobrze reaguje na standardowe leczenie.
  • W razie pojawienia się objawów takich jak świąd, pieczenie, ból, nieprzyjemna wydzielina lub gorączka, warto zgłosić się do lekarza.
  • Ciężkie zakażenia są bardzo rzadkie, ale wymagają natychmiastowej pomocy medycznej.

Działania niepożądane niezbyt często (≥1/1000 do <1/100)

  • Zakażenia grzybicze – mogą dotyczyć skóry, błon śluzowych lub innych narządów78.
  • Niedobór płynów – objawy to suchość w ustach, uczucie pragnienia, zawroty głowy, osłabienie. Może wystąpić odwodnienie, zwłaszcza u osób starszych, przyjmujących leki moczopędne lub mających niskie ciśnienie krwi711.
  • Wzmożone pragnienie78.
  • Zaparcia oraz suchość w ustach711.
  • Nykturia – częste oddawanie moczu w nocy811.
  • Świąd sromu i pochwy oraz świąd narządów płciowych811.
  • Zwiększenie stężenia kreatyniny lub mocznika we krwi – najczęściej nie powoduje objawów i jest przemijające, ale w niektórych przypadkach może wymagać kontroli czynności nerek11.
  • Zmniejszenie masy ciała – niekiedy obserwowane jako korzystny efekt leczenia11.

Działania niepożądane rzadko (≥1/10 000 do <1/1000)

  • Cukrzycowa kwasica ketonowa – groźny stan, objawiający się nudnościami, wymiotami, bólami brzucha, szybką utratą masy ciała, głębokim oddechem, splątaniem lub sennością. Wymaga natychmiastowej interwencji lekarskiej11.

Działania niepożądane bardzo rzadko (<1/10 000) lub o nieznanej częstości

  • Martwicze zapalenie powięzi krocza (zgorzel Fourniera) – bardzo rzadkie, ale poważne zakażenie okolicy narządów płciowych i krocza, wymagające pilnej pomocy medycznej. Objawia się silnym bólem, obrzękiem, gorączką, ogólnym złym samopoczuciem711.
  • Obrzęk naczynioruchowy – obrzęk twarzy, języka, gardła, mogący utrudniać oddychanie11.
  • Cewkowo-śródmiąższowe zapalenie nerek – bardzo rzadkie powikłanie dotyczące nerek11.
  • Pokrzywka, rumień, świąd skóry – reakcje alergiczne skóry711.

Inne działania niepożądane związane z połączeniami dapagliflozyny z innymi substancjami

  • W przypadku stosowania preparatów złożonych, takich jak dapagliflozyna z metforminą lub saksagliptyną, profil działań niepożądanych nie różni się znacząco od stosowania każdej substancji osobno, choć mogą wystąpić dodatkowe objawy związane z metforminą (np. nudności, biegunka, bóle brzucha) lub saksagliptyną (np. bóle głowy, zapalenia górnych dróg oddechowych)45.

Możliwość zgłaszania działań niepożądanych

Każde podejrzenie działania niepożądanego, niezależnie od jego nasilenia, powinno być zgłaszane do odpowiednich instytucji – Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych (URPL) lub bezpośrednio do producenta leku. Dzięki temu możliwe jest stałe monitorowanie bezpieczeństwa leków i ochrona zdrowia pacjentów121314.

Uwaga:

  • Osoby z zaburzeniami czynności nerek, osoby starsze oraz pacjenci przyjmujący inne leki przeciwcukrzycowe (zwłaszcza insulinę) powinni być szczególnie uważni na objawy odwodnienia, hipoglikemii i pogorszenia funkcji nerek.
  • W przypadku wystąpienia nietypowych objawów, takich jak ból krocza, wysoka gorączka, trudności z oddawaniem moczu czy objawy alergiczne, należy natychmiast zwrócić się o pomoc medyczną.
  • W razie pojawienia się nudności, wymiotów, silnego osłabienia lub problemów z oddychaniem, należy natychmiast skonsultować się z lekarzem.

Tabela: Działania niepożądane dapagliflozyny według układów narządowych i częstości

Układ narządowy Bardzo często Często Niezbyt często Rzadko Bardzo rzadko Częstość nieznana
Zakażenia i zarażenia pasożytnicze Zapalenie sromu i pochwy, zapalenie żołędzi prącia, zakażenia narządów płciowych, zakażenia układu moczowego Zakażenia grzybicze Martwicze zapalenie powięzi krocza (zgorzel Fourniera)
Metabolizm i odżywianie Hipoglikemia (z SU lub insuliną) Niedobór płynów, wzmożone pragnienie Cukrzycowa kwasica ketonowa
Układ nerwowy Zawroty głowy
Żołądek i jelita Zaparcia, suchość w ustach
Skóra i tkanka podskórna Wysypka Obrzęk naczynioruchowy, pokrzywka, rumień, świąd
Mięśnie i tkanka łączna Ból pleców
Nerki i drogi moczowe Bolesność lub utrudnienie oddawania moczu (dyzuria), wielomocz Nykturia (oddawanie moczu w nocy) Cewkowo-śródmiąższowe zapalenie nerek
Układ rozrodczy i piersi Świąd sromu i pochwy, świąd narządów płciowych
Badania diagnostyczne Zwiększony hematokryt, obniżenie nerkowego klirensu kreatyniny, dyslipidemia Zwiększenie kreatyniny, zwiększenie mocznika, zmniejszenie masy ciała

Dapagliflozyna – bezpieczne leczenie przy zachowaniu ostrożności

Dapagliflozyna jest lekiem skutecznym i na ogół dobrze tolerowanym przez pacjentów, jednak jak każdy lek, może powodować działania niepożądane. Większość objawów niepożądanych ma łagodny przebieg i nie wymaga odstawienia leku, a poważne reakcje są bardzo rzadkie123. Szczególną uwagę należy zwrócić na objawy zakażeń narządów płciowych, układu moczowego, odwodnienia oraz niepokojące objawy ze strony skóry i nerek. Osoby przyjmujące inne leki przeciwcukrzycowe lub mające choroby współistniejące powinny być pod stałą kontrolą lekarską i regularnie wykonywać badania kontrolne12. W przypadku wystąpienia jakichkolwiek niepokojących objawów zawsze należy skontaktować się z lekarzem, który oceni, czy dalsze stosowanie leku jest bezpieczne3.

Pytania i odpowiedzi

Jakie są najczęstsze działania niepożądane dapagliflozyny?

Najczęściej występują zakażenia narządów płciowych, zakażenia układu moczowego, hipoglikemia (przy stosowaniu z insuliną lub pochodnymi sulfonylomocznika), zawroty głowy, ból pleców oraz wysypka.

Czy dapagliflozyna może powodować hipoglikemię?

Tak, ryzyko hipoglikemii rośnie, gdy dapagliflozyna jest stosowana razem z insuliną lub pochodnymi sulfonylomocznika.

Jakie działania niepożądane dotyczą układu moczowo-płciowego?

Najczęściej są to zakażenia grzybicze narządów płciowych oraz zakażenia układu moczowego, szczególnie u kobiet.

Co zrobić, gdy pojawią się objawy odwodnienia podczas stosowania dapagliflozyny?

W przypadku objawów odwodnienia (suchość w ustach, wzmożone pragnienie, zawroty głowy) należy pić więcej płynów i skonsultować się z lekarzem.

Czy dapagliflozyna może być stosowana z innymi lekami przeciwcukrzycowymi?

Tak, często stosuje się ją z metforminą lub saksagliptyną, jednak wtedy należy zwracać uwagę na profil działań niepożądanych obu substancji.

Czy dapagliflozyna może wywołać poważne działania niepożądane?

Bardzo rzadko mogą wystąpić poważne powikłania, takie jak cukrzycowa kwasica ketonowa lub martwicze zapalenie powięzi krocza (zgorzel Fourniera).

Reklama
Reklama